Кіріспе

Достық ғибадатханасы (link=no) – Германиядағы Потсдам қаласындағы Сансуси саябағында орналасқан шағын, дөңгелек ғимарат. Оны Пруссия королі Фридрих II 1758 жылы қайтыс болған әпкесі, Пруссия ханшайымы Вильгельминаның естелігіне салдырған. Классикалық ғибадатхана нысанындағы ғимарат 1768 жылы архитектор Карл фон Гонтард саябақтың басты бульварынан оңтүстікке қарай салынды. Ол бульвардың солтүстігінде, бір осінде орналасқан Көнеліктер ғибадатханасын толықтырады.

Нейрупиндегі алғашқы павильон

Достық ғибадатханасының маңызды алғы құрылысы 1735 жылы Нейруппинде салынған Аполлон ғибадатханасы болды, онда тәж мұрагері Фредерик (кейін Фредерик II) 1732 жылдан 1735 жылға дейін сол жердегі полктің командирі ретінде тұрды. Георг Венцеслаус фон Кнобельсдорф жобалаған алғашқы ғимарат – Аполлон ғибадатханасы Фредерик құрған Амалтея бағында орналасқан. Аполлон ғибадатханасы ашық, дөңгелек ғибадатхана болған, бірақ 1791 жылы оның бағаналары арасына кірпіштен жасалған қабырғалар қосылды. 1735 жылдың тамызында Фридрих өзінің қарындасы Вильгельминаға, ол кезде үйленген және Байройт қаласында тұратын, былай деп жазды: "Бағайдағы үй – сегіз дориялық бағанадан тұратын және күмбезбен жабылған ғибадатхана. Оның үстінде Аполлонның мүсіні орнатылған. Ол біткен соң, біз оған құрбандық шаламыз – әрине, сізге, қадірлі қарындасым, көркем өнердің қамқоршысына".

Сансуси паркідегі павильон

Вильгельминаның есін құрметтеу үшін Фридрих, Нюрруппиндегідей, сегіз коринфтік бағанамен тірелген, шалқа төбелі ашық, дөңгелек ғибадатхана нысанын таңдады. Бұл архитектуралық құрылым, моноптер түрі, ежелгі Грецияда пайда болған, онда мұндай ғимараттар құдайларға арналған мүсіндер мен қабір тастарының үстіне орнатылған. Ғибадатхананың артқы қабырғасындағы тар алковада Вильгельмина Байройттың қолында кітап ұстаған, нақты өлшемдегі мүсіні қойылған. Мрамордан жасалған мүсін, мүсінші ағалар Иоганн Давид пен Иоганн Лоренц Вильгельм Рентцтің шеберханасынан шыққан, және ол сарай суретшісі Антуан Песне салған портрет негізінде жасалған. Бағаналардағы ежелгі дәуірдегі дос жұптарының бейнелері, сондай-ақ Вильгельминаның қолындағы кітап оның сол кезеңге деген құштарлығын көрсетеді. Бұдан әрі, классикалық жұптардың гомоэротикалық мәні, ғибадатхананы салған Фридрих II үшін ерекше тартымды болуы мүмкін, өйткені оның гомосексуалды бағыты оның өмірінде көптеген болжамдар мен әңгімелерге себеп болған.