Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мэри Рид / Эрик Майердің тарихи құпия романдары
the Mary Reed/Eric Mayer historical mystery novels
Жохан Орфанотроф – Византия императоры Романос III (1028-1034) тұсында бас сарай евнухі (паракоимомен). Жохан Пафлагония аймағында дүниеге келген. Оның отбасының ақша айырбастаумен немесе, Джордж Кедренос бойынша, жалған ақша жасаумен айналысқандығы айтылады. Жохан бес ұлдың үлкені еді. Константин мен Георгий есімді екеуі де евнухтар болса, қалған екеуі, Никетас пен Михаил, "сақалды" адамдар еді; соңғысы, Жохан оны биліктегі императрица Зоямен таныстырғаннан кейін, Пафлагониялық Михаил IV атанды. Майкл Пселлостың сөзіне қарағанда, екеуі ғашық болып, Зояның күйеуін өлтіру жоспарын құрған болуы мүмкін. Романос 1034 жылдың 11 сәуірінде ваннада қаза тапты деген болжам бар. Кейбір замандас деректер Жоханды осы қазаға қатысқан деп айыптайды.
John the Orphanotrophos was the chief court eunuch (parakoimomenos) during the reign of the Byzantine Emperor Romanos III (r. 1028–1034). John was born in the region of Paphlagonia. His family were said to be involved in a disreputable trade, perhaps money changing or, according to George Kedrenos, counterfeiting. John was the eldest of five brothers. Two, Constantine and George, were also eunuchs, while the other two, Niketas and Michael, were 'bearded' men; the latter became Michael IV the Paphlagonian after John introduced him to the reigning Empress Zoë. According to Michael Psellos, the two became lovers and may have plotted to assassinate Zoë's husband. Romanos was probably killed in his bath on 11 April 1034. Some contemporary sources implicate John in the assassination.
Өмірбаян
Иоанн алғаш рет Василий II (976–1025 жылдары тақ отырған) протонотариосы және сенімді досы ретінде тарихи деректерде кездеседі. Ол Романос император болғанға дейін оның мүддесін қолдады. Романос билікке келгеннен кейін Иоаннды препозитус сакраль кубикули (императорлық үйдің басшысы және ең жоғары евнух лауазымы; бұл атау, мүмкін, паракоимоменмен бірдей) және сенатор етіп тағайындады. Михаил IV таққа отырғанда, Иоанн отбасының мүддесін ілгерілету мақсатын тиянақты жүзеге асыра алды. Хроникер Иоанн Скайлицес тіпті «Иоаннның көмегімен оның барлық бауырлары императордың үйіне мүше болды» дейді. Иоанн әпкесі Марияның күйеуі Стефанды адмирал етіп, ағасы Никетасты Антиохия герцогы (оның орнын ағасы Константин басты), ал ағасы Георгийді Симеонның орнына протовестиарий етіп тағайындады. Симеон Иоаннның мінез-құлқына наразы болып, Монт Олимп тауына кетіп қалды. Иоаннның туысы, ірі денелі Антоний Никомидия епископы болып тағайындалды. Иоаннның өзі жетім балаларға қамқорлық жасаушы болып қалғанмен, ол мемлекетті премьер-министр сияқты басқарды. 1037 жылы Иоанн Алексей Студитті Патриархаттан шеттетуге тырысып, өзін Константинополь Патриархы етіп тағайындауға әрекеттенді. 1038 жылы Иоанн Стефанды Георгий Маниакс пен оның әскерін Сицилияға жеткізетін флотқа жетекші етіп тағайындады. Нормандықтардың, салернитандардың және варягтардың Маниак әскерінен дезертирлеуінен кейін Иоанн Маниаксты қайта шақырып, түрмеге қамады. Иоанн Михаил Дукейаносты Италия катепаны етіп тағайындады.
John first comes to historical attention as a protonotarios and trusted confidant of Basil II (r. 976–1025). He supported the interests of Romanos before he became emperor. After his accession, Romanos made John praepositus sacri cubiculi (head of the imperial household and the highest eunuch position; this title is probably identical with parakoimomenos) and senator. With the accession of Michael IV, John was able to vigorously pursue his goal of furthering his family's interests. The chronicler John Skylitzes goes so far as to say that 'with John's help all of his brothers became members of the emperor's household'. John saw to it that his sister Maria's husband Stephen was made admiral, his brother Niketas was made duke of Antioch (succeeded by his brother Constantine), and his brother George was made protovestiarios, succeeding Symeon, who resigned in protest at John's behaviour and retired to Mount Olympus. Anthony the Fat, a member of John's extended family, was appointed Bishop of Nicomedia. Although John himself ultimately remained an orphanotrophos, he effectively ran the state as a sort of prime minister. In 1037 John attempted to make himself Patriarch of Constantinople by unsuccessfully trying to have Alexius Studites dismissed from the Patriarchate. John put Stephen in charge of the fleet that carried George Maniakes and his army to Sicily in 1038. After the disastrous desertions of the Normans, Salernitans and Varangians from Maniakes' army, John recalled Maniakes and had him imprisoned. John appointed Michael Doukeianos as Catepan of Italy.
Көзіміз билікке
Михаил IV-тің эпилепсиясы нашарлаған сайын, Иоанн билікті нығайта түсті. Иоанн императрицаны Стефанның ұлы Михаилды өзінің баласы ретінде қабылдауға көндірді, осылайша Пафлагониялық әулеттің жалғасуын қамтамасыз етті. Михаил IV 10 желтоқсан 1041 жылы, мүмкін күмәнді жағдайда қайтыс болды, және оның орнына Михаил V отырды. Михаилдің императорлық таққа көтерілгенін көрген Иоанн, племяннигі Константинді өзінің тәрбиесіне алды, Пселлостың сөзіне сүйенсек, оның мұрагерлігін қамтамасыз ету үшін. Михаил V 1041 жылы Иоаннды Монобата монастырына жер аударды, ал Пселлостың мәліметінше, Иоаннның барлық ер адам туыстары эвнух жасалды. Иоанн мен оның інісі Константин 1042 жылы Константинополь патриархы Михаил I Серуларийдің бұйрығымен соқыр етілді. Константин IX билік еткен кезде Иоанн Лесбос аралына жіберілді, онда 1043 жылдың 13 мамырында қайтыс болды. Мемлекет басшысы лауазымындағы Иоаннның орны, жаңа императорлар тағайындалғандарына қарамастан билікте қалу қабілеті және отбасы мүдделерін ойша біліп қорғауы, оны Византия тарихындағы ең қызықты эвнухтардың біріне айналдырды. Пселлостың "Хронографиясының" 4-ші кітабындағы сипаттамасы көрсеткендей, ол өте күрделі тұлға болды, бір уақытта сый-құрмет пен жек көру сезімін тудыруға қабілді.
As Michael IV's epilepsy worsened, John's grip on power tightened. John persuaded the Empress to adopt Stephen's son Michael as her own, thus ensuring the continuation of the Paphlagonian line. Michael IV died on 10 December 1041, possibly in suspicious circumstances, and was succeeded by Michael V. Having seen Michael elevated to the imperial throne, John made his nephew Constantine his protégé, with the aim, according to Psellos, of ensuring his succession. Michael V exiled John to the monastery of Monobatae in 1041 and then, again according to Psellos, had all of John's male relatives castrated. John and his brother Constantine were blinded in 1042 by order of the Patriarch of Constantinople, Michael I Cerularius. During the reign of Constantine IX, John was sent to Lesbos, where he died on 13 May 1043. John's position at the head of the state, his ability to remain in power despite the installation of new emperors, and his shrewd pursuit of his family's interests make him one of the most fascinating eunuchs in Byzantine history. As Psellos' description of him in Book 4 of his Chronographia shows, he was a very complex figure, capable of inspiring both admiration and loathing in the same chronicler.