Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Польшаға шабуылдан бастап, нацистік режим неміс оккупациялаған Шығыс Еуропаның әртүрлі аймақтарында геттолар құрып, еврейлерді және кейде ромаларды қалалар мен қалашықтардың шағын бөліктеріне бөліп, оларды одан әрі қанауға ұшыратты. Неміс құжаттарында және гетто кіреберісіндегі табельдерде нацистер оларды көбінесе Jüdischer Wohnbezirk немесе Wohngebiet der Juden деп атады, екеуі де «Еврей ауданы» деп аударылады. Холокост тарихшылары анықтағандай, ашық геттолар, жабық геттолар, еңбек, транзит және жойылған геттолар сияқты бірнеше түрлі типтер болды. Көптеген жағдайларда, олар неміс оккупациясына қарсы еврейлердің жер астындағы қарсылық қозғалысының ортасы болды, бұл оқиғалар жиынтығы гетто көтерілісі деп белгілі.
Beginning with the invasion of Poland during World War II, the Nazi regime set up ghettos across German occupied Eastern Europe in order to segregate and confine Jews, and sometimes Romani people, into small sections of towns and cities furthering their exploitation. In German documents, and signage at ghetto entrances, the Nazis usually referred to them as Jüdischer Wohnbezirk or Wohngebiet der Juden, both of which translate as the Jewish Quarter. There were several distinct types including open ghettos, closed ghettos, work, transit, and destruction ghettos, as defined by the Holocaust historians. In a number of cases, they were the place of Jewish underground resistance against the German occupation, known collectively as the ghetto uprisings.
Геттолардың түрлері
Еврейлер мен еврей емес халық арасындағы рұқсатсыз байланысты болдырмау үшін, неміс тәртіп полициясының батальондары периметрді күзетуге тағайындалды. Әрбір гетто ішінде, тұтқындардың қашуына жол бермеу үшін еврей геттосының полиция күштері құрылды. Жалпы алғанда, нацистік әкімшілік үш түрлі гетто ұстады. Көптеген нацистік геттолар осы типке жатты, олар Польшаның үстем қарсылық қозғалысы – Отандық армия (Армия Крайова, немесе АК) еврейлерге берген. Егер немістер еврейге қандай да бір көмек көрсеткен полякты тапса, ол өлім жазасына кесілетін.
Тарату
1942 жылы нацистер «Рейнхард» операциясын бастады, яғни еврейлерді жою лагерлеріне жүйелі түрде депортациялауды бастады. Еуропа бойынша нацистік билік еврейлерді Шығыс Еуропадағы геттоларға немесе көбінесе нацистік Германия басып алған Польшада салған жою лагерлеріне депортациялады. Варшава геттосынан ғана 52 күн ішінде шамамен 300 000 адам Treblinka-ға депортацияланды. Кейбір геттоларда жергілікті қарсылық ұйымдары гетто көтерілістерін ұйымдастырды. Ешқайсысы да сәтті болмады, және геттолардағы еврей халқының көп бөлігі қырылды. 1943 жылғы 21 маусымда Генрих Гиммлер барлық геттоларды тарату және қалған еврей тұрғындарын концлагерьлерге ауыстыру туралы бұйрық берді. Аз ғана геттолар концлагерь ретінде қайта бекітіліп, 1944 жылға дейін өмір сүрді.