Кіріспе
Нью-Джерси штатының соты, АҚШ.
Жоғары сот – АҚШ-тың Нью-Джерси штатындағы мемлекеттік сот, штаты бойынша апелляциялық және бірінші инстанциялық юрисдикцияға ие. 1947 жылғы Нью-Джерси Конституциясы Нью-Джерси соттарының құзыретін белгілейді. Штат Конституциясына сәйкес, "сот билігі Жоғарғы Сотқа, Жоғары Сотқа, округтік соттарға және шектеулі юрисдикцияға ие төменгі соттарға жүктеледі". Жоғары сот үш бөлімнен тұрады: Апелляциялық бөлім – негізінен аралық апелляциялық сот, ал Заң және Канцелярия бөлімдері – бірінші инстанциялық соттар болып табылады. Штат Конституциясы Нью-Джерси Жоғары сотының Апелляциялық бөлімін аралық апелляциялық сот ретінде бекітеді және "[Ж]оғары соттың Заң және Канцелярия бөлімдерінен, сондай-ақ заңмен көзделген басқа да жағдайларда Апелляциялық бөлімге шағымдар беруге болады". Нью-Джерси Жоғарғы Сотының судьялары сияқты, Жоғары сот судьялары да губернатор тағайындайды және штаттық Сенат оларды алғашқы жеті жылдық мерзімге бекітеді. Егер судья бастапқы мерзімі біткенге дейін қайта тағайындалса, ол 70 жасқа толғанға дейін міндетті түрде зейнетке шығуға дейін қызмет ете береді. Зейнеткерлікке шыққан судьялар Жоғарғы Соттан басқа соттарда жұмыс істеуге шақырылуы мүмкін. Судьяларды соттың бөлімдеріне және бөлімшелеріне (ал Заң және Канцелярия бөлімдері жағдайында – белгілі бір ауданға) Жоғарғы Сот тағайындайды.
Апелляциялық бөлім
"[Т]Мемлекеттік Конституция Апелляциялық бөлімді Жоғарғы соттың жоғарғы деңгейі ретінде орнатып берді". Судьялар жыл сайын бөлімдер арасында ауыстырылады. "Әр бөлімге төрағалық етуші судья басшылық етеді, оған "Апелляциялық бөлімнің төрағалық етуші судьясы" деп сөз сөйлеу дұрыс. Апелляциялық бөлімнің ең тәжірибелі судьялары түрлі бөлімдердің төрағалық етуші судьялары қызметін атқарады[.]" Аралық қаулыларға қатысты шағымдар соңғы үкім шығарылғанға дейін кез келген уақытта берілуі мүмкін.
Канцелярия бөлімшесі
Канцелярия бөлімшесі жалпы әділет, мұрагерлік және отбасылық бөлімдерден тұрады. Канцелярия істері әділеттік шараларын талап ететін істермен айналысады: яғни, тараптардың бірі екінші тараптан ақша төлеуден өзге қандай да бір әрекет жасауды міндеттейтін бұйрық немесе тыйым салуды қалайтын жағдайлар.
Жалпы меншікті капитал бөлігі
Жалпы әділдік бөлімі азаматтық істерді қарайды, онда негізгі талап – әділеттік негізіндегі өтеу болуы керек, бірақ сонымен қатар заң бойынша қосымша өтеу (ақы төлеу) беруге де құқылы. Көптеген аймақтарда бұл бөлімге тек бір судья ғана бекітіледі, алайда аймақтың бас судьясы да жалпы әділдік істерін қарауға құқылы.
Мұрагерлік бөлім
Мұрагерлік бөлімі даулы мұрагерлік істерді, қамқоршылықты және басқа да мәселелерді қарастырады. Әдетте, жалпы сот судьясы апта сайын немесе одан да сирек мұрагерлік істерін қарау кестесімен айналысады. Аудандық суррогат сол аудандағы Жоғарғы соттың мұрагерлік бөлімі үшін кеңсе қызметкерінің орынбасары болып табылады.
Отбасылық бөлім
Отбасы бөлімі мемлекеттік Конституцияға әр округтегі кәмелетке толмағандар және отбасылық істер жөніндегі соттарды тарату мақсатында түзетулер енгізілген кезде құрылды, сондықтан ол конституциямен тікелей міндеттелген жалғыз бөлім болып табылады. Отбасы бөлімі некеге (немесе некеге ұқсас қатынастарға) байланысты туындайтын барлық істерге, балалардың кімдігін анықтау, оларды тәрбиелеу және оларға материалдық көмек көрсету, сондай-ақ кәмелетке толмағандардың істері мен отбасылық зорлық-зомбылыққа қатысты істерді қарауға жауапты. Бұл бөлім сонымен қатар қалалық соттардан келіп түсетін шағымдарды тыңдайтын жалғыз Канцелярия бөлімшесі болып табылады; тараптар қалалық соттарда уақытша отбасылық зорлық-зомбылыққа қарсы қорғау шарасын беру немесе одан бас тарту туралы шешімге шағымдануға құқылы.
Заң бөлімі
Заң бөлімі азаматтық, ерекше азаматтық және қылмыстық тармақтардан құралған.
Азаматтық бөлім
Азаматтық бөлім негізгі талап заңмен көзделген түрінде (яғни ақшалай өтеу) қаралатын барлық азаматтық істер бойынша сотқа қарайды, сондай-ақ бір сотта істің толық шешілуі үшін қосымша әділеттік шаралар қолдануға құқылы. Әдетте, азаматтық істер іс түріне қарай төрт санаттың біріне жіберіледі. Бұл төрт санаттың арасында I санатта іздестіруге 150 күн, ал IV санатта 450 күн беріледі және іс жүргізуді жеке судья белсенді түрде жүзеге асыруы тиіс. 2015 жылдан бастап Нью-Джерси Жоғарғы Соты Заң бөліміне Күрделі Бизнес Анықтамалар Бағдарламасын (CBLP) енгізді. CBLP – IV санатқа жататын Бизнес Сотының бір түрі. Оның нақты белгіленген қарауы бар, ол коммерциялық дауларға бағытталған және іс бір судьяға жүктеледі.
Арнайы азаматтық бөлім
Арнайы азаматтық сот бөлімі негізінен бұрынғы округтік соттардың құзырына ие болды. Даулы сомасы 15 000 доллардан аспаса (немесе талапкер артық сомадан бас тартса) істер Арнайы азаматтық сот бөлімінде қаралуы мүмкін. Бұған қоса, 3000 доллардан кем сомаға қатысты істер үшін шағын талаптар бөлімі және жылжымайтын мүлік иесі мен жалға алушы арасындағы дауларды қарау үшін бөлім бар. Жеке тұлғалар өзінен қорғануға құқылы. Корпорациялар және басқа да кәсіпкерлік субъектілері адвокатты міндетті түрде жалдауы керек, бірақ шағын талаптарға қатысты істерде уәкілетті заңгер емес шенеунік немесе қызметкер көбінесе қатыса алады. Арнайы азаматтық сот бөлімі шағын істерді жылдам және біршама жеңілдетілген тәртіппен қарау үшін құрылған. Арнайы азаматтық сот бөлімінің әр округте өз кеңсесі бар (жоғары сот кеңсесіне сүйенбестен) және көптеген үлгілер қолжетімді.
Қылмыстық бөлім
Қылмыстық бөлім "қылмыстар" немесе "айыптауға тартылатын қылмыстар" (Нью-Джерсиде басқа юрисдикциялардағы қылмыстар деп аталатын қылмыстар) бойынша қылмыстық істерді қарайды, оларды Нью-Джерси Конституциясы үлкен жюри шығарған айыптау актісі арқылы ғана қозғалуы мүмкін деп белгілейді. Қылмыстық бөлім сондай-ақ Нью-Джерси қалалық соттарының тәртіпсіз мінез-құлық жасаған және ұсақ тәртіпсіз мінез-құлық жасаған адамдарға қатысты сот шешімдерінен келетін шағымдарды (Нью-Джерсиде басқа юрисдикциялардағы құқық бұзушылықтар деп аталатын, үлкен жюри айыптауын қажет етпейтін құқық бұзушылықтар) және жол қозғалысы ережелерін бұзу (соның ішінде мас күйде басқару) және қалалық ережелерді бұзу туралы істерді де тыңдайды.
Сынақ кезеңдерін ұйымдастыру
Жоғары соттың хатшысы Жоғарғы сот тағайындайды және орталықтандырылған кеңсеге жетекшілік етеді; алайда, көптеген талап арыздары іс жүргізілетін округтегі округтік Жоғары сот хатшысының орынбасарына тапсырылады. Әкімшілік тұрғысынан штат он бес нөмірленген аймаққа бөлінеді. Көптеген аймақтар бір округтан тұрады, бірақ екі округтан құралған екі аймақ бар (Атлантик және Кейп-Мэй округтері, сондай-ақ Моррис және Сассекс округтері) және үш округтан тұратын екі аймақ бар (Сомерсет, Хантердон және Уоррен округтері, сондай-ақ Глостер, Камберленд және Салем округтері). Әр округтегі сот жүйесінің басшысы – тағайындалған судья. Әр аймақтағы жалпы сот істері, отбасылық, азаматтық және қылмыстық бөлімдерді төрағалық ететін судья басқарады.
Номинальдан кейінгі әріптер
Нью-Джерси штаты соттарын басқару ережелері судьялардың есімдерінен кейін белгілі бір әріптерді қолдануды қарастырады. Егер басқа белгіленбесе, Жоғарғы сот судьялары "J. S. C." әріптерін пайдаланады. Апелляциялық бөлім судьялары "J. A. D." (немесе төрағалық етуші судья болған жағдайда "P. J. A. D.") әріптерін қолданады. Аймақтың судьясы "A. J. S. C." деп тағайындалады. Соттың бөлімшелерінің төрағалары тиісінше "P. J. Ch." (Жалпы сот), "P. J. F. P." (Отбасылық істер), "P. J. Cv." (Азаматтық істер) және "P. J. Cr." (Қылмыстық істер) әріптерін пайдаланады.