1960 жылдарғы Малайзия мен Сингапурдегі «ультралар» және нәсілдік шиеленіс
Ultra (Malaysia)
Сингапур мен Малайзияда 1960-жылдары «ультрастар» – этникалық радикалдар. Ли Куан Юв бастаған үкімет, малайзиялық ұлтшылдарды сынады, бірақ олар да сынға ұшырады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1960 жылдары Малайзия мен Сингапурда кейбір нәсілдік экстремистер "ультралар" деп аталды. Бұл сөз тіркесін Сингапурдың бірінші премьер-министрі Ли Куан Ю және оның саяси партиясы – Халықтық әрекет партиясының (ХӘП) басқа да басшылары малай экстремистерін атау үшін жиі қолданды. Дегенмен, Малайзияны билейтін Альянс коалициясының жетекшісі, Біріккен малайлар ұлттық ұйымының (UMNO) кейбір мүшелері де Лиді осылай атады, себебі Лидің өзі қытай шовинисі деп есептелді.
During the 1960s in Malaysia and Singapore, some racial extremists were referred to as "ultras". The phrase was most commonly used by the first Prime Minister of Singapore, Lee Kuan Yew, and other leaders of his political party, the People's Action Party (PAP), to refer to Malay extremists. However, it was also used by some members of the United Malays National Organisation (UMNO) — the leader of the Alliance coalition governing Malaysia – to refer to Lee instead, as Lee was perceived to be a Chinese chauvinist himself.
Тарих
Ли 1964 жылы «ультралар» терминін алғаш рет қолданды, ол UMNO басшылығына «олардың ультраларын жазалауды» талап етті. Бұл Сингапурдың Малайя, Сабах және Саравакпен бірігіп, біртұтас Малайзияны құрғаннан кейін бір жыл ішінде болды, және бұл UMNO басшылығын қатты алаңдатты. Лидің малай ұлтшылдарын «ультралар» деп атау идеясы қайдан келгені белгісіз, бірақ ол оны студенттің докторлық диссертациясынан алған болуы мүмкін. 1960 жылы Ли Гордон Пол Мианстың «Малайя үкіметі мен саясатының өзгеруі» атты докторлық диссертациясын бағалаған үш адамнан тұратын комиссия мүшесі болды. Ли қолжазбаның бір бетінде «ультра» деген сөзді қалың қарындашпен сызып, үстіне таңдану белгісін қойған деген хабар бар.
Lee was the first to use the phrase "ultras" in 1964, when he publicly demanded that UMNO's leadership "Smack down their ultras." This was barely a year after Singapore had merged with Malaya, Sabah, and Sarawak to form a united Malaysia, and this profoundly troubled the UMNO leadership. It is not clear where Lee got the idea of labelling Malay chauvinists as "ultras", but it is possible that he may have obtained it from a student's PhD thesis. In 1960, Lee served on a three man panel that evaluated Gordon Paul Means' PhD thesis, entitled "Malayan Government and Politics in Transition". On one page of his copy of the manuscript, Lee had reportedly underlined in thick pencil the word "ultra" and placed an exclamation mark over it.
Шовинистер
Малай "ультраларының" кейбірі – бір кезде UMNO-ның бас хатшысы болған Сайед Жаафар Альбар, Малайзия қоғамында малай тілінің қолданысын кеңейтуді жақтаған Сайед Насыр Исмаил, сол кезде UMNO-ның парламент мүшесі және болашақ Малайзия премьер-министрі Махатхир бин Мохамад, сондай-ақ кейін Махатхирдің орынбасары болған тағы бір UMNO депутаты Мұса Хитам еді. Осы адамдардың ортақ қасиеті – ketuanan Melayu, яғни малай үстемдігін қолдағандары (сол кезде осы нақты сөз тіркестері кеңінен таралмаса да). Сайед Жаафар Альбар 1963 жылғы Сингапурдың жалпы сайлауында UMNO-ның Сингапурлық бөлімшесі үшін белсенді науқан жүргізіп, малайлық PAP саясаткерлерін исламға қарсы, малайларға қарсы және өз қауымдарына сатқындық жасады деп айыптап, ыстық пікірлер білдірді. PAP-тың жоғары лауазымды малай саясаткері Осман Вок кейін Сайед Жаафардың риторикасы Сингапурдағы 1964 жылғы нәсілдік қақтығыстарға жағдай жасады деп болжады. Сайед Насыр Исмаил Малайзиядағы барлық қытай мектептерін мүмкіндігінше жабуды талап етіп, малай тілін жалғыз ресми тілге айналдыруды ұсынды. Махатхир малайлар үшін жағдай жасау шараларын күшейтуді жақтады және 13 мамырдағы Куала-Лумпурдағы (Малайзия астанасы) нәсілдік қақтығыстардан кейін UMNO басшылығымен бір партиялық малай үкіметін құруды талап еткен (Сайед Насыр Исмаил және Сайед Жаафар Альбармен бірге). Кейін ол "Малай дилеммасы" атты еңбектің авторы атанды, онда малайлар Малайзияның "түпкілікті халқы" ретінде Малайзия Конституциясының 153-бабында көрсетілгендей, оларға ерекше артықшылықтарды кепілдейтін туғаннан бергі құқыққа ие екенін айтты. Махатхирмен тығыз байланыста болған Мұса да саясаттағы Махатхирдің "ультра" көзқарасымен байланысты болды. Кейіннен екеуі де 13 мамыр қақтығыстарына Махатхирдің реакциясынан кейін сол кездегі премьер-министр және UMNO президенті Тунку Абдул Рахман тарапынан UMNO-дан қуылды. Сол кездегі Ішкі істер министрі Исмаил Абдул Рахман бұл шешімді түсіндіріп, былай деді: "Бұл ультралар Конституцияға қарамастан, бір нәсілдің басқа қауымдарға толық үстемдік етудің қауқапты және фантастикалық теориясына сенеді". Мұса мен Махатхир кейіннен Тункудың ізбасары Тун Абдул Разак тарапынан қайта оңалтылды. Лидің өзі кейбір мәлімдемелері үшін Альянс үкіметі тарапынан "ультра" саналды; 1965 жылғы 24 мамырда Ли ашық түрде: "Шындықты айтайық. Неге біз бұрынғы Сингапурға қайта оралып, Малайзиядағы малай еместерді тағы да азшылыққа айналдыруымыз керек?" деді. Оның "Малайзиялық Малайзия" науқаны UMNO және көптеген малайлар тарапынан жақсы қабылданылмады, олар "Малайзиялық Малайзияны" "қытайлық Малайзия" ретінде қарастырды. Бұл сол кездегі малай тілінің шектеулі сөздік қорына байланысты болды деп болжанды; сол кезде "ұлт" деген жалғыз малай сөзі "баңса" болды, ол да нәсілмен синоним болды. "Малайзиялық нәсіл" болмағандықтан (және қазір де жоқ), кейбір малайлар "малай ұлтынан" басқа нәрсені өздерінің құқықтарына қауіп төндіретін нәрсе деп санады. Ли мен оның қытай көпшілігін құрайтын PAP арасындағы Малайзия үкіметімен болған қақтығыс 1965 жылы Сингапурдың Малайзиядан бөлініп шығуына әкелді.
Some of the perceived Malay "ultras" were Syed Jaafar Albar, once the UMNO Secretary General, Syed Nasir Ismail, a strong advocate of expanding the scope of the Malay language in Malaysian society, Mahathir bin Mohamad, then a UMNO Member of Parliament and future Prime Minister of Malaysia, and Musa Hitam, another UMNO MP who would later serve as Mahathir's deputy. What these men had in common was their perceived support of ketuanan Melayu, or Malay supremacy (although these exact phrases were then not in vogue). Syed Jaafar Albar had campaigned strongly for the Singaporean branch of UMNO in the 1963 Singaporean general election, and made heated statements condemning Malay PAP politicians as un Islamic, anti Malays, and traitors to their community. Othman Wok, a senior Malay PAP politician, later insinuated Syed Jaafar's rhetoric had set the stage for the 1964 Race riots in Singapore. Syed Nasir Ismail had insisted on closing down all Chinese schools in Malaysia as soon as possible, making Malay the sole official language. Mahathir was a strong proponent of strengthened affirmative action for the Malays, and reportedly demanded (together with Syed Nasir Ismail and Syed Jaafar Albar) a one party Malay only government led by UMNO in the wake of the 13 May racial riots in Kuala Lumpur, the Malaysian capital. He would later author The Malay Dilemma, which contended that the Malays as the "definitive people" of Malaysia had a birthright guaranteeing them special privileges such as those outlined by Article 153 of the Constitution of Malaysia. Musa, who was closely associated with Mahathir, thus became also associated with Mahathir's "ultra" approach to politics. Both would later be expelled from UMNO by then Prime Minister and UMNO President Tunku Abdul Rahman after Mahathir's reaction to the 13 May riots. Then Home Minister Ismail Abdul Rahman would issue an explanation of the decision where he stated: "These ultras believe in the wild and fantastic theory of absolute dominion by one race over the other communities, regardless of the Constitution." Musa and Mahathir would later be rehabilitated by the Tunku's successor, Tun Abdul Razak. Lee himself would later be considered an "ultra" by the Alliance government for some of the statements he made; on 24 May 1965, Lee publicly stated: "Let us be quite frank. Why should we go back to old Singapore and once again reduce the non Malays in Malaya to a minority?" His Malaysian Malaysia campaign was not received well either by UMNO or most of the Malays, who tended to view a Malaysian Malaysia as a "Chinese Malaysia". It has been speculated that this was due to the limited vocabulary of Malay at the time; the only Malay word for "nation" then was "bangsa", which was also synonymous with race. Since there was (and is) no "Malaysian race", it has been argued that some Malays considered anything other than a "Malay nation" as threatening to their rights. The conflict between Lee and his Chinese majority PAP with the Malaysian government culminated in the secession of Singapore from Malaysia in 1965.
1970 жылдары пайдаланудың азаюы
"Ультра" сөзін қолдану 1970 жылдары, 1969 жылғы 13 мамырдағы қырқыстардан кейін күрт азайды. Бұл, әлдебір жағдайды ширықтыруға ұштауы мүмкін мәлімдемелерді жария етуге қатаң шектеулер салдарынан болған болуы мүмкін; тіпті Парламентке Конституцияның 153-бабы сияқты, малайлардың құқықтарына қатысты белгілі бір баптарын жою туралы талқылауға тыйым салынды. Осының нәтижесінде саяси жағдай басылды, бұл нәсілшіл шовинистерді сипаттау үшін "ультра" сөзінің қолданылуын азайтуға ықпал еткен болуы мүмкін.
The usage of the phrase "ultra" declined greatly in the 1970s, not long after the 13 May riots of 1969. This may have been due to strong restrictions on making potentially incendiary declarations in public; even Parliament was banned from discussing the repeal of certain articles of the Constitution, such as Article 153, which touched on Malay rights. Due to this, the political atmosphere cooled down, which may have indirectly contributed to the decline in usage of "ultra" to describe racial chauvinists.