Кіріспе

Испандық, романист, драматург және эссеші Хуан Бене (7 қазан 1927 – 5 қаңтар 1993) – испандық романист, драматург және эссеші, қатар азаматтық инженер ретінде де жұмыс істеген.

Ерте өмір

Бене Мадридте дүниеге келді. Испания Азамат соғысы басталғанда, оның әкесі республикашылдар бақылауындағы Мадридте атқылау отрядымен атылды. Ол отбасымен бірге Сан-Себастьянға туыстарының қасында паналауға кетті. Олар 1939 жылға дейін онда тұрды, содан кейін астанаға қайтып келді. 1944 жылы орта мектепті бітірді, ал 1948 жылы Мадридтегі Азаматтық Инженерлік мектебіне оқуға түсті. Ол Мадридтегі "Кафе Гихон" клубындағы пікірсайыс топтарына қатысып, сол кездегі авторлардың арасында болашақ ең жақын досы Луис Мартин Сантоспен танысты. 1953 жылы, әлі студент кезінде, ол Финляндияда инженерлік тәжірибеден өтті және өзінің алғашқы пьесасы "Макс" жариялады, онда испан әдебиетінің сол дәуірдегі танымал тақырыптарынан алшақтанған ерекше әдеби стильдің бастамасын көруге болады. 1954 жылы Бенет инженерлік мамандығын бітірді, ал келесі жылы үйленді. Швейцарияда бірнеше жұмысты аяқтағаннан кейін, ол Леон провинциясындағы Понферрадаға, содан кейін жұмыс істеу үшін Овиэдоға көшті.

Бірінші кезең

1961 жылы Бене өзінің алғашқы әңгімелер жинағын «Nunca llegarás a nada» (Ешқашан ештеңеге жете алмайсың) деп жариялады. 1966 жылы Мадридке оралып, 1967 жылы «Volverás a Región» (Регионға қайта оралу) атты туындысын жариялады, сонымен бірге Porma суқоймасының жобасын жасады. Оның туындыларын «дұрыс емес әдебиет» деп атағандар болды, ал Пере Гимферрер сияқты аз ғана заманауи авторлар ұлы повесть жазушы дүниеге келді деп сенді. 1969 жылы Бене «Una meditación» (Медитация) туындысы үшін Premio Biblioteca Breve сыйлығына ие болды. Ол «La inspiración y el estilo» (Шабыт пен стиль) атты эссе жазды, онда өнер мен әдебиетке қатысты мызғымас сенімдерін білдірді, бұл өнердің мәні әңгіме айту немесе пікір білдіруден гөрі стильде екенін баса көрсетті. Оның әдеби өнімділігі 1970-1973 жылдар аралығында артып, «Una meditación», «Un viaje de invierno» (Қысқы саяхат) кітаптарын жариялады, бұл «Volverás a Región», «Puerta de tierra», «Teatro», «Una tumba», «La otra casa de Mazón» және «Sub rosa» туындыларымен басталған трилогияны аяқтады.

Екінші кезең

1974 жылы оның әйелі Нурия Джордана қайтыс болды, бұл Бенеттің шығармалары мен жеке қарым-қатынастарында үзіліс тудырды. Бене бұрынғыдан да көбірек ішке жұмылып, 1976 жылы «Qué fue la guerra civil» (Азамат соғысы не болды?) деген шығармасын жариялады. 1980 жылға дейін ол көп саяхат жасады, соның ішінде Қытайға және АҚШ-тағы түрлі конференцияларға қатысты. 1980 жылы ол өзінің ең танымал шығармаларының бірі – «Saúl ante Samuel» (Саул Самуил алдында) атты туындысын шығарды, ол жақсы сынға ілікті. Ол 1980 жылы «Планета» сыйлығына үміткер болды, бірақ «El aire de un crimen» (Қылмыстың ауасы) шығармасы Антонио Ларретаның «Volaverunt» туындысына ұтылып қалды. Үш жылдан кейін «Herrumbrosas lanzas» (Тозған найзалар) атты шығармасының бірінші томы жарық көрді. Ол бұл жұмысты 1985 және 1986 жылдары жарық көрген тағы екі томмен жалғастырды. Жеке инженерлік фирмасын құрып жатқанда, 1989 жылы «En la penumbra» (Көлеңкеде) романын жариялады. 1990 және 1991 жылдары ол өзінің соңғы екі еңбегін – «La construcción de la torre de Babel» (Бабел мұнарасын салу) эссесі мен «El caballero de Sajonia» (Саксониялық рыцарь) туындысын жариялады. 1993 жылдың 5 қаңтарында қайтыс болғаннан кейін, ол «Herrumbrosas lanzas» төртінші томын аяқтап үлкермеді.

Мұра

1980 жылдары оның шығармаларына қатысты өте қарқынды пікірталас басталды, ол оның өлімінен кейін де жалғасты. Оның шығармаларының ерекшелігі оның стилін 20-шы ғасырдың екінші жартысындағы испан авторларының повестеушілігінен бөліп көрсетті. Уильям Фолкнердің ықпалы оның барлық туындыларында анық байқалады. Бүгінде 20-шы ғасырдың ең ұлы испан жазушыларының бірі саналатын ол, 1993 жылдың 18 қаңтарындағы "Таймс" газетінің мәлімдемесінде Францияның Марсель Прустымен, Ирландияның Джеймс Джойспен және АҚШ жазушысы Фолкнермен теңестірілді.