Кіріспе

Халық әні
"Pretty Polly" деп белгілі балалар баладасы

"Pretty Polly", "The Gosport Tragedy" немесе "The Cruel Ship's Carpenter" – Ұлыбритания, Канада және Солтүстік Американың Аппалачи аймағы сияқты жерлерде таралған ағылшын тіліндегі дәстүрлі халық әні. Ән – жас әйелдің орманға алданғандығы, содан кейін өлтіріліп, беткей қабірге көмілгені туралы қылмысты баллада. Көптеген нұсқаларында кінәлі кеме ұстасы болып бейнеленеді, ол Поллиге үйленеді деп уәде береді, бірақ ол жүкті болғанда оны өлтіреді. Ол теңізге қайтқанда, оны Поллидің әруағы қуып жетеді, ол кісі өлтіргенін мойындайды, ақылынан айырылып өледі немесе кеме жүзе алмайды. Ол кісі өлтіргенін мойындамайды, бірақ Поллидің әруағы оны өлтіріп, жыртып жібереді. "The Gosport Tragedy" әні "The Cruel Ship's Carpenter" және "Pretty Polly" әндеріне айналып, түпнұсқаның көптеген ерекшеліктерін жоғалтты.

"Госпорт трагедиясы"

"Госпорт трагедиясы" атты ең көне нұсқасының бірнеше данасы сақталған. Бұл – әрқайсысы сегіз жолдан тұратын он алты шумақты құрайтын, ұйқасты жұптардан тұратын ұзақ баллада. Льюис Уолпол кітапханасындағы бір данасының шамамен мерзімі 1760-1765 жылдар аралығындағы кезеңді қамтиды. "Госпорт трагедиясы: Балладаның тарихы" еңбегінде Д.К. Фаулер әнде сипатталған оқиғалар 1726 жылы болған болуы мүмкін деген пікірді келтірді. Әнге сәйкес, "Бедфорд" деп аталатын кеме жиі "Портсмут" портында тоқтаған. Фаулер 1726 жылдың 25 қыркүйегінде "Бедфорд" кемесінде кеме ұстасы болған Джон Биллсон теңізде қаза болғаны және сол кезде экипаж құрамында Чарльз Стюарт болғаны туралы деректер тапты. Трагикалық кейіпкер "Молли" әнде айтылғандай, "Госфорд шіркеуі" деп есептелетін Алверстоук ауылындағы Сент-Мари шіркеуіне жерленбеген. Бұл толыққанды дәлел болмаса да, көптеген кейінгі зерттеушілер Фаулердің болжамын ықтимал деп санайды. Алғаш рет 1727 жылы жарық көрген баллада Биллсонның жүкті әйелін өлтіруі және "MMS Бедфорд" кемесімен қашуы туралы айтады. Әңгіме бойынша, қорқынышты жағдай туғанда, қолда сәби ұстаған әйелдің күлкісі кемедегі қараңғы қоймада теңізші Чарльз Стюартқа көрінген. Капитан Эдмунд Хук сұрағанда, "нағыз қылмыскер өзінің сүйіктісінің көрінісін көріп, тізе бүгіп, қорқынышты қылмысын мойындады. Кейіннен ол кемеде, шамасы, цингадан қайтыс болды".

Кейінгі түзетулер

Тоғызыншы ғасырда айтарлықтай қысқартылып, өзгертілген, кең таралған нұсқалар "Махаббат және кісі өлтіру", "Қатал кеме жөндеушісі", "Поллидің махаббаты", "Қатал кеме жөндеушісі", "Нэнсидің көрінісі", "Сатқан Молли" және "Тұманға толы кеме" сияқты әртүрлі атаулармен пайда бола бастады. Басты кейіпкер көбінесе "Полли" (бірақ "әдемі Полли" емес) болып келеді, ал оқиғаның орны жиі Вурчестер деп көрсетіледі, алайда кейбіреулерінде Молли мен Госпорт есімдері де кездеседі, және "Госпорт трагедиясымен" байланысы даусыз.

Қазіргі заманғы қолданысы

АҚШ-та ән 1920 жылдардың ортасында алғаш рекордингталған кезде банджо әуені ретінде жаңа өмірге ие болды: Джон Хаммондтың 1925 және 1927 жылғы "Purty Polly" әні, сондай-ақ Б. Ф. Шелтон мен Док Боггстың 1927 жылғы "Pretty Polly" нұсқалары. Әннің американдық нұсқалары, мысалы, Б. Ф. Шелтон мен Док Боггстың нұсқалары, көбінесе бірінші жақта басталады ("Мен әдемі Поллиге махаббат білдірдім") және кісі өлтіру кезенінде үшінші жаққа ауысады ("ол оны жүрегіне пышақтап өлтірді"); Жан Ричидің 1963 жылғы және Джуди Коллинздің 1968 жылғы жазбалары Полли мен Уиллидің көзқарастарымен кезектесетін жолдарды қамтиды. Американдық нұсқаларда әдемі Поллині өлтіру себебі айтылмайды немесе Уилли оны сүйісіп, жауап алмағандықтан өлтірген деп көрсетіледі, ал Уиллидің кейіннен ақылы тоқырауы, шайтанға қарызы болуы немесе Поллидің рухымен қудалануы туралы айтылады. Өкінуші кісі өлтіруші өзінің қылмысын мойындап, полицияға тапсырады. Бұл баллада Боб Диланның "Холлис Браунның балладасы" үшін музыкалық негіз болды, ал Дилан өзінің жас кезінде "Pretty Polly" әнін орындаған. Вуди Гатри "Pastures of Plenty" әні үшін "Pretty Polly" әуенін пайдаланған. Дэвид Линдлидің нұсқасы соңғы бөлімін өзгертеді, онда Полли пышақ алып, Уиллиді өлтіреді. Оңтүстік Африкалық конголық блюграсс/квасса-квасса жанрындағы Congo Cowboys тобы 2020 жылы әннің нұсқасын жариялады.