Кіріспе

Псевдо-Макарий (немесе Псевдо-Макарий) – Мысырлық Макарийге теңсіз жатқызылған еңбектердің анонимді авторы немесе авторларының дәстүрлі атауы. Макарий қайтыс болғаннан кейін бірнеше буын өткен соң, оған Елу рухани уағыз жатқызылды, және бұл мәтіндер Шығыс монахтығы мен протестанттық пиетизмге кең және маңызды әсер етті. Бұл әсіресе апостолдық дәуірден кейінгі Киелі Рухтың «ерекше сыйлары» туралы пікірталас аясында болды, себебі Макарийдің уағыздары «ғажайып» Пневматикалық сыйлықтарды – емдеу, көріністер, екзорцизмдер және т.б. – апостолдық дәуірде де болғанын дәлелдеу үшін пайдаланылуы мүмкін еді. Осылайша Макарийдің уағыздары Рухани францискандардан (Батыс) бастап Шығыс православиелік монахтық тәжірибесіне, Джон Уэслиге және қазіргі харизматикалық христиандыққа дейінгі пиетистік топтарға әсер етті. Дегенмен, қазіргі заманғы патрологиялық ғалымдар оның авторы Мысырлық Макарий емес екенін анықтады. Бұл Елу рухани уағыздың авторы кім екені нақты белгілі емес, бірақ мәтіндерден Рим империясы Парсы империясымен шектесетін Жоғарғы Месопотамиядан шыққандығы және 534 жылдан кейін жазылмағаны көрінеді. Уағыздардан басқа, Макарийге бірнеше хаттар да жатқызылған. Геннадий (De viris illustribus 10) Макарийдің тек бір ғана шынайы хатын мойындайды, ол жас монахтарға арналған. Бірінші хат, «Ad filios Dei» деп аталатын, Геннадийдің айтуынша (Vir. Ill.10) Мысырлық Макарийдің шынайы хаты болуы мүмкін, бірақ қалған хаттар, әдетте, Макарийге жатпайды. Екінші хат, «Ұлы хат» деп аталатын, Ниссалық Григорийдің шамамен 390 жылы жазылған De instituto christiana еңбегін пайдаланған; «Ұлы хаттың» стилі мен мазмұны оның авторы Елу рухани уағызды жазған анонимді Месопотамиялық екенін көрсетеді. Петрус Поссинус (Париж, 1683) оның атымен басылған жеті «Аскетикалық трактаттар» (Opuscula ascetica) Симеон Логофет жасаған, Сімеон Метафрастпен (950 ж. қайтыс болған) бірдей болуы мүмкін, уағыздардан кейінгі жинақтар ғана. Макарийдің ілімі Иса Мәсіхтің құтқарушылық қызметінің (Мәсіхтің Рухы ретінде) Киелі Рухтың үстін-басқа жасаған істерімен тығыз байланысты Пневматикалық басымдықпен сипатталады. Рухани уағыздағы бұл «Пневматикалық» бағыт жиі «мистикалық» деп аталады, және осы себепті ол барлық дәуірдегі христиан мистиктеріне ұнайды, бірақ, екінші жағынан, оның антропологиясы мен сотериологиясында ол жиі Санкт-Августинге жақын тұрады. Оның уағыздарының кейбір бөлімдері адамның толық бұзылуын күшпен мойындайды, ал басқалары Адамның күнәдан кейін де ерік бостандығын жорамалдайды және жақсылыққа бейімділікті болжайды немесе жартылай пелагиандық үлгіде адамға құтқарылуға дайындық деңгейіне жету қабілетін береді.