Кіріспе

Иоанн Виктринг (Johann von Viktring, Iohannis abbatis Victorensis; шамамен 1270 – 12 қараша 1347) – кеш ортағасырлық жылнамашы және Каринтия герцогы Генрихтің саяси кеңесшісі.

Өмір

Жоханның ерте өмірі туралы ештеңе белгісіз; ақсүйек тегінен шыққан, ол Лотарингияның Мец аймағынан туған болуы мүмкін. Толыққанды рухани білім алғаннан кейін, 1312 жылдың 15 ақпанында Каринтиядағы Виктринг цистерциан монастырының аббаты болып сайланды. Оның биік мінезі мен ерекшелігі Каринтия ақсүйектері мен басқарушы топтарына жол ашты. Иоанн Каринтия герцогы Генрихтің капелланы және сенімді хатшысы болды; 1330 жылы ол Богемия королі Иоаннға Тирольдік Инсбруктен Бреннер өткелі арқылы Трент сапарына қатысты, бұл Каринтия герцогының тапсырысымен болған болуы мүмкін. Генрих 1335 жылы қайтыс болғаннан кейін, Иоанн Генрихтің қызы, Тироль графинясы Маргареттің өтініші бойынша Виттельсбах императоры Людовик IV алдында әкесінің иеліктеріне деген талаптарын қорғау үшін Австрияның Линц қаласына сапарлады. Маргарет Люксембург принці Иоанн Генриге үйленгеніне сенсе де, миссия екі Габсбург герцогы, Австрияның Альберт II және оның інісі Отто Көңілді, оның орнына даулы Каринтия жерлерін иеленген кезде сәтсіз аяқталды. Осылайша Австрия герцогтары Виктринг аббаттығының иелеріне айналды, олар да аббаттың қабілеттерін бағалауды үйренді және барлық маңызды мемлекеттік мәселелер бойынша оған кеңес берді. Иоанн 1341 жылға дейін олардың Венадағы резиденциясында сенімді хатшы ретінде жиі тұрды, содан кейін ол өз заманының тарихын жазу үшін Каринтия монастырының тыныштығына шегінді. Сондай-ақ, ол Аквилея патриархы Бертрамның капелланы қызметін де атқарды.

Жұмыс

Оның "Бірнеше тарихтар кітабы" (Liber certarum historiarum) деп атаған хроникасы әртүрлі нұсқаларда бізге жеткен. Бавария мемлекеттік кітапханасының Мюнхендегі қолжазбасында сақталған түпнұсқасы 1230 жылы Бабенбергтер әулетінің соңғы герцогы Фредерик II Соғысшының билікке келуінен бастап 1341 жылға дейінгі Австрия және Каринтия жерлерінің тарихын қамтиды. Ол Габсбург герцогы Альберт II-ге арналған. Алдыңғы кезең туралы мәліметтер ортағасырлық тарихшы Оттокар Гаалдың рифмаланған жылнамасына және Мартин Опаваның еңбектеріне негізделген, ал қалғаны оның көптеген саяхаттары барысында жинаған деректерден құралған. 1342 жылы ол кітапты кеңейтіп, 1217 жылдан басталатын Киелі Рим империясының хроникасына айналдырды. 1343 жылы оны тағы да жаңартып, бұл жолы Каролингтер дәуірінен бастады. Бұл түзетілген еңбек бізге тек кейінірек құрастырылған Chronicon Anonymi Leobiensis арқылы жеткен. Иоанн – соңғы орта ғасырдың ең маңызды жылнамашыларының бірі. Ол өте білімді адам болған және латын және грек поэзиясын жақсы білген. Оның баяндамасы түсінікті, ал өз заманының оқиғаларына жасаған бағалары зор бейтараптық көрсетеді. Ол Фрайзингтік Оттонның (1158 жылы қайтыс болған) ықпалында болды және хроникасында император Людовиктің Римге қарсы саясатын сынады.