Кіріспе

Марвао – Португалияның Порталегре округіндегі муниципалитет. 2020 жылы халық саны 2972 адамды құрады (және аптасына шамамен бір тұрғын кеміп келеді), ал ауданы 154,90 км²-ды құрайды. Қазіргі әкімі – Луис Виторино, ол Социал-демократиялық партиядан сайланды. Муниципалдық мереке – 8 қыркүйек. Серра-де-Сан-Мамеде тауларының кварцит тасты жартасында орналасқан Марвао атауы 8 ғасырлық Муалад көтерілісшісі Ибн Марваннан шыққан. Ибн Марван, Кордоба әмірлігі кезінде, қазіргі Португалияның көп бөлігін қамтитын тәуелсіз мемлекетті ("эмиратты", герцогтықты) құрғанда, бұл жерде, бұрынғы римдік күзет мұнарасы орналасқан жерге Марвао қамалын билік орталығы ретінде салған. Қала мен қоршалған ауыл ғасырлар бойы, әсіресе Португалияның Саншу II (13 ғасыр) және Дениш патшалары тұсында нығайтылған. Ауыл соңғы жылдары туристердің қызығушылығын арттырды. Ол «Нью-Йорк Таймс» газетінің бестселлер тізіміне енген «Өлмей тұрып көруге тиіс 1000 орын» кітабына қосылды. Нобель сыйлығының лауреаты, жазушы Жозе Сарамаго ауыл туралы былай деп жазды: «Марваодан бүкіл жерді көруге болады. Осы биік қамалдан қарап тұрған келушілер құрметпен: «Әлем қандай ұлы!» деп шубыруы түсінікті». 1950 жылдары жазушы Хулдин В. Бимиш Марвао туралы былай деп жазды: «Марвао ауданында өте көне атмосфера бар. Кейде Стоунхендж және Льюис аралындағы Каллерниш ескерткіші сияқты ерекше сезімдерге толасыз. Тік, тасты жолмен жүріп бара жатып, финикиялық саудагерге не римдік әскерге кездесуіңіз мүмкін. Бұл әлемдегі ең табиғи нәрсе болар еді». 2014 жылдың шілдесінде Марваода неміс дирижері Кристоф Поппеннің көркемдік жетекшілігімен жыл сайынғы халықаралық классикалық музыка фестивалі басталды. Ауыл жыл сайын тамыз айында Periferías халықаралық кинофестиваліне де төңкерілді. Марваодағы басқа жыл сайынғы фестивальдарға қазан айының басында испандық Бадахоз қаласымен (сол Ибн Марван құрған) бірлесіп өткізілетін «Ал Моссасса» фестивалі, қаланың маврлық тарихын тойлайтын шара, сондай-ақ қараша айының басында өткізілетін ірі Каштан фестивалі кіреді.

Тарих

Таго бассейні мен солтүстікке қарай Серра-де-Эстрела тауларының көрінісін ұсынатын Марваоның бекінілген жартасы, адамдар алғашқы қоныстанған кезден бері маңызды стратегиялық орын болып келген. Бүгінде Португалия мен Испанияны бөліп тұрған ‘рая’ шекарасында орналасқан Марвао, әрқашан халықтардың шекаралық аймағы болды: кельттер, ветондықтар және лузитандықтар (б.з.д. 4-2 ғасырлар); лузитандықтар мен Испанияның Хиспения Ультериорының римдіктері (б.з.д. 2-1 ғасырлар); көшіп-қонысқан суэвтер, аландықтар, вандалдар және визиготтар (б.з. 5-7 ғасырлар); морилердің жаулап алуы және визиготтар (8 ғасыр); муваллад көтерілісшілері және Кордоба әмірлігі (9-10 ғасырлар); португал ұлт құрушылары мен морилер (12-13 ғасырлар); тамплиерлер мен госпитальерлер (12-14 ғасырлар); португалдар мен кастильдіктер (12 ғасыр – бүгінгі күн); либералдар мен абсолютистер (19 ғасыр); Салазар мен Франконың фашистік режимдері (20 ғасыр). Марваоның табиғи артықшылықтары осы шалғай ауылдың бүгінгі күні қонақтар тарапынан қабылданатын "ерекшелігіне" үлкен үлес қосты: (i) гранитті тік жарға биік орналасқан, оңтүстік және батыс жағынан Север өзенімен шектелген, қамал ретіндегі "бүркіт ұясы"; (ii) Алькантара көпіріне (алыс), Таго бассейнінің кең аумағына және Серра-де-Эстрела тауларына бағытталған маңызды қарау орны; (iii) Серра-де-Сан-Мамеде тауларындағы Порта-да-Эспада ("Қылыш қақпасы") тау жолы арқылы Испаниядан Португалияға қақпа.

Тарихқа дейінгі дәуір

Португалияның оңтүстігіндегі ең ерте дольмендер шамамен б.з.д. 4800 жылға жатады, ал бұл мәдениет қола дәуірінде (б.з.д. 2000 жыл) және одан кейін темір дәуірінде де жалғасты. Марвао және оның төңірегінде б.з.д. III мыңжылдыққа жататын дольмендер, жартастан қазылған қабірлер, дөңгелек обалар мен мегалиттердің көптеп табылуына куәлік етеді. Жақын орналасқан Кастелу-де-Виде және Валенсия-де-Алькантара қалаларындағы Север аңғарымен бірге, бұл Еуропадағы мегалиттік ескерткіштердің ең тығыз шоғырларының бірін құрайды. Марвао ауданындағы 200-ден астам неолиттік, қола және темір дәуіріне жататын ескерткіштердің арасында Иберия түбегіндегі ең үлкені – 7,15 метрлік Меда менхирі орналасқан. Ол Марвао тасының солтүстік бөлігінен көрінетіндей етіп бағытталған (мүмкін, ай күнтізбесімен байланысты). Басқа да маңызды орындарға Кастелу-де-Виде маңындағы Курелейруш дольмендер кешені, Санту-Антониу-даш-Арейаш дольмені (Видейш дольмені) (Кастелу-Велью) және Валенсия-де-Алькантарадағы Лас-Ланшас дольмендер кешені жатады. Осы кезеңге жататын археологиялық қазбалардан табылған маңызды қабірлік заттарға антропоморфтық мүсін тақташалары, жебе ұштары, балталар және зергерлік бұйымдар кіреді. "Тәңкіш тас тақталар тізілімі және ақпараттық құрал" (Engraved Stone Plaque Registry and Inquiry Tool) дерекқорында Марваодан 16, Кастелу-де-Видеден 14 және Валенсия-де-Алькантарадан 28 мүсін тақташасы тіркелген. Марвао халқының сол кездегі саны туралы болжам жасау қиын. Марвао төңірегіндегі ландшафттың гранитті тастарында көптеген оюлы қабірлер мен жерлеу камералары кездеседі, бұл шағын ауылшаруашылық қоныстарын және жерлеу рәсімдеріне, сондай-ақ өмірден кейінгі өмірге берілген мәдени маңыздылықты көрсетеді. Дольмендерді қазу (мысалы, Кавалиньяс дольмендері) ұрық орнында жерленген қаңқаларды және қару-жарақ (балталар, жебе ұштары), зергерлік бұйымдар (мойынсыздар), керамика және тас мүсіндер сияқты қабірлік заттарды ашты. Тагус аңғарындағы тас өнер және ою-өрнектер (Марваодан солтүстікке қарай: 40 000 дана) егіншілік, аңшылық және көшпенді мал шаруашылығының ежелгі нормаларына негізделген дамыған мәдениетті көрсетеді. Сонымен қатар, идеограммалар, әсіресе спиральдардың қайталануы, абстрактілі идеяларға, діни сенімдерге және ай және күн циклдері туралы астрономиялық білімге сілтеме жасайды. Декоративтік заттар – тау кристаллынан жасалған жебе ұштары, гүлдік және зигзаг өрнекті тастар (pedras de raio) және керамика, құдайлардың мүсіндері – жергілікті қолөнер, иерархия, сиқыр және тойлау жүйелерінің дамуын көрсетеді. Жақындағы мүсін тақташаларын зерттеулер олардың бір түрі құс құдайды бейнелейтінін болжайды, ал олардың оюлары клан, неке және тектік байланыс бойынша жерленген адамды анықтау құралы ретінде қызмет еткен.