Кіріспе
Үндістан мен Пәкістандағы өзен – Нейлум немесе Кишанганга өзені, Пәкістан мен Үндістанның Кашмир аймағында орналасқан. Ол Үндістанның Джамму және Кашмир штатының Гандербал ауданынан басталып, Пәкістанның Азад Кашмирдегі Нилам аңғары арқылы ағып өтеді. Оның бағытының бір бөлігі Бақылау сызығы бойымен жүреді, содан кейін Мұзаффарбад қаласының жанында Джелум өзенімен қосылады.
The Neelum River, or Kishanganga River, is a river in the Kashmir region of Pakistan and India. It originates in Ganderbal district of Jammu and Kashmir in India, flows through the Neelam Valley in Pakistan's Azad Kashmir, where parts of its course fall along the Line of Control, before merging with the Jhelum River near the city of Muzaffarabad.
Өзеннің атауы
Өзен дәстүрлі түрде Кишанганга өзені (хинди: किशनगंगा नदी, урду: دریائے کِشن گنگا) деп белгілі болған және Үндістанда әлі де осылай аталады; 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін, 1956 жылы Пәкістанда бұл өзен Нилум өзені (урду: دریائے نیلم, хинди: नीलम नदी) деп қайта аталды.
Бассейн
Шардадеш – Кишанганга өзенінің су жинау алабының атауы.
Курс
Кишанганга өзені Үндістанның Жамму және Кашмир одақтық аумағындағы Гандербал ауданындағы Сонамарг маңында орналасқан Кришансар көлінен бастау алады және Тулаил аңғарындағы Бадоаб ауылына дейін солтүстікке қарай ағады, онда ол Драс жағынан келген саламен қосылады. Содан кейін ол Кашмирдің Бақылау сызығына параллель батысқа қарай ағады. Жол бойында көптеген мұздық салаларымен суға толады. Бақылау сызығының Гурез секторында Пәкістан басқаратын Азад Кашмир аумағына кіреді. Содан кейін ол Шарададан өтіп, Бақылау сызығына параллель батысқа қарай ағады. Шардадан кейін оңтүстік-батысқа бұрылып, Титвал маңындағы Бақылау сызығы бойымен өтеді. Содан кейін ол қайта солтүстік-батысқа бұрылып, Мұзаффарабадтағы Джелум өзеніне қосылу үшін кең доға жасап ағып түседі. Жақында аймақтың танысуын арттыру мақсатында "Go Gurez" кампаниясы іске қосылды.
Өзендер
Кишанганга өзенінің ұзындығы 245 шақырымды құрайды. Ол Үндістан басқаратын Кашмирде 50 шақырымға созылып, Тулаил аңғарынан, содан кейін Гурез аңғарынан ағып өтеді. Қалған 195 шақырымы Пакистан басқаратын Кашмирде орналасқан және Нилам аңғары арқылы ағады. Өзен бастауынан Нилам аңғарына қарай ағып жатыр. Нилам аңғары – Кашмир аймағындағы Гималай тауларындағы шатқал, оның бойымен Нилам өзені ағып өтеді. Бұл жасыл, құнарлы аңғардың ұзындығы 250 шақырымға жетеді және Мұзаффарбадтан Атмукамға дейін, одан әрі Таубутқа дейін созылады. Бұл Сват және Читрал сияқты туристер үшін өте тартымды орындардың бірі, бірақ нашар жол жүйесіне байланысты әлі сыртқы әлемнен жасырылған. Бұл аймақ 2005 жылғы жер сілкінісінен ауыр зардап шекті және жолдар мен жолдар қиыршық тастармен толып кеткендіктен сыртқы әлемнен үзіліп қалды. Қазіргі таңда халықаралық стандарттағы жол құрылысы жүріп жатыр. Нилам аңғарына екі кіреберіс бар: біреуі Мұзаффарбад арқылы өтетін Нилам жолы, екіншісі Каган және Жалхад жолдары арқылы. Нилам аңғары Мұзаффарбадтан кейін басталады, бірақ әкімшілік бөліністе Мұзаффарбадтан Челханаға дейінгі аймақ Котла аңғары деп аталады. Нилам ауданы Челханадан Таубутқа дейін созылады.
Үндістандағы Кишанганга бөгеті
Үндістанның Жаму және Кашмир одақтық аумағында 330 МВт Кишанганга су электр стансасының құрылысы, 18 жылдан бері тоқтап тұрғаннан кейін қайта басталды. Жү recently, бұл жоба Hindustan Construction Company (HCC) компаниясына жеті жылдық мерзіммен тапсырылды. 330 МВт Кишанганга су электр қуаты жобасы Кишанганга өзенін бөгейтін және жоспарланған 37 метрлік су қоймасы Гурез аңғарының бір бөлігін суға батырады. Кишен-Ганга өзенінің суы таулар арқылы қазылған 24 шақырымдық туннель арқылы Бандипурге бағытталатын болады, онда ол Улар көліне, одан кейін Желум өзеніне қосылады.
Діни мәні
Кришансар көлі мен Шарада-пит индуистер үшін маңызды қасиетті орын, олар жыл сайын Кишанганга өзені бойындағы осы жерлерге қажылық сапар жасайды. Ежелгі заманда бұл орын Наланда мен Таксиламен бірге субконтиненттегі маңызды білім орталықтарының бірі болған. Шарада әрпі – кашмир тілінің түпкілікті жазуы, ол Шарада-питтың басты құдайының құрметіне аталған. Шарада-пит кашмирлік пандитер үшін ең қастерлі орындардың бірі. Шарада-пит ғибадатханасы 2005 жылғы Кашмирдегі жер сілкінісінен зардап шекті. Пакистанның Жоғарғы соты үкіметке Шарада-пит ғибадатханасын сақтауды және ғибадатханалар мен гурудуараларды анықтап, қалпына келтіруді бұйырды. "Шараданы сақтау комитеті" (Save Sharada Committee) индуистер тобы Үндістаннан Пәкістан басқаратын Кашмирдегі Шарада-питқа арналған ерекше дәліз ашуды талап етіп келеді, осы арқылы үнді қажылары сапар шегуіне мүмкіндік болсын.