Кіріспе

Негізгі қорғалған вексель (PPN) – инвестициялық келісімшарт, онда инвестицияланған соманың кеміндеген табысы кепілдік беріледі және пайда табу мүмкіндігі бар. Кепілдік берілген инвестициялық сертификаттар (GIC) және облигациялар сияқты дәстүрлі, белгілі бір кіріс әкелетін инвестициялар капитал жоғалту қаупін азайтып, инвестициялық қауіпсіздік ұсынады, бірақ олар шамалы табыс береді. Акциялар айтарлықтай табыс әкелу потенциалына ие болғанымен, олармен байланысты тәуекел де жоғары. 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басындағы белгісіз және құбылмалы нарық жағдайында инвесторлар қауіпсіздік пен өсу потенциалын бірге ұсынатын жаңа инвестициялық тәсілдерді іздестірді. Осы кезде Солтүстік Америка қаржы нарығына негізгі қорғалған вексельдер (PPN) енгізілді. Құрылымдық өнімдер санатына жататын негізгі қорғалған вексельдер (кепілдік берілген байланысты вексельдер деп те аталады) кең ауқымды негізгі инвестициялармен байланысты болуы мүмкін. Бұл инвестициялар индекстер, өзара қорлар, өзара қорлар жиынтығы, акциялар жиынтығы және тіпті хедж-фондар сияқты баламалы ұсыныстарды қамтиды. PPN-нің өзегі – кепілдік. Әдетте, PPN вексель мерзіміне дейін сақталған жағдайда инвестицияланған капиталдың 100%-ына кепілдік береді. Яғни, нарық жағдайына қарамастан, инвесторлар салған ақшаның барлығын қайтарып алады. Басқаша айтқанда, мерзімі келгенде вексель бойынша төлем – бастапқы негізгі сомаға негізгі активтерден (әдетте өзара қор немесе қорлар тобы, индекс немесе акциялар жиынтығы, кейде хедж-фондар немесе тіпті тауарлар) алынған пайданың қосылуы болады. Негізгі қорғалған вексельдер келесі артықшылықтарды ұсынуы мүмкін:

100% негізгі капиталды қорғау
жоғары өсу потенциалы
табыс әлеуетін арттыру
апталық сұйықтық
инвестициялардың кең ауқымына инвестициялау мүмкіндігі
пайданы арттыру мүмкіндігі
нарықта не болғанына қарамастан капиталды қорғау

Негізгі қорғалған вексельдердің кемшіліктері:

инвестиция мерзімінде өзгеретін факторларға негізделген түсініксіз комиссиялық құрылым
тек мерзімі біткенде төлем жасалады
орташа инвестордың түсінуі қиын негізгі инвестициялар
проспектің болмауы, негізгі инвестициялар туралы толық ақпараттың жетіспеуі
жекелеген дизайн PPN-ді басқа PPN-мен немесе дәстүрлі инвестициялармен салыстыруды қиындатады
осы типтегі инвестицияның тарихи көрсеткіштерін көрсететін деректердің болмауы
негізгі инвестициялардың сәтсіздікке ұшырау мүмкіндігі, кепілдіктерге қарамастан капиталды жоғалтуға әкелуі мүмкін.

Мысал

PPN-нің кең таралған түрі – акция және опциядан тұратын түр. Оның кірісі негізгі колл опцияларының мерзімінде тең болады. Мұнда – келісімшартта белгіленген көбейту коэффициенті, – мерзімі жеткендегі акция бағасы, ал – опцияның ең төмен бағасы.