Кіріспе

Шведтік әулие Сигфрид (Sigfrid, Sigafridus, ) – 11 ғасырдың бірінші жартысында Скандинавияда миссионерлік қызмет атқарған епископ. Англиядан шыққан Сигфридтің есімі кейінгі ортағасырлық патшалар тізімінде және агиографияда Швецияның алғашқы берік христиан монархы Олоф Скотконның крещение рәсімін өткізгені айтылады. Ол 1000 жылдан кейін Швецияға келген болуы мүмкін және Гёталанд пен Свеаландта кең ауқымды миссионерлік сапарлар жасаған. 1014 жылдан кейін Англияға оралғаннан кейін бірнеше жыл бойы Сигфрид Норвегияның Тронхейм қаласында тұрды. Алайда, Олаф Харальдссон жеңілгеннен кейін оның ондағы орны тұрақсыз болды. Норвегияда болғанда Сигфрид Швецияны христиандыруға қатысып, өмірінің қалған бөлігін осы іске арнады. Швеция және Исландия дәстүрлеріне сәйкес, ол Вэрендке зейнетке шықты. Сигфрид кейіннен Вексjö қаласында Адам Бременнің өмірінде белгісіз күні қайтыс болды. Сигфридтің Вексjöдегі жерленген жері табыну орталығына айналды. 17 ғасырдағы антиквар Иоганн Вастовийдің мәлімдемесіне сәйкес, Сигфрид 1158 жылы Папа Адриан IV-тің қасиетті деп жариялағаны айтылады. Оның мерекесі 15 ақпан. Сигфрид 15 ақпанда Англия шіркеуінде еске алынады.

Тарихи негіздер

Тоғызыншы ғасырда Анскар, «Солтүстік елшісі» атанған миссионер, Швецияға сапар жасап, онда тұтқындалғандар арасында христиандарды кездестірген. Кейіннен, Анскардың ізбасарлары – Гамбург-Бремен архиепископтары, қазір әртүрлі дәрежеде нақтылығы күмәнді папалық құжаттарға сүйене отырып, өздерін де алыс солтүстікті христиан дініне көшірумен міндетті деп санады. Швецияға христиан дінін таратуға жасалған тыраштандырулар тоғызыншы және оныншы ғасырларда белгілі бір жетістікке жетті, бұл туралы Вестергётланд археологиясы куәландырады. Сол кезде Швеция Корольдігі солтүстіктегі Свеаланд пен оңтүстіктегі Гёталандтан, сондай-ақ Норвегиямен шектес провинциялар мен Готланд сияқты теңіз аралдарынан тұрды. Сволдер шайқасынан (1000 жыл) кейін қысқа мерзімге Швеция королі Норвегияның үлкен бөлігін бақылап тұрды, ал Сигридтің миссиясы кезінде Сканнеге бақылау Швеция мен Дания арасында даулы болды. Дегенмен, Швеция Корольдігі тұтастай алғанда, дәстүрлі скандинавиялық көпқұдайлықтың берік бекінісі болып қала берді, христиандық миссияларға қарсы күштеп дін ауыстыруға тыйым салатын заңмен қорғалды. Упсаладағы Тор, Водан және Фриккоға арналған басты культ орталығы тек он бірінші ғасырдың соңында ғана жойылды, ал корольдіктің толық христиандануы он екінші ғасырға дейін күтілді. Сондықтан Сигридтің мансабы осы мақсаттардың ешқайсысы әлі орындалмаған кезеңге жатады, бірақ оның жетістіктері, даңқы және жас миссионерлерге тигізген әсері оны «Швеция елшісі» деп тануға жеткілікті болды. Оның Норвегияда жұмыс істегені, оның өмірбаянында көрсетілмеген фактіні Бремендік Адам растайды, ал анонимді «Historia Norvegie» Сигридтің болашақ король және әулие Олаф Харальдссонмен бірге Англиядан Норвегияға жеткізілгенін хабарлайды. Бұл шамамен 1014 жылдың күзінде болған болуы мүмкін. Ол кем дегенде екі рет Бременге барды: біріншісі шамамен 1015 жылға, ал екіншісі, әлдеқайда анық, 1030 жылға жатады. Бірінші сапарында ол Осмунд атты шәкіртінің білімі үшін Бремен мектептеріне тапсырды, ал екіншісінде Швециядағы соңғы миссияларының табысы туралы Гамбург-Бремен архиепископына жақсы жаңалық жеткізді. Векшё және Скара екі шведтік епархиясы өздерін құрған епископ ретінде Сигридтің есімін алға тартады.

Сент-Сигфридтің мансабындағы дәлелдемелердің проблемалық сипаты

Қасиетті Зигфридтің өмірі туралы сенімді деректерді ортағасырлық бастапқы көздерде немесе қазіргі анықтамалық кітаптарда табу қиын; ғалымдар оның туралы айтуға болатын нәрсе өте аз екеніне келіседі. Тарихшылар үшін ең үлкен қиындық – осы миссионердің ешбір хат алмасуы сақталмаған, және бізге белгілі болғандай, Скандинавия миссиясындағы оның әріптестерінің ешқайсысы оның жетістіктері туралы естелік жазба қалдырмаған. Англиядан шыққан Реформацияға дейінгі маңызды миссионерлік көшбасшының Папаның бекітуінсіз жұмысын бастауы қисынсыз, бірақ Зигфридтің жағдайында оның Риммен, Англия патшаларымен немесе архиепископтарымен болған қарым-қатынасы туралы ешқандай жазба қалмаған. 1069 жылы Йорк соборының мұрағатының өртенуі Англиядан осы күнге дейін жіберілген скандинавиялық миссиялардың тарихын толық қалпына келтіруге мүмкіндік бермейді.

Швециядағы Зигфридтің еңбегінің агиографиялық баяндамалары

Сент-Сигфридтің қызметін растайтын дереккөздер – ортағасырлық өмірбаяндық шығармалар (Vitae), Швеция патшаларының тізімдері және швед діни округтарының (епархиялардың) епископтарының тізімдері – қазіргі уақытта Швеция мен ағылшын тілді елдердегі академиялық тарихшылар тарапынан күмәнді сенімділікке ие деп есептеледі. Екі негізгі латын тіліндегі өмірбаяндық шығармалар (Vitae) Швеар (немесе Гётар) патшасы Олавустың Англия королі 'Милдредке' елшілерді жіберіп, оның еліне христиан миссионерлерін жіберуін сұрау эпизодымен басталады. Бұл өтінішке 'Йорк архиепискобы' Сигфрид оң жауап береді. Қазіргі заманғы сыншыл көзқарасқа қарағанда, Сигфридтің Швецияға алғаш келгеннен кейін, жаңадан крещенген Олаф патшасынан Хусабиде (Вэстергётландта, Скарадан шалқары қашықтықта) шіркеу үшін жер алғаны, сондай-ақ болашақ Векшё қаласының жанындағы Хоф және Тиурби деген екі қосымша иелік алғаны дәстүрге айналған. Бұл жерлер өмірбаяндық шығармаларда Унаман (парызшыл), Сунаман (диакон) және Винаман (субдиакон) деп аталады. Олардың өлтірушілер көлге тастаған бастары денесіз күйінде олардың ағасы табылған. Үш рет өлтіруге дейін Сигфридке періште түсінде, кейіннен Векшё деп аталған Өстрабо жерінде шіркеу салуды бұйырған. Сигфридтің Швецияға келген алғашқы күндері ортағасырлық өмірбаян жазушылар (агиографтар) есімдер мен орындарға қатысты ерекше нақтылықпен сипатталған, бірақ оның Швеция Корольдігіндегі ұзақ миссионерлік қызметінің көп бөлігі қазіргі өмірбаяндық шығармаларда (Vitae) қынжырлы белгісіздікпен суреттеледі және Англиядан Дания арқылы жасаған алғашқы сапарынан кейін ол елден тыс жерде саяхаттағаны туралы ешқандай мәлімет жоқ. Vita I-нің соңында ол өмірінің соңғы жылдары зейнетке шығу үшін "Геталандтың ең оңтүстік аймағы" – Вэрендке барып, онда қартайған шағында Векшёде қайтыс болғаны айтылады. Бұл дәстүр сондай-ақ ортағасырлық епископтар тізімдерінде және Исландия ертегісінде, сондай-ақ ортағасырлық 'Сигурд' деп аталатын біріктірілген саға кейіпкері туралы айтылады. 'Сигурд' – бұл Сигевард, сондай-ақ Иоанн, Адам Бременнің айтуынша, Тронхеймде орналасқан Англиядан келген үш епископтың алғашқысы және біздің Сигфрид қасиеттіміз саналатын үшінші епископ. Исландиялық мәтінде епископ 'Сигурдтің' Вэрендте қайтыс болуы туралы мәліметтер бар, бұл оның авторы Сигфрид туралы бізден гөрі байырақ мәліметтерге қол жеткізгенін көрсетеді, бірақ өкінішке орай, 'Вэренд' қала атауымен ғана емес, сонымен қатар сол автордың епископ 'Сигурд' туралы басқа да әңгімелері – Иерусалимге жасаған сапары және Сигтунаның бұтқа табынушыларымен батыл күресі – сақтық танытқан ғалымдардың сенімін тудырмайды. Vita II Сигфридтің Гёталандтың батыс және шығыс бөліктері үшін, сондай-ақ солтүстікке қарай, Свеаландта, Уппсала және Стренгнес үшін жеке діни округтар (епархиялар) құрғанын мәлімдейді. Сигфридтің 'Англиядан' келгендігін (егер ол папаның рұқсатын және миссионерлік архиепископ мәртебесін алған болса) Сент-Августин, Виллиборд және Бонифаций сияқты солтүстік Еуропалық миссионерлік аймағындағы ауылдық аймақтар мен халық орталықтары үшін епископтарды тағайындауы мүмкін деген болжамға ешқандай қарсылық жоқ, бірақ епископтық құрылғандығы туралы бұл хабарламалар көбінесе маңызды деп есептелмейді. Бұл тек қана олардың баяндалған өмірбаяндық (агиографиялық) контекстін жалған әңгімелер жинағы деп есептеу оңай болғандықтан ғана емес: есептердің өзі Адам Бременнің швед шіркеуінің тарихы туралы есебімен қайшылыққа түседі, ол әлдеқайда ерте және сенімді болып көрінеді. Алайда, бұл пікірлер міндетті түрде нақты дәлел болып табылмайды.

Біржақтылық

Хронологиялық себептерге байланысты, Швецияның әулие Сигфридін Англия королі Эдгардың (басқару мерзімі 959–975) тұсында Норвегияға миссионерлік епископ ретінде қызмет еткен Гластонбери монахы Сигфридпен теңестіру мүмкін емес. Исландиялық дереккөздер тудырған көптеген жаңылыстарға қарамастан, осы әулие Сигфридті он бірінші ғасырдың соңында Олаф Триггвасонның Норвегиясындағы жетекші епископ Сигевардтан (сонымен қатар Иоанн деп те аталады) анық ажырату қажет. Ол Рамси монастырының Эднот аббаттығында зейнетке шыққан «Сивард» деген миссионерлік епископпен сәйкес келуі мүмкін (993–шамамен 1008). Екінші жағынан, швед агиографиясы мен епископтар тізіміндегі дәстүрлерді Адам Бременнің Швеция мен Норвегияға миссионерлікпен келген «Сигафрид» есімді тұлғамен сәйкестендіру қауіпсіз сияқты. Дегенмен, Швецияға уағызшы және «норвегиялықтардың епископы» Сигфридті Линдсей епископы Сигефердпен теңестіру де мүмкін, ол мыңжылдыққа таяу Этельред II-нің бірқатар харталарына қол қойған. Өзінің агиографиясында Швецияның әулие Сигфриді Йорк архиепископы лауазымын атқарған деп сипатталуы қиын мәселе. Мүмкін, Сигеферд Линдсейлік 1002 жылдың көктемінде архиепископ Эльдвульфтің қайтысынан кейін осы лауазымға сайланған, бірақ Швецияны евангелизациялауға шақырылғандықтан, тәж кигізілмес бұрын қызметтен кеткен, содан кейін Лондон епископы Вулфстан Йорк қаласында оның орнын басты. 1002 жылдың жазында Англия корольдік харталарына қол қойған Йорк архиепискобын табу мүмкін емес. Бірақ біреу тағайындалып, кейін шетелге кеткен болуы мүмкін, бірақ мұны дәлелдеуге болмайды. Әулие Сигфридтің архиепископтық дәрежесіне қатысты басқа да гипотезаларды, бұрынғыдай, қарастыруға болады.

Адам Бременнің Швецияға жіберілген миссиялары туралы пікірі

11 ғасырдың үшінші және төртінші ширегінде Бремен мектептерінің шебері Адам, Гамбург-Бремен архиепископтығының тарихы аясында Скандинавиядағы миссионерлік қызмет туралы жазды. Ол, өздерін қасиетті Анскардың заңды мұрагерлері санайтын және алыс солтүстікті уағыздау үшін жалғыз жауапкершілік берілгенін мәлімдеген, әртүрлі дәрежедегі шынайылыққа ие папалық құжаттарда, бұл провинцияның архиепископтары жіберген миссияларын алға тартады. Адамның есебіне сәйкес, 11 ғасырдың бірінші жартысында Швеция Корольдігінде құрылған жалғыз епархия – Гёталандтағы Скара епархиясы, оны Олоф Скотконунг өзінің соңғы жылдары тағайындады, ал оның алғашқы епископы ретінде Гамбург-Бремен архиепископы Унванның кандидаты Тургот болды. 1060 жылдары ғана Гамбург-Бремен архиепискобы Швецияда епископтық орын құруға тағы бір рет тырысты, бұл жолы Свеаландтағы Сигтунада, бірақ бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Адамның айтуынша, бұл сәтсіздіктің себебі – ескі дінді ұстанушылардың қарсылығы еді. Бірақ тағы бір себеп – «ағылшын» миссионерлері, Бременнен жіберілгендерден айырмашылығы, сол кезде христиан дінін қабылдаған Свеаланд халқының арасында жақсы қабылдауға ие болды. Осы кезеңдегі рундық ескерткіш тастардан алынған дерек мұндай адамдардың саны өте көп болғанын көрсетеді. Скара епархиясы құрылған күн (Адам көрсетпеген) шамамен 1020 жыл, егер Снорри Стурлусонның Сент-Олаф сагасында айтылғандай, қазіргі заманғы оқиғалар туралы дәстүрлерге сүйене отырып бағалай алсақ. Епископ Тургот, Гётарлар арасында белгісіз уақыт жұмыс істегеннен кейін, қандай да бір түсініксіз себептермен Бременге шақырылды, онда ол ауырып, 1030 жылы қайтыс болды. Оның орнын басуға тағайындалған адам, Рамельслохтың аббаты Готскалк, өзінің солтүстік неміс монастырын Швецияға тастаудан бас тартты, нәтижесінде Скара епархиясында бос орын болды. Бұл шамамен ширек ғасырдан астам уақытқа созылды, тек 1055 жылы Готскалк қайтыс болғанда және 1058 жылы епископ Адалвард I билікке кіруімен аяқталды. Епископ болып сайланған Адалвард, бұрын Бременнің деканы, алдымен Швеция королі Эмундтың ордалық епископы Осмундты құлатты, ол өзін сол елдің архиепископы ретінде ұстаған. Сонымен қатар, Осмунд өзінің Швециядағы шіркеулік билікке Адалвардтан артық дәрежеге ие екенін алға тарта бастады, өйткені оның миссиясы Римнің емес, тек Гамбург-Бременнің рұқсатымен болды. Адамның есебі бойынша, епископ Осмунд Норвегияның епискобы Сигафридтің қамқорлығымен Бремен мектептерінде білім алғаны белгілі, бұл Тронхеймдегі үшінші епископ, ол Швецияға жасаған миссияларымен де танымал болған. Осы оқиғадан епископ Сигфридтің Англиядан келгенімен, Гамбург-Бремен архиепископтығымен жақсы дипломатиялық қарым-қатынас орнатуға дайын екендігі түсінікті. Оның Бремендегі билік органдарына деген сыпайылығын тағы бір дәлелдей отырып, ол Турготтың өлімі мен жерлеу кезінде Швецияда өзінің жетістіктері туралы баяндап, сол жерде болған. Бірақ ол Гамбург-Бремен архиепискобының тағайындауымен тағайындалмаған. Оның қорғауында болған және оның орнын басуы мүмкін Осмунд та, 1050 жылдардың ортасында Швецияда архиепископтық рөлді атқаруға паптың рұқсатын талап етіп, оған білім берген архиепископқа бағынбаушылық пен алғыссыздық туралы айыптар тағылды. Архиепископтың тарихшысы Адам көп жағдайда алыс солтүстік аймақтағы Ізгі хабарды таратуға Бременнен басқа жерлерден жіберілген миссионерлердің маңызды рөлін мойындаған. Ол әсіресе Сигфридтің атақ-даңқына кепілдік береді. Бірақ Норвегия мен Швеция евангелизацияланған процестер туралы оның ақпараты импрессионисттік, бірқалыпты және кейде ескірген, өйткені жеке саяхат пен фактілерді табудан гөрі Бременге көп саяхат жасаған қонақтардан екінші қолдан алынған. Оның ең танымал хабаршысы Дания королі Свейн Эстритсен болды, ол өзінің әскери күндерін Олоф Скотконунның ұлы және мұрагері Анунд Якобтың қызметінде өткізді. Свейн Эстритсен Гамбург-Бремен архиепископтығы өз провинциясын деп санайтын аймақтың шалғайдағы «варварлар» арасында жұмыс істейтін миссионерлерді қатты құрметтейтін, бірде архиепископ Адалбертке олардың Бремен дін қызметкерлеріне қарағанда ерекше артықшылығы бар екенін, оларға мәдени ортадан келгендіктерін және болашақ нағыз дінге кіргендермен ортақ тілді бөліскендіктерін айтты. Ол сөздерімен ағылшын скандинавтары мен даниялық, норвегиялық немесе шведтік мәсіхшілерді атады. Адамның жалпы әсері, көбінесе Свейн Эстритсеннен алынған, «норвегиялықтар мен шведтер арасында христиан дінінің орнауы жаңа болғандықтан, әзірге белгілі шекаралары бар епархиялар тағайындалмаған, бірақ барлық епископтар король немесе халық тағайындап, шіркеу салып, аймақтарды аралап, көбінесе адамдарды христиан дініне шақырып, олар тірі болғанда оларды ашусыз басқарады» еді. Адам осылайша миссионерлердің ұялылығы мен бейімділігін, сондай-ақ олардың кәсіптерінің ынтымақтастық сипатын баса көрсетеді. Ол Швецияда епископтардың шіркеулерде ортақ келісіммен орнатылған жерлерінің нақты аттарын атамайды. Бірақ бұл Сигфрид Уппсала және Стренгнес қалаларында шіркеулер салуды бастамағанын, олар бастапқыда осы қалалардың және оларды қоршаған ауылдық жерлердің болашақ кафедралық шіркеулері ретінде қарастырылмағанын немесе ол жаңадан алынған шіркеу мүліктерін Хусабиде және Веренд ауданында Гёталандтың екі негізгі секторына бағытталған екі жеке миссияның штаб-пәтері ретінде қарастырмағанын білдірмейді. Сигфридтің өмірбаянындағы епископтықтарды құру туралы хабарлардың фактілік негізі қайта қарастыруға дайын.

Сент-Сигфридтің миссионерлік мансабындағы оқиғалар кезеңі: қайта құруға тырысу

Ортағасырлық бастапқы дереккөздерде Сент-Сигфридтің Англиядан (лат. Anglia) келгені туралы бірауыздан айтылады, "Англия" – бұл географиялық термин, ол Бремендік Адам үшін римдіктерге Британия деп белгілі үлкен аралдың бүкіл бөлігі, Ирландиядан (Hibernia) "сол жақта" ерекшеленеді. Қазіргі заманға дейінгі кез-келген мәтінде Сигфридтің Англиядағы нақты туған жері туралы немесе оның ағылшын немесе континенттік монахтар қауымына қатысты болуы мүмкін ешқандай ақпарат берілмеген. Изге Сигфридтің Швед корольдігіне алғаш келгені туралы агиографиялық дәстүрлер саяси фонды болжайды, онда Олавус деген патша, өз елінің католиктік христиандықты қабылдауын қалады, ол Свеаланд пен Гёталандты қамтитын патшалықта билік жүргізді. Сол уақытта Англия мен Данияны бір емес, екі патша билеп отырды, бұл жағдай Кнуттың билігі кезінде болды, ол ақыр соңында Норвегияны, Англия мен Данияны басқарып алды. Сент-Сигфрид өмірінің проблемалық алғашқы эпизодтарында айтылған сценарий 1000 жылы Сволдер шайқасынан кейін, Этельред II Англияның патшасы болған кезде, Дания патшасы Свейн Форкбард пен оның швед әріптесі Олоф Эриксон Скотконг христиан дінін өздерінің аймақтарында насихаттауға және оны шетелге таратуға келісім берген кезде болды. Сондықтан, жаңа мыңжылдықтың алғашқы онжылдықтың басында Санкт-Сигфридтің Швецияға алғаш келгені және оның миссионерлік іс-әрекетінің басталғаны туралы гипотетикалық түрде ұсынылуы мүмкін. 995 жылы билік құрғаннан бастап Олоф Скотконунға ағылшын-саксондық христиандық ықпал еткенінің дәлелдерін оның ақшаларынан табуға болады. Даниядан солтүстікке қарай (негізінен христиандық) руналық тастар модасының таралуы, әсіресе, XI ғасырдың бірінші ширегінде Гёталандта миссионерлік белсенділіктің қарқындылығын дәлелдейді. Бұл кезең Швецияда табылған ағылшын тіліндегі ең көне литургиялық қолжазба фрагменттерінің де болуы мүмкін, дегенмен белгілі бір мысалдардың датасы туралы көп дау бар. Сигфридтің Норвегиядағы негізгі тұрғаны, әрине, 1015 жылы сол жерде таққа отырған Олаф Харальдссонның билік басындағы жылдары болған. Анонимді Historia Norvegie-ге сәйкес, Сигфрид бұл теңіздік соғыс әміршісі Солтүстік теңіз арқылы Англиядан Норвегияға тасымалданған төрт епископтың бірі еді, мүмкін 1014 жылдың күзінде, ол Этельред II-ді Англия тағына қайтаруға көмектескен оқиғадан кейін. Сондықтан Снорри Стурлусонның сағалық баяндамаларында епископ "Сигурдтың" Олаф Харальдссонның (Қасиетті Олаф) тұсында атқарған іс-әрекеттері, әрине, Норвегиядағы Қасиетті Сигфридтің қызметіне қатысты нақты оқиғаларды көрсетеді, ал Олаф Триггвасонның сағасында дәл осындай есімді епископқа қатыстылар, бұдан бұрын ағылшын епискобы Сигевардтың, басқаша айтқанда, Иоганнның жетістіктерін көрсетеді. Сигфрид болашақ епископ Осмундты Бремен мектептеріне сеніп тапсырған кезде "норвегиялықтардың епископы" болды. Осмундтың туған күні 1000 жылы деп айтылады, өйткені ол 1057 және 1072 жылдар аралығында зейнетке шыққан кезде Елидің монахтарына "қары" болып көрінді. Сигфрид жас Осмундты 1014 жылдың соңында Англиядан Солтүстік теңіз арқылы алып келіп, келесі жылы Бременге алып кеткен болуы мүмкін. Алайда оқиғалардың басқа реті, сондықтан да басқа хронологияны қарастыруға болады. Олоф Скотконунның патшалық наразылығы – Сигфридтің Швед корольдігінен Англияға, содан кейін Норвегияға кетуінің ең ықтимал түсіндірмесі. 1020 жылы патша Гёталандқа қайтқанда, Скарада жаңа епископтық негізін қалау туралы шешім қабылдағанда, ол Англияға емес, Бременге епископ іздеді. Бірақ Олоф Скотконунның өлімі, көп ұзамай Скара епископы Тюрготтың Бременге шақырылуы Швециядағы шіркеулік саяси жағдайды өзгертті, бұл 1020-жылдардың ортасында Сигфридті бұрынғы миссионерлік қызметінде қайтадан негізге алуға талпындыруы мүмкін еді. Біз Сигфридтің Тронхеймде орналасқан үшінші епископ ретінде тағайындалуы оны тек Норвегияға ғана байланыстырды деп ойламауымыз керек: ол Норвегияның швед шекарасының арғы жағында жұмыс істейтін әріптестеріне еркін барып жүргені анық, өйткені Олаф Харальдссон Солтүстік теңізден өтіп, "Свеаланд, Гёталанд және Норвегиядан тыс барлық аралдарға" баруға шақырған епископтарды шақырды. Адам Бремендік епископ Сигфридтің шведтер мен норвегиялықтарға "бір жақта" (латынша "iuxta") уағыздайтынын нақты айтады. Бір миссионерлік аймақтан екіншісіне жермен жүзу қиын болса да, кемемен жүзу оңай болар еді. Демек, Сигфрид Олаф Харальдсонды Данияның Кнут пен Швецияның Анунд Якоб шайқасында жеңілген кезде де Норвегияда болған болуы мүмкін (1027). Бірақ содан кейін Кнуттың Норвегиядағы билікті басып алуы бұрынғы Сигфридтің Тронхеймдегі позициясын қабылдамайтын жағдайға әкелді. 1030 жылға қарай, ол әсіресе швед миссионерлік қызметінде үлкен жетістіктерге қол жеткізгенін, оны Архиепископ Либентиусқа, Даниядан келген епископ Одинкар кіші және Норвегиядан келген епископ Родольфпен бірге Бременде Тюргот епископының жерлеу рәсімі кезінде айтқан. Содан кейін Сигфридтің қозғалысы жайлы ешқандай мәлімет жоқ, оның Вериндке көшкенінен басқа. Өмірінің зейнетке шығуға дейінгі кезеңі туралы Vita I тек мынаны айтады: "Ол Швецияның барлық бөліктеріне саяхаттап, уағыздады, крещение берді және халықты Христиандық дініне айналдырды, сондай-ақ қасиетті насихаттармен иманға толық болғандарды, олар Құдайдан мәңгілік сыйлық алатындарына сеніп, сақтауға шақырды. Әсіресе, ол шіркеулер салды, дін қызметкерлерін тағайындады және оларға уағыздау және крещение беру арқылы халықты Тәңірге жетелеуге бұйрық берді." 1030 жылға қарай Сигфрид осы қиын өмірден зейнетке шығуға лайықты жасқа жеткен болуы мүмкін. Алайда, епископ сайлаушы Готскальк Гёталандта тұрудан бас тартқандықтан, жаңадан құрылған Скара диоцезінде ұзаққа созылған басшылық дағдарыс туды, және Сигфрид Хусабиде орналасып, алғашқы болып бұл мәселені шешкеніне дәлелдер бар. Скараның ортағасырлық епископ тізімдерінде "Қасиетті" Сигфрид "Англиядан" диоцездің бірінші епископы ретінде еске алынады, Тюргот есімдері тізімде жоқ, тіпті Готскальк та жоқ. Сигфрид Вестергётландтағы үш іргелес кішкентай ауылдар үшін шіркеулерді шекаралағандығы да айтылады: Фриггеракер, (Östra) Герум және Агнестад. Бұл оқиға Скара маңындағы христиандықтың кеңінен таралуынан кейін ғана болған болуы мүмкін, шамамен 1020-жылдарда немесе 1030-жылдардың басында. Сол кезде руна мамандары Вестергётландта, бірақ Швеция корольдігінің солтүстігінде әлі ескі әдет – қайтыс болғандарға арналған руналық ескерткіштерді орнату, шіркеулерде жерлеуге қарағанда, көбінесе тоқтатылған деп санайды. Үш ауылдық шіркеулер туралы оқиға, қатыспай қалған епископтың қысқа мерзімді өкілі сияқты көрінеді. Осы оқиғадан кейін, дәстүр бойынша, Сигфрид Вериндке жол тартты. Бұл оның Вестергётландтағы соңғы әрекеті болғандықтан, Скарада есте қалған болуы мүмкін. Кейінірек епископ тізімінде Сигфрид Скарада епископ ретінде "отырмағандығы" айтылады. "Тақ мүшесінің бос болуы" дағдарысының кейбір кезеңдерінде ғана...

Орынбасарлар

Тронгеймге қатысты, Адам Бременский «Англиядан» келген алғашқы үш епископтың ізбасары ретінде Хамбург-Бремен тағайындаған Тольф пен Сивардусты атайды. «Тольф» Адамға сәйкес, Оркней аралдарына (Тронгеймнен бір күндік теңіз сапары) басшылық еткен епископ Тролф (Тхорulf) болуы мүмкін, ал «Сивардус» Дания епископы «Сигурдпен» анықталуы мүмкін. Снорридің айтуынша, Кнут оны Норвегиядағы алғашқы регенті болған ярлдың сарай епископы етіп тағайындаған, бірақ Олаф Харальдссонды сынағаны үшін оның беделі түсіп қалды. Ол Норвегиядан кетіп қалды, содан кейін Зигфридтің Вестергётландтағы ізбасары Гримкель, таулардағы миссиясынан шақырылып, оның орнына келді. Зигфрид зейнетке шыққаннан кейін де Швецияда христиандық миссияны басқаруын жалғастырды, жас дін қызметкерлеріне миссионерлік алаңды таңдауда кеңес берді, бұл оның Стрэнгнес әулиесі Ескил және Вестерос әулиесі Давидпен байланысты агиографиялық дәстүрлерде көрініс тапқан. Бұл екі қасиетті тұлға ағылшын тегінен шыққан миссионерлердің арасында белгілі болды және Епископ Осмундтың (шамамен 1057 жылы) қуғынынан кейін Сигфридтің жұмысын Свеаландта жалғастырды, сондай-ақ 1060 жылы архиепископ Адалберттің Сигтунада жаңа епархиялық орын құруға жасаған тырысы сәтсіз аяқталды. Гёталандқа келетін болсақ, Скара епископтарының тізіміндегі он бірінші ғасырдың бірнеше епископтары Англиядан келгендігі айтылады, бірақ басқалары олай емес. Скара епископтарының тізімдерінде Сигфридтің Вестергётландтағы тікелей ізбасары «Епископ Унни» немесе «Әулие Унно» болды деп көрсетілген, ол таспен ұрып өлтірілген ағылшын екендігі айтылады. Сарабдол ғалымдар оның нақты тарихи тұлға екенін жорамалдауы керек пе, әлде Швецияда қайтыс болған Х ғасырдың Гамбург-Бремен архиепискобының ойдан шығарылған егізі ме, соны шешуі керек. Осмунд оның орнын басты. Векшё епископтарының тізімінде Осмунд Зигфридтің тікелей ізбасары ретінде көрсетілген, бірақ тізімде айқын олқылық бар, өйткені ол Зигфридтің «бірінші» ізбасарынан «үшіншісіне» секіріп өтеді. Мүмкін, осы жерде де «Унни»/«Унно» аты Осмундтан бұрын болған, бірақ оны ойдан шығарылған деп ойлаған біреу жойған болар. Әулие Сигфридтің табысы Швецияға қатысты Гамбург-Бремен мен Англия арасындағы шіркеу мүдделерінің қақтығысы мәселесі он екінші ғасырға дейін шешілмеді, содан кейін Скандинавияның өзінде жаңа архиепископтықтар құрылды, сәйкесінше Люндте (1104), Тронгеймде (1152) және Упсалада (1162). 1150 жылы Скандинавияға Папаның легаты ретінде келген Николас Брейкспир, болашақ Папа Адриан IV, осы процестің соңғы бөлігін ілгерілетуде маңызды рөл атқарды.