Кіріспе

Каценбах против Морган, 384 U.S. 641 (1966) – АҚШ Жоғарғы Сотының Конституцияның ережелерін күшіне енгізуге және түсіндіруге бағытталған заңдар қабылдауға Конгрестің 14-ші түзетудің 5-тарауына сәйкес өкілеттігі туралы маңызды шешімі болды.

Өмірбаян

1960 жылға дейін АҚШ-тың көптеген штаттары мен муниципалитеттері азшылықтардың сайлау құқығын шектеу үшін сауаттылық тестілерін пайдаланды. 1959 жылы АҚШ Жоғарғы Соты "Ласситерге қарсы Нортгемптон округінің сайлау комиссиясы" ісінде сауаттылық тестілерінің 14-ші түзетудің тең қорғау ережесін немесе 15-ші түзетуді міндетті түрде бұзбайтынын мәлімдеді. 1965 жылы Конгресс 1965 жылғы Дауыс беру құқығы туралы заңды қабылдады, ол сайлау құқығынан айырылған азшылықтардың дауыс беру құқығын қорғауға бағытталған. Бұл заңның басқа қағидаларымен қатар, кейбір сауаттылық тестілеріне тыйым салынды. 4(е) бөлімі Нью-Йорк қаласының көптеген пуэрторикалық халқының сайлау құқығын қамтамасыз етуге арналған және "Пуэрто-Рикодағы мемлекеттік немесе аккредиттелген жеке мектепте алтыншы сыныпты бітірген, оқыту тілі ағылшын тілінен өзгеше болған адамдардың ағылшын тілін оқу және жазу білімі жеткіліксіздігіне байланысты сайлау құқығынан айырылуына жол берілмейді" деп белгілейді. Нью-Йорк штатында тіркелген сайлаушылар Конгресс 14-ші түзетуге сәйкес өкілеттіктерін асырып кеткенін және 10-шы түзету бойынша штаттарға тиесілі құқықтарды бұзғанын айыптап, сотқа шағымданып арыз түсірді.

Шешім

7–2 дауыспен Жоғарғы Сот Бас прокурор Николас Каценбахтың жағына шығып, Аудандық соттың шешімін жойды және 4-тараудың конституциялық екенін мәлімдеді. Көпшілік пікірін жазған судья Бреннан, түзетудің 5-тарауы «Конгреске 14-ші түзетудің кепілдіктерін қамтамасыз ету үшін заң шығару қажеттілігі мен мәнін анықтау үшін өз дискрециясын пайдалануға уәкілеттік беретін, заң шығару билігінің тікелей берілген құқығы» екенін атап өтті. Бреннан судья, заңның конституциялық талаптарға сай келуін анықтау үшін МакКаллок пен Мэриленд штаты (1819) ісіндегі орындылық стандартын қолданды. 4(e) тарауы соттың Ласситер ісінде мойындағаннан асып түсетін құқықтарды кеңейтуге ұсыныс жасады, бірақ Бреннан 4(e) тарауын орынды деп шешті. Осылайша, ол жиі 5-тарау бойынша қабылданған конгресс заңдары үшін «рачет теориясын» енгізген деп есептеледі. Ол Конгресс сот танығаннан асып түсетін азаматтық құқықтарды арттыруға құқылы, бірақ сот таныған құқықтарды төмендетуге құқылы емес деп мәлімдеді. «Рачет теориясы» негізінен сот арқылы танылған құқықтарды, Конгресс қаласа кеңейте алатын негіз ретінде белгіледі. Теорияға сәйкес, Бреннанның пікірі 14-ші түзетутің бірнеше түсіндірушілеріне, тек сот жүйесіне ғана емес, мүмкіндік берді. Ол «рачет теориясын» және 14-ші түзетутің бірнеше түсіндірушілерінің болуын сынға алды. Харлан судья, Конгреске 14-ші түзетуді түсіндіруге рұқсат беру сот билігінің құзырын әлсіретеді деп дәлелдеу үшін биліктердің бөлінуі принципіне сүйенді. Ол Конгрестің 14-ші түзетуді мазмұндық тұрғыдан түсіндіруге (жаңа құқықтар құруға) ие болуына қарсы болды. Харлан 5-тараудың өкілеттігін тиімді пайдалану сот арқылы танылған 14-ші түзету құқықтарын іске асыру екенін айтты.

Маңыздылығы

Морганға қарсы Каценбах – Конгресс билігіне соттың құрмет көрсетуінің көрнекті мысалы. Ол Конгресске 5-тарауды қолдануда кең мүмкіндік берді. Жоғарғы Сот Каценбах ісінен кейін 31 жыл өткен соң, Боерн қаласы Флоресқа қарсы (1997) ісінде «ратчет» түсіндірмесін қайта қарастырып, «Бұл қажетті түсіндірме емес, тіпті ең дұрысы да емес» деп мәлімдеді. 1993 жылғы Діни бостандықты қалпына келтіру туралы Актінің штаттық қолданысын жойған арқылы, ол Харланның бұрынғы биліктің бөлінуіне қатысты көтерген алаңдаушылықтарын шешті.