Қойылған географиялар және шығыстану: әлеуметтік құрылым мен бейнелеулер
Imagined geographies
Эдвард Саидтың «көзқарастас географиясы» ұғымы, бейнелер арқылы кеңістік қабылдауын, әлеуметтік құрылымды түсіндіреді. Ориентализм, ұлттық және жергілікті деңгейдегі география.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тасвирленген географиялар (немесе қиялға толы географиялар) ұғымы Эдвард Саидтан, әсіресе оның Шығыстануды сынға алу жөніндегі еңбегінен бастау алды. Тасвирленген география – белгілі бір бейнелер, мәтіндер және/немесе дискурстар арқылы қалыптасқан кеңістікті қабылдау. Саид үшін «тасвирленген» жалған немесе ойдан шығарылған деген мағынаны білдірмейді, керісінше, ол сезінумен бірдей мағынада қолданылады. Көбінесе ұлттық деңгейде құрылғанмен қатар, тасвирленген географиялар елдердің ішінде де, аймақтарда, қалаларда және т.б. жергілікті деңгейде де кездеседі. Тасвирленген географияны Бенедикт Андерсонның «қиялданған қауымдастықтар» тұжырымымен салыстыра отырып, әлеуметтік конструкционизмнің бір түрі деп қарастыруға болады. Эдвард Саидтың Шығыстану туралы пікірі қазіргі заманғы тарихтың күрделі динамикасымен байланысты. Шығыстану көбінесе Батыстың Шығысқа қатысты жоғарыдан қараушылық көзқарасы мен бейнелемесі ретінде қарастырылады, бірақ бұл көбінесе ислам және конфуций мемлекеттеріне қатысты. Шығыстану постколониалдық зерттеулердің негіз тасы деп те есептеледі. Бұл теория тарихи және қазіргі замандағы бірнеше географиялық еңбектерді сынға алу үшін де қолданылған, мысалы, Мария Тодорованың «Балқанды елестету» еңбегі. Сэмюэл П. Хантингтонның «Цивилизациялар қақтығысы» атты еңбегі де тасвирленген географиялар жиынтығын көрсеткені үшін сынға ұшырады. Ғалымдар Халфорд Маккиндердің теорияларын Еуропаның Еуропалық емес елдерден артықшылығын көрсеткен және географиялық «сарапшының» «Құдайдың көзімен» қарауын бекіткен тасвирленген география деп санайды.
The concept of imagined geographies (or imaginative geographies) originated from Edward Said, particularly his work on critique on Orientalism. Imagined geographies refers to the perception of a space created through certain imagery, texts, and/or discourses. For Said, imagined does not mean to be false or made up, but rather is used synonymous with perceived. Despite often being constructed on a national level, imagined geographies also occur domestically in nations and locally within regions, cities, etc. Imagined geographies can be seen as a form of social constructionism on par with Benedict Anderson's concept of imagined communities. Edward Said's notion of Orientalism is tied to the tumultuous dynamics of contemporary history. Orientalism is often referred to as the West's patronizing perceptions and depictions of the East, but more specifically towards Islamic and Confucian states. Orientalism has also been labeled to as the cornerstone of postcolonial studies. This theory has also been used to critique several geographies created; both historically and contemporarily—an example is Maria Todorova's work Imagining the Balkans. Samuel P. Huntington's Clash of Civilizations has also been criticized as showing a whole set of imagined geographies. Halford Mackinder's theories have also been argued by scholars to be an imagined geography that emphasised the importance of Europe over non European countries, and asserted the view of the geographical "expert" with the "God's eye view".
Ориентализм
Эдвард Саидтың «Ориентализм» атты кітабында, Батыс мәдениеті белгілі бір қиялға негізделген «Шығыс» туралы көзқарас қалыптастырды деп айтты, бұл көзқарас академиялық шығыстану зерттеулері, саяхат жазбалары, антропология және Шығыстың колониалдық көзқарасы арқылы кеңінен таралды. Бұл қиялға Шығысты әйелдік бейнеде көрсету кірді. Алайда, Саидтың гендерлік сипаттамаға қатысты пікірлері басқа ғалымдар тарапынан конструкцияның жеткіліксіз зерттелгендігіне байланысты сынға ұшырады. 1993 жылы Торонто қаласындағы Йорк университетінде өткен лекциясында Саид, мәдениеттің ориентализмге негізделген империализм мен колониализмдегі рөлін атап өтті. Ұлттық мәдениетті ерекшелеу және жоғары қою арқылы «өзгешелендіру» процесі жүзеге асырылады. Бұл процесс ориентализм сияқты ойдағы географияның негізі болып табылады, себебі ол өзіне қызмет ету мақсатында алдын ала қалыптасқан түсініктер жиынтығын құрайды. Өзін жоғары санау арқылы империялық күш немесе отарлаушы агент өз әрекеттерін «өзгеге» қатысты қажетті немесе пайдалы деп ақтауға мүмкіндік алады. Осы тұрғыдан алғанда, ориентализм мәдени мәтіндерде, мысалы, өнерде, кинода, әдебиетте, музыкада және т.б. нығайтылуы мүмкін, онда бір өлшемді және көбінесе кері тартушылық көзқарастар басым. Мұндай мысалдардың маңызды көзі – «Reel Bad Arabs: How Hollywood Vilifies a People» деректі фильмі. Бұл фильм батыс фильмдеріндегі, үнсіз кезеңнен бастап Диснейдің «Аладдин» сияқты классикалық туындыларға дейінгі шығысқа бағытталған «өзгешелендіру» процесін көрсетеді. «Ориентализм» кітабында Саид, ориентализм – ойдағы география екенін айтады, себебі а) еуропалықтар «Шығыстың» барлық аймағы үшін бір мәдениетті жасады және б) «Шығыс» «Шығыс» емес, мәтін арқылы анықталды.
In his book Orientalism, Edward Said argued that Western culture had produced a view of the "Orient" based on a particular imagination, popularized through academic Oriental studies, travel writing, anthropology and a colonial view of the Orient. This imagination included painting the orient as feminine however, Said's view on the gendered nature has been criticized by other scholars due to a limited exploration of the construct. At a 1993 lecture located at York University, Toronto, Canada, Said stressed the role culture plays in Orientalism based imperialism and colonialism. By differentiating and elevating a national culture over another a validating process of "othering" is undertaken. This process underlies imagined geographies such as orientalism as it creates a set of preconceived notions for self serving purposes. In constructing itself as superior, the imperial force or colonizing agent is able to justify its actions as somehow necessary or beneficial to the "other". It is in this sense that Orientalism may be reinforced in cultural texts such as art, film, literature, music, etc. where one dimensional and often backwards constructions prevail. A prime source of cinematic examples is the documentary film Reel Bad Arabs: How Hollywood Vilifies a People. The film demonstrates the process of orientalism centric "othering" within Western films from the silent era to modern classics such as Disney's Aladdin. In Orientalism, Said says that Orientalism is an imagined geography because a) Europeans created one culture for the entirety of the 'Orient', and b) the 'Orient' was defined by text and not by the 'Orient'.
Теория
Саид француз философы Мишель Фуконың күшті ықпалында болды, ал қиялданған географиялар теориясын дамытқандар оларды байланыстырды. Фуко билік пен білімнің әрқашан бір-бірімен байланысты екенін айтады. Саид билік пен сипаттама арасындағы қатынасты жасады. Осылайша, қиялданған географиялар билік құралы, аймақтарды басқару және бағындыру жолы ретінде қарастырылады. Билік оларды көзге көрсетуге құқығы бар адамдардың қолында деп есептеледі. Қиялданған географиялар көбінесе мифтер мен аңыздарға негізделген, көбінесе қауіпті "басқаларды" бейнелейді. Эдвард Саид: «Еуропа күшті және сөзді, ал Азия жеңілген және алыс». Дерек Грегори және Гераод О Туатайл сияқты көптеген жазушылар қиялданған географиялар тұжырымына қатты ықпал етті. Грегори Терроризмге қарсы соғыстың Саид ашқан қиялданған географиялардың жалғасы екенін көрсетеді. Оның сөзіне қарағанда, ислам әлемі өркениетсіз, артта қалған және сәтсіз деп бейнеленеді. Бұл, олардың пікірінше, Ауғанстан мен Ирактағы әскери араласуды ақталады. Эдвард Саид исламның орта ғасырларда Еуропаға келген кездегі реакцияның консервативті және қорғанысқа бағытталған екенін айтады. О’Туатайл геосаяси білім – қиялданған географияның бір түрі деп санайды. Халфорд Маккиндердің «жүрек аймағы» теориясын мысалға келтіре отырып, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс Еуропа/Батыс Ресейдің маңызды геосаяси аймақ ретінде көрсетілуінің Польшаның қайта құрылуына және 1918 жылғы Версаль келісіміндегі Польша дәлізінің құрылуына қалай әсер еткенін көрсетті.
Said was heavily influenced by French philosopher Michel Foucault, and those who have developed the theory of imagined geographies have linked these together. Foucault states that power and knowledge are always intertwined. Said then developed an idea of a relationship between power and descriptions. Imagined geographies are thus seen as a tool of power, of a means of controlling and subordinating areas. Power is seen as being in the hands of those who have the right to objectify those that they are imagining. Imagined geographies were mostly based on myth and legend, often depicting monstrous "others". Edward Said elaborates that: “Europe is powerful and articulate; Asia is defeated and distant." Further writers to have been heavily influenced by the concept of imagined geographies including Derek Gregory and Gearóid Ó Tuathail. Gregory argues that the War on Terror shows a continuation of the same imagined geographies that Said uncovered. He claims that the Islamic world is portrayed as uncivilized; it is labeled as backward and failing. This justifies, in the view of those imagining, the military intervention that has been seen in Afghanistan and Iraq. Edward Said mentions that when Islam appeared in Europe in the Middle Ages, the response was conservative and defensive. Ó' Tuathail has argued that geopolitical knowledges are forms of imagined geography. Using the example of Halford Mackinder's heartland theory, he has shown how the presentation of Eastern Europe / Western Russia as a key geopolitical region after the First World War influenced actions such as the recreation of Poland and the Polish Corridor in the 1918 Treaty of Versailles.