Кіріспе
Француз баспасы және бұрынғы журнал. "Mercure de France" бастапқыда 17 ғасырда жарық көрген француз газеті және әдеби журналы болды, бірақ бірнеше рет өзгеріске ұшырап, баспагерге айналды және қазір "Éditions Gallimard" баспа тобының бір бөлігі болып табылады. Газет 1672 жылдан 1724 жылға дейін (1674–1677 жылдары үзіліспен) "Mercure galant" (кейде "Mercure gallant" деп те жазылады; 1672–1674) және "Nouveau Mercure galant" (1677–1724) аттарымен жарық көрді. 1724 жылы атауы "Mercure de France" деп өзгертілді. Газет 1811–1815 жылдары қысқа мерзімге тоқтатылып (Наполеон тұсында), 1825 жылы жабылды. Атауы 1890 жылы әдеби шолу үшін де, ал 1894 жылы баспа үйі үшін де қайта жаңғыртылды, ол бастапқыда символизм қозғалысымен байланысты болды. 1995 жылдан бері "Mercure de France" баспасы "Éditions Gallimard" баспа тобының құрамында.
The Mercure de France was originally a French gazette and literary magazine first published in the 17th century, but after several incarnations has evolved as a publisher, and is now part of the Éditions Gallimard publishing group. The gazette was published from 1672 to 1724 (with an interruption in 1674–1677) under the title Mercure galant (sometimes spelled Mercure gallant; 1672–1674) and Nouveau Mercure galant (1677–1724). The title was changed to Mercure de France in 1724. The gazette was briefly suppressed (under Napoleon) from 1811 to 1815 and ceased publication in 1825. The name was revived in 1890 for both a literary review and (in 1894) a publishing house initially linked with the symbolist movement. Since 1995 Mercure de France has been part of the Éditions Gallimard publishing group.
Меркурий галант және Меркурий де Франс
Меркурий галантты жазушы Жан Донно де Визе 1672 жылы құрды. Ол өліміне дейін, 1710 жылға дейін басылымды басқарды. Атауы құдайлардың хабаршысы Меркурийге сілтеме жасайды; сонымен қатар, бұл атау 1611 жылы париждік кітап сатушы Ж. Рише құрған Францияның алғашқы әдеби газеті – Меркурий франсуисін еске түсіреді. Журналдың мақсаты – жоғары қоғамды сарайдағы өмір мен интеллектуалдық/көркемдік пікірталастар туралы хабардар ету болды; газетте (ретсіз шығатын) өлеңдер, анекдоттар, жаңалықтар (некелер, әңгімелер), театр мен өнер туралы рецензиялар, әндер және сән туралы шолулар жарияланды. Онда жарық көргендерге белгілі болу, кейде скандалды болу да сәнге айналды. Басылым 1674 жылы тоқтатылды, бірақ 1677 жылы «Nouveau Mercure galant» деген атпен ай сайын қайта жаңғырды. Меркурий галант журналистика тарихында маңызды оқиға болды (бұл сән әлемі туралы хабарлаған алғашқы газет болды және Людовик XIV тұсында мода, сән-салтанат, әдеп және сарай өмірі туралы жаңалықтарды провинцияларға және шетелге таратуда маңызды рөл атқарды). Газет Людовик XIV-ті қолдауға және оның ішкі және сыртқы саясатын насихаттауға бағытталған үгіт-насихаттарды жариялады. 1697 жылғы тамыз нөмірінде қазір «пег солитер» деп белгілі болған танымал жаңа жұмбақтың егжей-тегжейлі сипаттамасы келтірілген. Бұл мақала пег солитерге қатысты ең алғашқы жазба болып табылады. Газет сол кезеңдегі авторлар тарапынан жиі сынға ұшырады. Драматург Эдме Бурсо әлеуметтік мақтанға сын бағыттаған пьесаларының біріне «Меркурий галант» деген атауды берді; Донно де Визе наразылық білдірген соң, Бурсо пьесасын «Comédie sans titre» (Атауы жоқ комедия) деп атады. Газет «Ежелгілер мен жаңашылдар арасындағы дау» тақырыбында маңызды рөл атқарды – бұл 18 ғасырдың басына дейін жалғасқан өнер мен әдебиеттің 17 ғасырдағы жетістіктері ежелгі жазушылар мен суретшілердің жетістіктерінен асып түспегендігі туралы пікірталас болды. Бернар ле Бовье де Фонтенель және Меркурий галант «жаңашылдар» тобына қосылды. Никола Бойло Депрео «ежелгілердің» жақтасы рөліне итермеленді, ал Жан Расин, Жан де Лафонтен және Жан де Ла Брюйер (газетке қарсы айтқан сөзімен танымал: «Меркурий ештеңеден де төмен» деген) оны қорғады. Мерзілі басылым ақырында қаржылық табысқа жетті және Донно де Визеге жақсы кіріс әкелді. Меркурий де Франс француз өнері мен гуманитарлық ғылымдарының талассыз төрешісі болды және революцияға дейінгі Францияның ең маңызды әдеби журналы деп аталды. Томас Корнель газетке жиі материалдар жариялады. Меркурий 1710 жылы Донно де Визе қайтыс болғаннан кейін де жарық көруін жалғастырды. 1724 жылы атауы Меркур де Франс болып өзгертілді және ол үкімет тағайындаған редактормен жартылай ресми сипатқа ие болды (кіріс жазушыларға зейнетақы төлеуге жұмсалды). Жан Франсуа де ла Харп 20 жыл бойы бас редактор болды; ол сондай-ақ Жак Мале дю Панмен де жұмыс істеді. Басқа да маңызды редакторлар мен жазушылар: Мармонтель, Рейналь, Шамфорт және Вольтер. «Меркуре де Франс» журналының 1734 жылғы мамыр нөмірінде «Барокко» термині алғаш рет пайда болды – ол Жан-Филипп Рамоның «Ипполит және Ариция» шығармасына жазылған анонимді, сатирикалық рецензияда (теріс мағынада) қолданылды. Революцияға дейін басқару Чарльз Жозеф Панкукке жүктелді. Революциялық кезеңде атау қысқа мерзімге «Le Mercure français» деп өзгертілді. Наполеон 1811 жылы басылымды тоқтатты, бірақ журнал 1815 жылы қайта жаңғыртылды. Журнал соңғы рет 1825 жылы жарық көрді.
Тарих
XIX ғасырдың соңында Альфред Вальетт «Меркур де Франс» атауын қайта жаңғыртты. Вальетт Париждегі «Mère Clarisse» кафесінде (rue Jacob) үнемі кездесетін және оның ішінде: Жан Мореас, Эрнест Рейно, Пол Арен, Реми де Гурмон, Альфред Джарри, Альберт Самайн және Чарльз Крос бар Символизммен байланысты жазушылар тобымен тығыз байланыста болды. Журналдың алғашқы саны 1890 жылдың 1 қаңтарында жарық көрді. Келесі он жылдық ішінде журнал сын тұрғысынан сәттілікке жетті, ал Стефан Малларме және Хосе Мария де Хередиа сияқты ақындар онда түпнұсқа шығармаларын жариялады. 1905 жылы журнал екі айда бір рет шыға бастады. 1889 жылы Альфред Вальетт романшы Рахильдаға үйленді, оның «Месье Венера» романы моральдық себептермен сотталды. Рахильда 1924 жылға дейін журналдың редакциялық комиссиясының мүшесі болды және оның тұлғасы мен еңбектері журналды насихаттауға үлкен үлес қосты. Рахильда сейсенбі күндері салон өткізді, ал бұл «Меркурийдің сейсенбілері» авторлар үшін танымал болды. Осы кезеңдегі басқа журналдар сияқты, «Меркур» да кітаптар шығара бастады (1894 жылдан бастап). Символистердің шығармаларымен қатар, «Меркур» Фридрих Ницшенің алғашқы француз тіліне аудармаларын, Андре Жидтің, Пол Клодельдің, Колетт пен Гийом Аполлинердің алғашқы туындыларын және Тристан Клинсордың өлеңдерін жариялады. Кейінгі басылымдарда: Анри Мишо, Пьер Реверди, Пьер Жан Жув, Луи Рене де Форе, Пьер Клоссовски, Андре дю Буше, Жорж Сеферис, Эжен Ионеско және Ив Боннефойдың еңбектері бар. 1935 жылы Вальетт қайтыс болғаннан кейін басқаруды Жорж Духамель (оның журналын 1912 жылдан бері редакциялап келген) өз қолына алды. 1938 жылы Духамельдің соғысқа қарсы ұстанымына байланысты оның орнына Жак Антуан Бернар тағайындалды (1945 жылы Бернар немістермен ынтымақтастық жасағаны үшін тұтқындалып, сотталды). Соғыстан кейін Духамель (баспахананың көпшілік акционері) журналды басқару үшін соғыс кезінде қарсылық қозғалысына және жасырын басылымдарға қатысқан Пол Хартманды тағайындады. 1958 жылы «Эдисьон Галлимар» баспа тобы «Меркур де Франс» журналын сатып алды және Симон Галлимар оның директоры болып тағайындалды. 1995 жылы Изабель Галлимар баспахананың директоры болды.