Кіріспе

Түркияның Стамбул қаласындағы мешіт. Ортакой мешіті (Ortaköy Camii), ресми түрде Бююк Меджидие мешіті (Büyük Mecidiye Camii) – Түркияның Стамбул қаласындағы Бешикташ ауданында, Ортакой портының алаңында, су жағасында орналасқан мешіт. Ол Осман сұлтаны Абдулмеджид I-нің тапсырысымен салынды және құрылысы шамамен 1854 немесе 1856 жылы аяқталды. Бұл құрылыс Ортакой ауданының символы болып саналады және Босфор бұғазы мен Босфор көпірінің ерекше көрінісі болғандықтан, көбінесе суретке түсіріледі.

Тарих

Қазіргі Ортакөй мешітінің орнында 1720 жылы салынған және 1731 жылы Патрона Халил көтерілісі кезінде қираған кішкентай мешіт болған. Ағымдағы мешіт Осман сұлтаны Абдулмеджид I-нің тапсырысымен 1854 немесе 1856 жылдары салынған немесе аяқталған (құрылыстың нақты мерзімі ғылыми дереккөздерде әртүрлі көрсетіледі). Мысалы, Элисон Уортон мешіттің құрылысы 1848 жылы басталып, 1854-5 жылдары аяқталғанын, ал Ахмет Эрсой мен Джонатан Блум және Шила Блэр редакциялаған Ислам өнері мен сәулетінің Гроув энциклопедиясы 1854-5 жылды аяқталу мерзімі ретінде көрсетеді. Үнвер Рүстем 1854-1856 жылдарды, ал Доған Кубан 1853 жылды айтады. Мешіттің жалғыз күмбезі бастапқыда кірпіштен салынған, бірақ уақыт өте келе жарықтар пайда болды. 1960 жылдары ғимараттың іргесі қисайды, күмбез құлауға айналды, сондықтан оның негізі нығайтылып, бетоннан жаңа күмбез қайта салынды. Мешіт 1969 жылы қайта ашылды. 2014 жылы Вақфтар бас дирекциясы жүргізген үш жылдық қайта жаңарту жобасы аяқталды, оған шамамен 7 миллион лира жұмсалды. Мешіт 2014 жылғы 6 маусымда ресми түрде қайта ашылды, оған сол кездегі премьер-министр Режеп Тайип Ердоған және басқа да үкімет шенеуніктері қатысты.

Сәулет

Стамбулдағы басқа жобалары сияқты, Балиандар мешітті аралас немесе эклектикалық стильде жобалаған, онда неоклассикалық сияқты заманауи еуропалық жаңғыру үрдістері, сондай-ақ ертерек Осман барокко стилінен алынған кейбір егжей-тегжейлі және жалпы дизайн элементтері бар. Дегенмен, ол дәуірдегі басқа мешіттерден ерекшеленеді, әсіресе өте әсем тасқа қашалған әшекейлерімен. Ғимарат екі қабатты, солтанға арналған императорлық пәтерден (U пішіндес жоспары бар) және мешіттің негізгі дұға залынан (бір күмбезбен жабылған шаршы жоспары бар) тұрады. Енбектік бағаналары бар қасбеттер қашалған тас рельефтерімен безендіріліп, мешітке "динамикалық көрініс" сыйлайды. Мешітті жарықпен қамтамасыз ету үшін екі қатар терезелер қарастырылған. Қайта жаңартылған күмбез бетоннан салынған, ал екі жұқа минареттерді салу үшін тас қолданылған. Минареттердегі балкондар Коринф капиталдарына ұқсайды. Бұл мешіт Алтын мүйіздің ар жағындағы мешіттермен салыстырғанда кішкентай. Ішкі кеңістігі шамасы жөнінен қарапайым болғанымен, ішкі жағы кең, биік терезелері бар, олар күн сәулесін өткізіп қана қоймай, судағы шағылысын да көрсетеді. Михраб пен минбарды салу үшін мәрмәр және порфир сияқты материалдар пайдаланылды.