Кіріспе

1996 жылғы қала құрылысы және нақты уақыт стратегиясы бейнеойыны. The Settlers II (Die Siedler II), бастапқыда The Settlers II: Veni, Vidi, Vici деп шығарылған, Blue Byte Software компаниясы жасаған және жариялаған, нақты уақыт стратегиясы элементтері бар қала құрылысы ойыны. Германияда DOS үшін 1996 жылдың сәуір айында, ал Ұлыбритания мен Солтүстік Америкада тамыз айында жарық көрді. Бұл The Settlers (1993) сериясынан кейін The Settlers сериясының екінші ойыны. Желтоқсан айында Blue Byte кеңейтімді шығарды – The Settlers II Mission CD, жаңа бір ойыншы кампаниясы миссиялары, бір және көп ойыншы режимдері үшін жаңа карталар және карта редакторы қосылды. 1997 жылдың қазан айында The Settlers II: Gold Edition шығарылды, ол түпнұсқа ойынды, Mission CD кеңейтімін, сондай-ақ графикалық жақсартулар мен ойын түзетулерін қамтыды. Gold Edition 1997 жылы Mac OS платформасына көшірілді. 2006 жылы Microsoft Windows үшін жаңартылған нұсқа – The Settlers II (10 жылдық мереке) шығарылды. 2007 жылы Gold Edition Nintendo DS-ке “The Settlers” деген атпен көшірілді, ол Германияда шілдеде, ал Ұлыбритания мен Солтүстік Америкада тамыз айында жарық көрді. DS-тің екі экранды дисплейіне бейімделгенімен және DS стилусымен пайдалануға арналған басқару элементтерімен, ойын, ойын механикасы, графика және сюжет өзгеріссіз қалды. 2009 жылы түпнұсқа Gold Edition GOG.com сайтында жарияланды, ал 2018 жылы Microsoft Windows үшін The Settlers II: Veni, Vidi, Vici History Edition ретінде қайта шығарылды. Ойынды бір ойыншы кампаниялық режимінде немесе "Еркін ойын" режимінде ойнауға болады; ойыншы белгілеген ережелері бар жеке сценарийлер, оларды басқа ойыншымен, компьютермен немесе екеуімен бірге ойнауға болады. Ойынның бір ойыншы кампаниясында ойыншы кемесі құлаған римдіктер тобын басқарады. Олардың капитаны Октавий басшылығымен, империяға қайту үшін бірнеше сиқырлы порталдарды пайдалануы керек. Саяхаттары барысында олар нубияндықтармен, викингтермен және жапондықтармен қақтығысады. Mission CD-ге қосылған бір ойыншы кампаниясында ойыншы Октавийдің шөбересі бүкіл әлемді жаулап алуға тырысады. The Settlers II-ді жасау кезінде Blue Byte бірінші The Settlers ойынын мүмкіндігінше жақсартуды көздеді. Осы мақсатта олар бірінші ойыннан жанкүйерлердің пікірлерін жинады және The Settlers үшін сапаны бақылауда жұмыс істеген Томас Хаузерді бас дизайнер етіп тағайындады. Негізгі сұраныс пен ұсынысқа негіделген ойын бірінші ойынмен ұқсас болғанымен, ойынның көптеген басқа аспектілері мен механикасы өзгертілді. Мысалы, дыбыс эффектілері мен графика жақсартылды, экранда көбірек қозғалыстар мен қоныстанушылардың анимациясы, сондай-ақ төрт түрлі эстетикалық жарыс енгізілді; экономикалық жүйе күрделірек; шайқас жүйесі стратегиялық, ойыншы барлаушылар мен стационарлық шабуылдық қаруды пайдалана алады; және сюжеттік бір ойыншы кампаниясы қосылды. Түпнұсқа ойын оң пікірлер алды, сыншылар әсіресе сұраныс пен ұсыныс ойынына, күрделі экономикалық жүйеге және графикаға жоғары баға берді. Ең көп айтылған сын – ұрыс кезінде тікелей басқарудың болмауы және онлайн көп ойыншы режимінің жоқтығы. Ойын коммерциялық сәттілікке жетті, бүкіл әлем бойынша 600 000 данадан астам сатылды, бұл түпнұсқа The Settlers ойынынан әлдеқайда көп. DS ремейкі жағымсыз пікірлер алды, көптеген сыншылар оның түпнұсқаның мұрасын бұзғанын, жауап бермейтін басқаруды, нашар іске асырылған HUD-ты және, әсіресе, ойынды тоқтатып тастайтын қателерді атап өтті.

Ойын процесі

The Settlers II — нақты уақыт стратегиялық элементтері бар қала салу ойыны. Осыған жету үшін ойыншы экономиканы ұсақ-түйек деңгейде басқаруы, ғимараттар салып, ресурстар өндіруі керек. Ойын көрсеткішті басу арқылы басқарылады және Windows 95 жүйесіндегідей "терезелер" арқылы басқарылатын интерфейске ие.

Ойын режімдері

Ойын екі режимнің бірінде ойналуы мүмкін: "Кампания" немесе "Еркін ойын". Бір ойыншылық Кампания режимінде ойыншы миссиялар сериясын аяқтауы керек, олардың әрқайсысының мақсаты миссия мақсаты орналасқан аумақты басып алып, компьютер басқаратын қарсыласты немесе қарсыластарды жеңу болып табылады. Ойынның бастапқы нұсқасында он миссия болды, ойыншы тек римдіктерді басқарумен шектелген. Mission CD кеңейтуі тоғыз миссиядан тұратын жаңа кампанияны қосты, онда ойыншы тағы да римдіктерді басқарумен шектелді. Еркін ойын режимінде ойыншы ойнайтын картаны таңдайды, содан кейін ойынды әртүрлі параметрлер бойынша реттей алады, мысалы, жарыстардың санын таңдау (екіден төртке дейін), басқаруға жарысты таңдау (Римдіктер, Нубиялықтар, Викингтер немесе Жапондықтар), жеңіс шарттарын таңдау (картаның қанша бөлігін бақылау керек), ойын басында әр ойыншыға қол жетімді шикізат мөлшерін реттеу және әр жарыс алдын ала белгіленген орында бастала ма, әлде картада кездейсоқ орналаса ма, соны анықтау. Ойыншы "Әркім өзі үшін", "Адам компьютерге қарсы" және "Адамдар арасында" ойын түрлерін таңдай алады. Бұл әртүрлі ойын түрлеріне мүмкіндік береді, мысалы, екі адам басқаратын жарыс бір компьютер басқаратын жарысқа қарсы (және керісінше), екі адам басқаратын жарыс екі компьютер басқаратын жарысқа қарсы, екі адам және екі компьютер басқаратын жарыс бір-бірімен күреседі, ал екі адам басқаратын жарыс бір-бірімен бәсекелеседі.

Қоныс аударушылар мен көлік

Кампания немесе бос ойын режимінде ойнағанда, әр ойын бірдей басталады: ойыншыда бір ғимарат, қойма/штаб-пәтері болады, онда белгілі бір көлемде шикізат пен құралдар бар. Негізгі ойын процесі крепостнойлардың ("қоныстандырушылар") жұмысына қатысты, олар материалдарды, құралдарды және өнімдерді тасымалдайды, сондай-ақ әр ғимараттың қажетті міндеттерін орындайды. Ойыншы ғимараттар салғанда және оларды қоныстандырушылармен толтыру қажет болғанда, қоныстандырушылар қажеттілік туғанда қоймадан автоматты түрде шығады. Елді мекеннің өсуімен қойманың қоныстандырушылар квотасы толады, сондықтан ойыншы қоныстандырушылар санын арттыру үшін қосымша қойма салуға мәжбүр болады. Ойыншы ешқашан жеке қоныстандырушыны тікелей басқара алмайды, керісінше, жалпы бұйрықтар беріледі (мысалы, ғимарат салуға бұйрық беру), ал АИ нақты қоныстандырушыларға бұйрықтарды орындауды қамтамасыз етеді. Маңызды ойын механизмі – тиімді тасымалдау жүйесін қамтамасыз ету үшін жол желісін салу, себебі тауарларды тасымалдайтын барлық қоныстандырушылар жолдарды пайдалануы керек. Жол салу үшін ойыншы белгіні қойып, «жол салу» опциясын таңдап, содан кейін тағы бір белгіні қоюы керек. Компьютер екі белгі арасындағы ең қолайлы маршрутты автоматты түрде тауып, жолды салады, бірақ ойыншы жолды қолмен салуға да болады. Ойыншыда неғұрлым көп белгілер болса, сол жолда жұмыс істейтін қоныстандырушылардың саны артады, әрбір қоныстандырушының жүруі керек қашықтық қысқарады және бір затты тасымалдауға және келесісін алуға кеткен уақыт азаяды, осылайша әр белгіде заттардың жиналуына жол берілмейді. Бір белгіге бірнеше зат қойылғанда, ойынға тауарлардың басымдық жүйесі қосылады, ол заттарды тасымалдау ретін анықтайды. Ойыншылар кеме жасау орындарын да сала алады, олар қайықтар (кішкентай су кеңістіктерінде жүк тасымалдауға болады) және кемелерді (океандарда жүк тасымалдауға болады) жасауға мүмкіндік береді.

Экономика

Экономика ойын барысында ойыншының толық бақылауында болады және оны әртүрлі жолдармен реттеуге болады. Мысалы, ойыншы тауарлардың таралуын басқара алады, нақты бір ғимаратқа қанша ресурстың жеткізілетінін алты түрлі санат бойынша таңдайды: азық-түлік, астық, темір, көмір, ағаш тақталар және су. Сол сияқты, ойыншы қандай құралдарды және қашан жасау керектігін анықтай алады; егер белгілі бір құралдың маңыздылығын арттырса, ол құрал басқаларынан бұрын өндіріледі. Құрал жасаудың маңызы зор, себебі барлық ғимараттарға шикізат пен дұрыс құралмен жұмыс істейтін жұмысшы қажет. Мысалы, егер ойыншы нан пісіретін пеш салса, ал штаб-пәтерде бос адамдар болса да, пеш әлі бос тұрса, құрал жасау шеберханасында қамыр илегіш жасау қажет.

Әскери

Ойыншының аумағын тек аумақ шекарасына жақын әскери кешен салып кеңейтуге болады. Әскерлер штабтағы қолда бар қоныс аударушылардың қорынан автоматты түрде жасалады, әрбір әскерге қылыш, қалқан және бір бірлік сыра қажет. Ойыншы алысқа көретін, бірақ жаңа аумақтар бермейтін қарау мұнараларын да сала алады. Ойыншы жау ғимаратына шабуыл жасау үшін, осы ғимаратқа басып, шабуылға қанша бірлік және қандай шендегі әскерді жіберуді таңдауы керек. Егер ойыншының әскері ғимараттағы барлық сарбаздарды жеңсе, олар оны басып алады, ал ойыншының аумағы ғимарат радиусына сәйкес ұлғаяды. Ойыншының әскери ғимараттарын қорғау автоматты түрде жүзеге асырылады; жау шабуыл жасағанда ғимараттағы барлық сарбаздар қорғанысқа көшеді.

Сюжет

Ойын император Травиан Август Цезарь билігінің төртінші жылында басталады, өйткені Рим флотының капитаны Октавиус өзінің кемесі "Торциус" арқылы қауіпті "Дауыл теңізі" арқылы "Латония провинцияларына" жүзіп барады. Алайда, кенеттен дауыл соғып, кеме бағытынан ауысып, бірнеше күннен кейін бір аралдың жағалауына ұшып, экипажды құлатып тастайды. Октавиус тез арада аралдың Империяға белгісіз екенін түсінеді, сондықтан құтқаруға үміт аз. Азық-түлік мол екенін көріп, экипаж қоныстануға шешім қабылдайды. Аралды зерттеуге шыққанда, олар қақпаға ұқсас құрылыс табады, онда латынша жазу бар: "Consiste ut procederas" ("Ілгерілеу үшін тоқта"). Осы хабардың қарама-қайшылығына таң қалған олар қоныстарын салуды жалғастырады. Он үш айдан кейін қақпада портал ашылады, Октавиус жазудың мағынасы – қақпаның жұмыс істеуі үшін олар алдымен гүлденген елді мекен құруы керек дегенін түсінеді. Порталға кіргеннен кейін олар басқа аралға жеткізіледі, бірнеше айдан кейін Нубия тұрғындарының іздерін табады. Нубиялықтар римдіктерді бейбіт қарсы алып, олардың "қасиетті мұрасы" бар екенін айтады, Октавиус бұл тағы бір портал екенін түсінеді. Ол оған кіруге рұқсат сұрайды, бірақ нубияндықтар бас тартады, ал Октавиус оны күшпен иеленуге бел буады. Бес айлық шайқастан кейін римдіктер нубияндықтарды жеңіп, порталға кіреді. Келесі бірнеше жыл бойы олар аралдан аралға секіру үшін бірнеше порталдарды пайдаланады, үйлеріне оралу жолындағы соңғы арал деп санайтын жерге жеткенше, нубияндықтармен, сондай-ақ викингтермен және жапондықтармен қақтығысады. Кеме апатынан он жыл өткен соң олар соңғы порталды табады, бірақ оны жау римдіктер күзетіп отырғанын білгенде қатты таң қалады. Алайда олар өздерінің жолын аша біліп, ақыры Империяға оралады.

Даму

"Blue Byte" компаниясы "Көшпенділер" ойыны сәтті болса, оның жалғасын жасауды жоспарлаған. 1996 жылдың маусымына қарай коммерциялық тұрғыдан табысты болған түпнұсқа ойын 215,000 данадан астам сатылып, күтілгеннен әлдеқайда көп болды. Графика мен дыбыс эффектілерін жақсартумен қатар, сұраныс пен ұсынысқа негізделген ойынның күрделілігін арттырумен бірге, "Blue Byte" компаниясының қанағаттанбаған және жалғастыруда түзетуді үміттенген түпнұсқаның кейбір аспектілері де болды. "Blue Byte" компаниясының бірінші ойынның жетілдіруді қажет деп ойлаған барлық аспектілерін жақсартуға деген ниеті Томас Хаузердің жоба менеджері болуына әкелді. Бірінші ойын әзірленген кезде Хаузер "Blue Byte" компаниясына жаңадан жұмысқа орналасқан және сапаны бақылау жұмыстарын атқарған. Осы қызметінде ол ойынды жақсарту бойынша ұсыныстар тізімін жасап, оны әзірлеушілерге ұсынған, бірақ олар ойынның шығарылуға дайын болғандықтан өзгерістерді енгізуге уақыт жоқ екенін айтқан. Дегенмен, олар оның идеяларына әсерленді және екінші ойынға рұқсат берілген кезде, олар оның идеяларын осы ойынға қолдануын ұсынды. Соның нәтижесінде, кәсібі бойынша бағдарламашы болған Хаузер жалғастықтың бас дизайнері болып жұмыс істеді. "The Settlers II" ойынындағы графикалық жақсартулардың қатарында экрандағы қозғалыстардың көбеюі және төрт түрлі эстетикалық стильдегі тайпалармен қоныстанғандардың анимациясы бар. Ойынды жақсартуларға көбірек стратегиялық шайқас жүйесі кіреді, ол ойыншыларға барлаушыларды жіберуге және катапультада тұрақты шабуыл қаруын пайдалануға мүмкіндік береді. Бұған қоса, бірінші ойындағы жеке миссиялардың орнына, оқиға желісімен байланысты бір ойыншылық кампания бар, ол ойыншы алға жылған сайын қиындық деңгейі ғана артатын, бірақ ешқандай байланысты сюжеті жоқ еді.

Mac OS нұсқасы

1997 жылдың тамызында Blue Byte сол жылдың соңында Mac OS үшін ойын шығаратынын жариялады. Häuser түсіндірді: "Біз Mac пайдаланушыларының үнемі айтқан талаптарын енді назардан тыс қалдыра алмаймыз. Бірақ, "The Settlers II" сияқты күрделі ойынды Macintosh платформасына көшіру – бұл біз үшін де, индустрия үшін де жаңа мүмкіндіктерді ашуды білдірді. "The Settlers" ойынының жоғары сапасын қайта жасай білетін, сонымен қатар Mac пайдаланушыларының жоғары талаптарына жауап бере алатын бағдарламашыларды табу оңай болған жоқ". Австриялық Similis компаниясының конверсия маманы Александр Б. Кристоф: "Mac процессор құрылымы мүлдем өзгеше болғандықтан, мыңдаған анимациялық кезеңдері бар күрделі Settlers анимациясын толығымен қайта жасау қажет болды. Сондай-ақ, Intel процессорлары үшін оңтайландырылған ландшафт жүйелерін де қайта құруға тура келді" деді. Бірақ, 1998 жылдың сәуірінде Blue Byte компаниясының бас директоры және "The Settlers II" ойынының продюсері Томас Герцлер компанияның Mac үшін енді жаңа ойындар шығармайтынын мәлімдеді, себебі сатылымдар нашар болды және Apple Inc. тарапынан қолдау болмады: "Біз жақында жағдайды қарап шықтық және Macintosh-те "The Settlers II" ойынының аз сатылуына байланысты, Blue Byte компаниясы үшін Macintosh платформасы үшін ойындарды әзірлеуді және жариялауды жалғастыру тиімсіз деп санаймыз. Мен үлкен Mac жанкүйері ретінде, осы ойынды жасағанда Apple компаниясынан қолдау алмағаныма өкінемін".

Nintendo DS-тің нұсқасы

IGN-ның Джек Деврис DS нұсқасына 10 балдық шкала бойынша 4 балл берді, оны "жалықтыратын, тіпті жұмыс істейтін ойын да емес" деп сипаттады. Ол сақтау және жүктеу уақытының өте нашар екенін, ойыншыларды сақтаудан мүлдем бас тартуға мәжбүр ететінін айтып сынға алды. Сондай-ақ, сенсорлық экранның сезімталдығы нашар, "жиі" кездесетін қателер мен ойынның қарқыны да сынға түсті. Ол: "Мұндай ойындар көбінесе "тек қана адал жанкүйерлерге арналған" деп жіктеледі, бірақ бұл "Көшпенділер" жанкүйерлеріне деген құрметсіздік. Ойынның ең жақын тұрған жанкүйерлері ең көбірек көңіл көреді" деген қорытынды жасады. Бұл кеңейтуде ойыншы тағы да римдіктерді басқаратын тоғыз жаңа жекелеген кампаниялық миссиясы бар, бұл жолы Октавиус ұрпақтарының басшылығымен бүкіл әлемді жаулап алуға тырысады. Сонымен қатар, "Шексіз Ойын" деп аталған еркін ойын режимі үшін он екі жаңа карта және карта редакторы да бар. 1997 жылдың қазанында жарық көрген The Settlers II: Gold Edition бастапқы ойынды және Миссия CD-ін қамтиды. Сондай-ақ, графикалық жақсартулар мен ойынға енгізілген шағын өзгерістер де бар. Бұған қоса, бастапқы нұсқадағы жекелеген кампания "Римдік кампаниясы" деп, ал Миссия CD-дегі жекелеген кампания "Әлемдік кампаниясы" деп аталды.

Мұра

"Көшпенділер II" "Шашықтықты" (Widelands) тудырды. C++ тілінде жазылған және SDL кітапханалары негізінде құрылған, бұл ойын 2001 жылы басталған, үздіксіз дамып келе жатқан жоба. "Көшпенділер" және, одан да көп, "Көшпенділер II" ойындарынан шабыттанған және оларға негізделген Widelands – өзінің жеке сюжеті, тайпалары, құрылыстары, графикасы және ойын механизмі бар жаңа ойын. 2009 жылы Linux Journal журналында Build13 нұсқасы туралы жарияланған шолуда Джон Найт былай деп жазды: "Widelands – өте тоқыраған жанрдағы сергітетін жаңалық, оның тамыры RTS тарихының ең алғашқы кезеңдеріне дейін жетеді. Егер сіз түпнұсқа "Көшпенділер" ойынының сезімін қайта басуды қаласаңыз немесе RTS жанрында жаңа бағыт іздесеңіз, бұл ойынға көңіл бөлуге тұрарлық."

Қайта жасау және қайта шығару

2006 жылы Microsoft Windows үшін «The Settlers II (10th Anniversary)» («Die Siedler II: Die nächste Generation») деген атаумен жаңа сюжеттік желісі бар жетілдірілген қайта жасау жарық көрді. Алғашқы «Settlers II» ойынының бас дизайнері Томас Хаузер, осы ойынды қайта жасауды таңдады, себебі ол «Settlers» сериясының жанкүйерлері арасында ең көп ұнаған ойын болып көрінді. «Uplay» платформасында ғана қолжетімді «Тарих жинағына» сонымен қатар «The Settlers», «The Settlers III», «The Settlers IV», «The Settlers: Heritage of Kings», «The Settlers: Rise of an Empire» және «The Settlers 7: Paths to a Kingdom» ойындарының қайта шығарылған нұсқалары да кіреді.