Кіріспе

Selmasaurus – мозазаврлар тұқымдасына жататын, жойылып кеткен теңіз кесірткелерінің туысы. Ол Анголазавр және Платекарпус сияқты туыстармен қатар Plioplatecarpinae кіші тұқымдасына жатады. Екі түрі белгілі: S. russelli және S. johnsoni; екеуі де АҚШ-тың Сантон қабаттарынан ғана табылған. Сельмазавр мозазаврлардың арасында ерекшелігі – оның бас сүйегі ерекше акинетикалық, яғни үлкен жемді жұту үшін кеңейе алмайды. Көптеген мозазаврлардың бас сүйектері "жұптасқан кинез" (мезокинез және стрептостилия) қабілетіне ие, яғни жақтарының бөліктері үлкен жемді қабылдау үшін кеңінен ашыла алады.

Ашу тарихы

Алғаш рет геолог Сэмюэл Уэйн Шеннон 1975 жылы "Таңдалған Алабама мозазаврлары" атты магистрлік диссертациясында сипаттаған. Таксон 1988 жылы Райтпен бірлесіп жазылған мақалада ресми түрде сипатталғанға дейін номен нудум статусында қалды. Бұрын Алабама геологиялық қызметінде сақталған және GSATC 221 нөмірімен тіркелген типтік үлгі 2005 жылы Алабама табиғи тарих мұражайына (Тускалуза) ауыстырылды. Бұл туыстың голотипі өте жақсы сақталған, бірақ толық емес және бөлінген бас сүйегінен, сол жақ атланттық жүйке доғасынан, атлант омыртқасынан және бір мойын омыртқасының жүйке доғасынан тұрады. Сақталған бас сүйегі элементтеріне алдыңғы сүйек, тегіс сүйек, сол эктоптеригоид, сол жұқсақ сүйек, жоғары жақ сүйектері, базиокципиталь және базисфеноид, сондай-ақ квадрат сүйектері кіреді. Бұл түр палеонтолог Дейл А. Расселлдің мозазаврларды зерттеудегі үлкен еңбегі үшін оның құрметіне аталған. S. russelli-нің голотипі және жалғыз белгілі үлгісі Батыс Алабамадағы белгісіз жерден табылды, ал үлгі алынған нақты стратиграфиялық горизонт ондаған жылдар бойы белгісіз болып келді. Кейін 1998 жылы Caitlín R. Kiernan базиокципитальдің базальдық каналынан сазды матрицаны алып, GSATC 221 Моурвилл сазды формациясының (Селма тобы) төменгі, атаусыз қабатындағы базальдық Кампан қабатынан шыққандығын көрсеткен әктас нанопланктонын анықтады. Алабама мозазаврларының биостратиграфиясын зерттеу барысында Кирнан S. russelli-ні Клидаст Ацме аймағына жатқызды, бірақ ол фаунадағы ең сирек элемент болып, биозона құрамының барлық 0,3% құрады (бір дана). 1996 жылы Стив Джонсон және оның отбасы Канзас штатының батысындағы Ниобрара саздағы Ниобрара формациясының Сантон немесе Кампан теңіздік горизонтынан ерекше жақсы сақталған және дерлік толық Selmasaurus бас сүйегі мен жартылай скелетін тапты. 1997 жылы табылған және 2001 жылы Канзас штатының Хейс қаласындағы Стернберг табиғи тарих мұражайына сыйға берілген қалдықтар, Полсин мен Эверхарттың он жылдан астам зерттеулерінен кейін 2008 жылы Selmasaurus-тың жаңа түрі екендігі анықталды. Бастапқыда плиоплаткарпин мозазавры ретінде жіктелген, ол Полсин мен Эверхарттың (2008) мәлімдемесі бойынша, төменде көрсетілгендей, басқа плиоплаткарпин мозазаврларынан бірнеше жағынан ерекшеленеді: Супрастапедиалдық өсі квадрат сүйегінің биіктігінің шамамен жартысына дейін төмендейді және тіреу тәрізді инфрастапедиалдық өсімен жанасады, бірақ оған бірікпейді; ортасы тар, субтұғырлы париетальдық үстел, алдыңғы жағынан кеңейіп, артқы жағынан тарылып, ұштарында тар парасагиттальдық тізбектерін қалыптастырады; париетальдық процесстің артқы-төменгі орталық бөлігі тар ұзын байланыс арқылы жоғары бас сүйегімен кездеседі; париетальдық тармақтарының медиалдық ойыстарымен қамтылған жоғары жақ сүйегінің өсі тармақтардың барлық ұзындығы бойында; базальдық артериялар үшін екі кішкентай тесік базиокципитальге ашылады, олар медиандық септамен бөлінген, базиокципитальдің ішінде тарайды және базисфеноид тігісін бүйірлі және терең жағдайда кесіп өтеді.

Жіктеу

Райт пен Шеннон Selmasaurus-ты мозазаврлар тұқымдасына жататын Plioplatecarpinae подсемействосына жатқызды, оған Platecarpus, Plioplatecarpus және Ectenosaurus туыстары да кіреді, негізінен "базакарний арқылы қан айналымының жолына" сүйене отырып. Бұл туыс Ectenosaurus-қа ең жақын болуы мүмкін, бірақ оның бас сүйегі әлдеқайда қысқа және жуан. Қосымша үлгілер Selmasaurus russelli туралы білімімізді едәуір кеңейтер еді. Төмендегі кладограмма 2011 жылы палеонтологтар Такуя Кониши мен Майкл В. Колдуэлл жүргізген Plioplatecarpinae филогенетикалық талдауынан алынған ең толыққанды топологияны көрсетеді. 2024 жылы Longrich және авторлар марокколық плиоплатекарпин Khinjaria-ны сипаттағанда, оны монофилетикалық кладаға кіргізу үшін филогенетикалық талдаулар қолданды. Олар бұл кладты – Gavialimimus, Goronyosaurus және Selmasaurus-ты қамтитын – Selmasaurini деп атады. Селмазавр johnsoni көнерек және, мүмкін, бастапқырақ болғандықтан, S. russelli-ге қарағанда базальды жағдайда табылған. Олардың талдау нәтижелері төмендегі кладограммада көрсетілген: