Кіріспе

Американдық суретші және мүсінші (1918–1986)

Джейн Шентал Франк (туған Джейн Бабетт Шентал; 25 шілде 1918 – 31 мамыр 1986) – американдық көп салалы суретші, суретші, мүсінші, аралас техникада сурет салатын, иллюстратор және тоқыма суретшісі ретінде танымал. Оның пейзажға ұқсас, аралас техникадағы абстракті суреттері Corcoran өнер галереясы, Балтимор өнер мұражайы және Смитсонов американдық өнер мұражайы сияқты қоғамдық коллекцияларға енген. Ол Ханс Хофман және Норман Карлберг суретшілерінен оқыған.

Жұмыс

Джейн Франк суретші Ханс Хофманның шәкірті болды. Оны стильдік тұрғыдан абстрактты экспрессионист деп санауға болады, бірақ ол негізгі шабытты табиғат әлемінен, әсіресе ландшафттан алады. Оның кейінгі туындылары көбінесе әуеден көрініс беретін пейзаждарға сілтеме жасайды, ал мүсіндері минимализмге ұмтылады. Хронологиялық және стильдік жағынан Джейн Франктің туындылары заманауи және қазіргі (жаңашыл) дәуірлердің арасында орналасады. Ол өзінің жұмыстарын жиі "ішкі пейзаждар" деп атаған.

Коммерциялық өнер бойынша оқыту

Джейн Франк (әлі Джейн Шентал болған кезде) прогрессивті Парк мектебінде оқыды және Мэриленд өнер және ғылым институтында (қазір Мэриленд өнер институтының колледжі деп аталады) алғашқы көркемдік білімін алды, 1935 жылы коммерциялық өнер және сән суреті саласында диплом алды. Одан кейін Нью-Йорк қаласында қазіргі Парсонс дизайн мектебінде (бұрын Нью-Йорк сәндік және қолданбалы өнер мектебі деп аталған) оқуын жалғастырды және 1939 жылы бітірді. Нью-Йоркте ол сондай-ақ Нью-Театр мектебінде оқыды. Білімі аяқталғаннан кейін, ол жарнама дизайнында жұмыс істеді және жазғы театрларда актерлік танысты. Көздерден оның осы салаларда Нью-Йоркте әлі жұмыс істегені ме, әлде Балтиморға оралғаннан кейін барып жұмыс істегені ме, белгісіз. Бірақ ол 1940 жылы сурет салуға толыққандай берілгенін білеміз.

Суретші болу

Томас Йоселовқа жазған хатында (Йоселовтың ретроспективасында келтірілген, 1975 ж., 34-бет) "1940 жылға дейін менің өнерімнің барлығы коммерциялық өнер саласында болды" және ол сурет салуды қалысқанда, "мектепте мұқият үйренгенімнің бәрін ұмытуға тура келді" деп жазды. Ол сурет тарихын зерттеуді бастады және "үңгір суреттерінен Ренессанс дәуіріне дейін кеңістік туралы түсініктердің қадамдарынан өтті", содан кейін Сезанн, Пикассо және Де Кунингке ден қойды. Жана Франктың иллюстрацияларымен бірге, суретшінің өзі жазған, толығымен өлең түріндегі әңгіме, онда (Англия тілі мұғалімдерінің ұлттық кеңесі жариялаған шолуда айтылғандай) "қалысқан және ойланбаған" Моника Минкке "барлық Минк аналары дұрыс біледі" екені соңында үйретіледі. Томас Йозелоффтың "Тилл Эуленспигельдің одан әрі оқиғалары" (1957, Нью-Йорк) кітабында Джейн Франктың линогравюралары орналасқан, олар коллажға бейімділік, текстуралық үйлесімдер және күшті диагональдық композицияны көрсетеді. Джейн Франктың 1986 жылы Балтимор Сан газетінде жарияланған некрологында ол үшінші балалар кітабын – "Еади, қызғылт піл" атты кітабын, суреттері мен мәтіні суретшінің өзіне тиесілі екені айтылады, бұл Publishers Weekly-дің онлайн қолжетімді үзіндісінде де расталады.

Денсаулыққа зиянды апаттар мен қалпына келтіру

Джонс Хопкинс университетінің өнер тарихы профессоры, профессор Феби Б. Стэнтон Джейн Франк 1947 жылдан кейінгі 20 жылда екі рет "ұзақ мерзімге жұмысын тоқтатқан" ауруларға шалдыққандығын айтты. Нью-Йорктегі Бодли галереясы (1963) және Гучер колледжі (1963) сияқты орындарда жұмыстарын көрсетті. Ол сондай-ақ 1962 жылы (кейбір дереккөздерде 1961 жыл деп көрсетілген) Ринехард стипендиясын жеңіп алып, Мэриленд институтының өнер колледжіндегі Ринехард мүсін мектебінде Норман Карлбергпен оқуға мүмкіндік алды. Бұл кескіндеме саласынан кенеттен және кештен бұрылыс жасағандай көрінуі мүмкін, бірақ бұл логикалық қадам еді: 1962 жылғы Коркоран көрмесіндегі "Crags and Crevices" және "Rockscape II" сияқты туындыларында қалың гипс (немесе Стэнтон атап айтқандай, "шпатлевка") үйінділерімен мүсіндік "құрылым" байқалады. Джейн Франк кеңістікке деген қызығушылығы оның суреттері аралас техниканы пайдалану арқылы айқын "мүсіндік" сипатқа ие болғанға дейін де көрініс берген. 1962 жылғы Коркоран галереясындағы суреттер туралы ол Фиби Стэнтонға былай деді: "Мен массаны бос кеңістікке қарсы қойып, оны тереңге бойлап кеткен жолдар бардай етіп көрсетуге тырыстым. Сондықтан көптеген атауларында "жарық" сөзі бар" (Стэнтон, 15-бет). Шындығында, 1961 жылы аяқталған "Crags and Crevices" (70"x 50", май және шпатлевка жағылған холст) көрменің басты туындысы болды.

Түрлі материалдар мен әдістерді біріктіру

Бір айға созылған Коркоран галереясының жеке көрмесінен кейін Джейн Франк тек шпакловка ғана емес, теңіздің әсерінен тозған немесе сынған шыны, күйген ағаш бұтақтары, ұсақ тастар, ұнтақталған графит немесе кремний тозаңы сияқты әртүрлі материалдарды қолдана бастады, тіпті жеке боялған және қабыршақталған кенептен жасалған жапсырмаларды (кенеп коллажы) өзінің бұрышты, абстрактты экспрессионизм суреттеріне жабыстырды. "Мен суретшілдікпен жасалған, бірақ нақты үш өлшемді кеңістігі бар жұмыс жасағым келді", - деп кейін жазды ол (Yoseloff 1975, 37–39-беттер). Джейн Франктың Нью-Йорк қаласындағы Бодли галереясындағы алғашқы жеке көрмесі (1963) және Балтимордағы Халықаралық галереядағы (1965) жеке көрмесінде осы радикалды түрде тығыз және әртүрлі аралас техникада салған көптеген суреттері көрсетілді.

"Апертуралы", бірнеше панелдік суреттер

Кейіннен ол кенептерде ("апертуралар", деп атаған – ең алғашқы мысалы "Қысқы терезелер", 1966–1967 жж.), астындағы боялған кенептің терең қабаттарын ашты (осылай аталған "қос кенептер", кейде үштік кенептер), "жалған көлеңкелер" және т.б. салған. Осы арқылы үшінші өлшемді күшейтіп, қолмен сезілетін, мүсіндік әсерлер туғызды, бірақ шеңберлі, тікбұрышты майлы сурет салу дәстүрінде қалып отырды. Апертуралар сондай-ақ қандай да бір психологиялық кеңістікке терезедей көрінеді, егер екінші кенеп алдыңғы кенептегі тесіктен жартылай ғана көрінсе, ол жартылай жасырылған құпия сияқты, мүмкін, біз ешқашан көре алмайтын толыққанды картина. Стэнтон (24-бет) Джейн Франк апертуралардың көбінесе тік жиектерін қатайтудың белгілі бір әдісін тапқандығын да айтады, осылай олар пішінін және жазықтығын сақтайды. Бұл туындылар "формаланған кенептердің" бір түрі, бірақ Франк Стелла және осы терминмен көбірек байланыстырылған басқа суретшілердің формаланған кенептерінен мүлдем өзгеше. 1960 жылдардың аяғына дейінгі көптеген жұмыстарында Франк түске қарағанда тон мен текстураға көбірек мән беретін секілді, көбінесе сұр түстің көмегімен жарықтан қараңғыға дейін тереңдік немесе қозғалыс сезімін туғызады, бұл көбінесе диагональ бойынша жүреді ("Қыс соңы", 1958 ж.), ал кейде бір ғана негізгі түс қолданады ("Плюм Пойнт", 1964 ж. – жерлі қызыл түстер). Дегенмен, кейінірек "терезелі" суреттерде жарқын түстердің үйлесіміне қызығушылық артады: шындығында, Йоселов (20-бет) кейінірек суреттерде "ол батыл түстерге көшті" деп атап көрсетеді. Бұл әсіресе оның айтуынша, "әуелік" суреттерде көрінеді, олардың ерте және монументалды мысалы – "Әуе көрінісі № 1" (1968 ж., 60 дюйм x 84 дюйм, Джонс Хопкинс университетінің Джонс Хопкинс медицина мектебіндегі Тернер аудиториясы кешенінің қоры). Балтимор округінің әйелдері [төмендегі мәліметтерді қараңыз] бойынша, бұл суретшінің өте сүйікті туындыларының бірі болған.