Вильгельм Пиркгеймер: Ренессанс заңгері, гуманисті және қолдаушысы

Кіріспе

Виллибальд Пиркхаймер (5 желтоқсан 1470 – 22 желтоқсан 1530) – неміс ренессанс заңгері, жазушы және ренессанс гуманисі, 16 ғасырда Нюрнбергтегі бай және белгілі тұлға, император кеңесшісі және екі рет қалалық кеңес мүшесі болған. Германияның өзінің ішіндегі ең маңызды мәдени демеушілерінің бірі, ол суретші Альбрехт Дюрердің ең жақын досы болды, ол оның бірнеше портреттерін салған, сондай-ақ ұлы гуманист және теолог Эразммен жақын достық байланыста болды.

Өмірбаян

Айхштатта, Айхштат епископтығында, заңгер доктор Йоханнес Пиркхаймердің ұлы болып дүниеге келген ол Италияда білім алып, жеті жыл бойы Падуа және Павияда заңды оқыды. Оның әйелі Крессенция есімді, және кем дегенде Фелиситас деген қызы болған. Оның үлкен әпкесі Каритас (1467–1532) Нюрнбергтегі Святой Кларың францискандық монастырының (қаланың жоғары топтары үшін қыздар мектебінің де орны) әйгілі аббатиссасы болды, сонымен қатар дарынды классикалық ғалым еді; Дюрердің "Күңгір әйелдің өмірі" ағаш кескіштері сериясы оған арналған. Ол 1495 жылы Дюрермен танысқан болуы мүмкін. Ол Конрад Цельтис, Себальд Шрайер және Хартман Шдель (Нюрнберг жылнамасының авторы) сияқты Нюрнберг гуманистерінің тобының мүшесі болды. Сонымен қатар, ол Киелі Рим императоры Максимилиан I-ге әдеби мәселелер бойынша кеңес берген. Ол көптеген классикалық мәтіндерді неміс тіліне (сондай-ақ грек мәтіндерін латын тіліне) аударды және сол кездегі маңызды мәселе – "сөзбен сөз" емес, "мағынасын сақтап" аударуды жақтады. 1525 жылы Птолемейдің "География" еңбегінің басылымын шығарды. 1499 жылы Пиркхаймерді қалалық кеңес швейцариялықтарға қарсы соғыста императорлық армиядағы әскер бөліміне басшылық етуге тағайындады. Оралғаннан кейін қала оған алтын кубок сыйлады. Бұл туралы 1502 жылғы Дюрердің "Немезис" гравюрасында айтылған. Дюрер классикалық білім алмағандықтан, оның туындыларындағы классикалық және гуманистік білімнің көп бөлігі, әсіресе оның гравюраларында Пиркхаймермен болған әңгімелерінің нәтижесі деп есептеледі. "Меланхолия I" осыған бір мысал. Пиркхаймер 1506/07 жылдары Дюрердің Италияға екінші сапарына қаржылай көмектесті, ал Дюрердің Италиядан оған жолдаған он хаты олардың тығыз достығын көрсетеді, олар бір-бірін әзілдеп мазақтаған. 1560 жылы Дюрердің соңғы туысы қайтыс болғаннан кейін Пиркхаймердің немересі Виллибальд Имхофф Дюрердің қалған жинақтары мен қағаздарын сатып алды. Пиркхаймердің өзінің кітапханасының көп бөлігі 1636 жылы Имхоффтың басқа ұрпағы Арундель графына сатылды. Арундель кітапханасының көп бөлігі 1678 жылы Корольдік қоғамға тапсырылды. Сондықтан Пиркхаймердің кітаптарының бір бөлігі онда қалды (85-і анықталды), бірақ көптеген кітаптар Корольдік қоғамнан сатылды, біріншісі 1873 жылы Бернард Куаричке, екіншісі 1925 жылы Sotheby's арқылы. Пиркхаймер астроном және метеоролог Йоханнес Вернердің де демеушісі болды. Вернер аспаптарын жетілдіру, қашықтықтарды және жерлерді өлшеу, жердің магниттілігі мен метеорологияны зерттеу үшін жүйелі тәжірибелер мен байқаулар жүргізу үшін Пиркхаймер, Себальд Шрайер және басқалардың қолдауына сүйенді. Пиркхаймер 60 жасында Нюрнбергте қайтыс болды. Дюрер сияқты, ол да Нюрнбергтегі Йоханнисфридхоф зиратында жерленген. Пиркхаймердің суреті Германияның Веймар республикасы кезінде шығарылған 100 миллиард маркалық банкнотта бейнеленген.

Born in Eichstätt, in the Bishopric of Eichstätt, the son of a lawyer, Dr. Johannes Pirckheimer, he was educated in Italy, studying law at Padua and Pavia for seven years. His wife was called Cresencia, and they had at least a daughter, Felicitas. His elder sister Caritas (1467–1532) was Abbess of St Clare's Franciscan convent in Nuremberg (also in effect a girls' school for the city's upper class) and was also a gifted classical scholar; Dürer's life of the Virgin woodcut series was dedicated to her. He probably met Dürer in 1495. He was a member of a group of Nuremberg humanists including Conrad Celtis, Sebald Schreyer, and Hartmann Schedel (author of the Nuremberg Chronicle). He also was consulted by the Holy Roman Emperor Maximilian I on literary matters. He translated many classical texts into German (as well as Greek texts into Latin), and was a believer in translating "by the sense" rather than over literally, a great question of the day. Among other works, he edited and had published an edition of Ptolemy's Geographia in 1525. In 1499 Pirckheimer was chosen by the City Council to command their contingent of troops in the Imperial army during the Swabian War against the Swiss. On his return he was presented with a gold cup by the City. This may be referred to in Dürer's engraving Nemesis of about 1502. As Dürer had not received a classical education, it is usually assumed that much of the display of classical and humanist learning in his works, especially his prints, reflected his discussions with Pirckheimer. A notable example is Melencolia I. Pirckheimer lent Dürer the money for his second trip to Italy in 1506/07, and ten letters to him from Dürer in Italy demonstrate the closeness of the friendship, with much teasing. After the death in 1560 of the last of Dürer's immediate family, Pirckheimer's grandson Willibald Imhoff bought the remaining Dürer collections and papers. Most of Pirckheimer's own library, famous in its day, was sold by another Imhoff descendant to the Earl of Arundel in 1636. Most of the Arundel library was given to the Royal Society in 1678. Some of Pirckheimer's books therefore remain there (85 have been identified), but many more were sold out of the Royal Society, firstly to Bernard Quaritch in 1873, and secondly via Sotheby's in 1925. Pirckheimer was also a patron of the astronomist and meteorologist Johannes Werner. Werner relied on the support from Pirckheimer, Sebald Schreyer and others to develop his instruments and make systematic experiments and observances in measuring distances and locations, study the earth's magnetism and meteorology. Pirckheimer died in Nuremberg, aged 60. Like Dürer, he is buried in the Johannisfriedhof cemetery in Nuremberg. A portrait of Pirckheimer appears on the 100 Billion Mark note issued during Germany's Weimar Republic.