Кіріспе

Үндістан азаттық күрескері (1888–1908)

Прафулла Чандра Чаки / аудио=Прафулла Чаки.ogg/ (Прафулла Чаки, сондай-ақ Динеш Чандра Рой) (10 желтоқсан 1888 – 2 мамыр 1908) – Үндістанның тәуелсіздігін қамтамасыз ету үшін британдық отаршыл шенеуніктерге қарсы қастандық жасаған «Югантар» революциялық тобының мүшесі. Прафулла мен Худирам Боз аудандық судья Дуглас Кингсфордты өлтіруге тырысты, Кингсфордтың отыруы тиіс болған каретаға бомба тастады, бірақ ол онда болған жоқ, орнына екі британдық әйел қаза тапты. Полиция тұтқындауға жақындағанда Прафулла өз-өзіне қол жұмсады. Худирам қамауға алынып, екі әйелді өлтіргені үшін сотталып, өлім жазасына кесілді. Махатма Ганди зорлық-зомбылықты айыптап, екі әйелдің қазасына өкініш білдірді. Ол «үнді халқы осы әдістермен бостандыққа жете алмайды» деді. Алайда Бал Гангадар Тилак өзінің «Кесари» газетінде екі жасты қорғап, дереу «сварадж» талабын қойды. Бұл британдық отаршыл үкіметтің Тилакты бүлік қоздырды деген айыппен дереу тұтқындауына әкелді.

Ерте өмір

Прафулла Чандра Чаки 1888 жылдың 10 желтоқсанында, қазіргі Бангладештің Богра ауданындағы Бихар ауылында, сол кезде Бенгал президенттігінің бір бөлігі болған, Жотедар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Раджнарайан Чаки, анасы Сварномоие Деви есімді. Раджнарайанның әкесі Пранкришна Чаки Чанчакияда тұрған. Олардың бастапқы тегі Босу болған, бірақ Чанчакияда тұратын адамдарды да Чаки деп атаған. Ол отбасындағы бесінші бала еді. Раджнарайан Нагар билігінде қызметкер болып жұмыс істеген. Ол білімін Боградағы Намужа Жанада Прасад ағылшын мектебінде, ағылшын тілінде білім беретін мектепте бастады. Бастауыш білімін аяқтағаннан кейін ол ағасы Пратап Чандра Чакимен бірге Рангпурға келді, оның әйелінің әкесі Рангпурда беделді адам болған. Ол Рангпур Зилла мектебінің 9-сыныбынан Шығыс Бенгал заңын бұзған студенттердің наразылығына қатысқандығы үшін шығарылды. Содан кейін ол Рангпур ұлттық мектебіне қабылданды, онда ол революционерлермен танысып, революциялық философияға сенуші және оны іске асырушы болды. Ол атпен жүруді және жүзуді ұнатқан. Спортшы ретінде ол белгілі күресші, латихалуар (таяқпен күресуші) болды.

Революциялық іс-әрекеттер

Барин Гош Прафулланы Калькуттаға алып келді және оны "Жуғантар" партиясына қабылдады. Оның алғашқы тапсырмасы – Шығыс Бенгалия мен Ассам провинциясының бірінші вице-губернаторы, сэр Джозеф Бэмпфилд Фуллерді (1854-1935) өлтіру болды. Бірақ бұл жоспар орындалмады. Содан кейін Прафулла Худирам Боспен бірге Бихардың Музаффарпур қаласының судьясы Кингсфордты өлтіруге таңдалды. Кингсфорд бұрын Калькуттаның бас президенттік судьясы қызметін атқарып, Бенгалияның жас саяси белсенділеріне қатал және жазалауға ұқсас үкімдер шығарғаны үшін жаман даңққа ие болған. Ол сондай-ақ осындай белсенділерге дене жазасын қолданғанымен де белгілі болды. Осының нәтижесінде оны өлтіру жоспарланды, ал Чаки мен Бос осы міндетті орындау үшін Музаффарпурға жіберілді. Прафулла осы операцияда Дінеш Чандра Рэй деген жалған атпен өтті.

Мұзаффарпурдағы қаза

Худирам мен Прафулла Кингсфордтың әдеттегі қимыл-қозғалысын бақылап, оны өлтіру жоспарын жасады. 1908 жылғы 30 сәуірдің кешінде олар European Club қақпасының алдында Кингсфордтың атқарулы көлігінің келуін күтіп отырды. Қақпадан бір көлік шыққанда, оған бомба лақтырылды. Олар қателік жасады, себебі көлікте жергілікті конгрессменнің қызы мен әйелі болды. Екеуі де бомбадан қаза тапты, ал революционерлер қашып кетті. Оның басы денесінен бөлініп, Худирамға анықтау үшін Калькуттаға жіберілді. Өкінішке орай, ол қолға түсті. Олардың туыстары Батыс Бенгалияның Уттар және Дахин Динажпур аймақтарында тұрады. Пратап Чанда Чакидің шөбересі Субрата Чаки Калькуттада тұрады.