Рим жолдарындағы маңызды тұрақ – mansio. Орталық үкімет тарапынан сақталған, шенеуніктер мен саяхатшыларға арналған ресми тоқтау орны. Тарихы, мағынасы туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Римдік жолдағы ресми аялдама
Official stopping place on a Roman road
Рим империясында mansio (лат. mansus сөзінен, "қалу" немесе "тоқтау" мағынасындағы manere сөзінің толық пассивті түрі) – орталық үкімет тарапынан сақталған, ресми қызметкерлер мен қызметтік сапардағы адамдардың пайдалануы үшін Рим жолындағы немесе виадағы ресми аялдама болған.
In the Roman Empire, a mansio (from the Latin word mansus, the perfect passive participle of manere "to remain" or "to stay") was an official stopping place on a Roman road, or via, maintained by the central government for the use of officials and those on official business whilst travelling.
Өмірбаян
Көне әлемді кезіп өткен жолдарды римдіктер кейіннен зерттеп, дамытып, мұқият күтіп ұстады, белгілі бір аралықта арнайы салынған демалыс орындарымен жабдықтады, олар кастра деп аталды. Бұл орындар бастапқыда қарапайым әскери лагерь ретінде құрылған болуы мүмкін, бірақ уақыт өте келе әскерлерге арналған казармалар мен азық-түлік қоймаларын (horrea) қамтыды. Кейіннен саяхатшы шенеуніктер мен мәртебелі тұлғаларға арналған жайлы жату орындарына қажеттілік туды. Латын тіліндегі “mansio” термині “manere” сөзінен шыққан, ол саяхат кезінде бір жерде түндеуді білдіреді (бұл сөз ағылшын тіліндегі “mansion” сөзінің түбірі болуы мүмкін, бірақ олардың қолданылуы мүлдем өзгеше). Мұндай ірі құрылыстар, көбінесе вилла нысанында, саяхатшылардың демалуы мен күш жинауы үшін арналған. Қонақтар өздерін таныстыру үшін паспорт көрсетуі керек еді. Көп жағдайда мансио төңірегінде оларды қамтамасыз етуге қажетті инфрақұрылым пайда болды, сондай-ақ провинциялық шенеуніктердің виллалары, бекіністер және тіпті қалалар да бой көтерді. Түйе немесе бұқа жеккен арбалар күніне шамамен 30 км жүре алса, жаяу адамдар одан сәл көбірек қашықтыққа баруға мүмкіндік алды, сондықтан әр мансио келесісінен 25-30 км қашықтықта орналасқан. Әр мансиода цизиарлар жалдамалы ат-арбалар ұстап, үкіметтік хабарларды жеткізуге арналған (Cisium; Essedum) жұмыс орындарын ұйымдастырды. 333 жылы жазылған “Itinerarium Burdigalense” атты жол көрсеткіші Бордодан Иерусалимге дейінгі мансиондарды, аралықтағы мутацияларды және басқа да маңызды жерлерді – civitates, vici немесе castella сияқты атап көрсетеді. Сонымен қатар, бір орыннан екінші орынға дейінгі арақашықтықтар да көрсетілген.
The roads which traversed the Ancient World were later surveyed, developed and carefully maintained by the Romans, featuring purpose built rest stops at regular intervals, known as castra. Probably originally established as simple places of military encampment, in process of time they included barracks and magazines of provisions (horrea) for the troops. Over time the need arose for a more sophisticated form of shelter for travelling dignitaries and officials. The Latin term mansio is derived from manere, signifying to pass the night at a place while travelling (the word is likely to be the source of the English word mansion, though their uses are entirely different). These substantial structures, normally in the form of a villa, were dedicated to the travellers' rest and refreshment. Guests were expected to provide a passport to identify themselves. In many cases infrastructure to sustain them sprang up around the mansio, but also the villas of provincial officials; forts and ultimately even cities. Ox drawn carts could travel about 30 km per day; pedestrians a little farther, so each mansio was about 25 to 30 km from the next. At each mansio cisiarii kept gigs for hire and for conveying government dispatches (Cisium; Essedum). The Itinerarium Burdigalense, which is a road book drawn up in 333, mentions in order the mansiones from Bordeaux to Jerusalem with the intervening mutationes, and other, more considerable places, which are called either civitates, vici, or castella. The number of leagues (league) or of miles between one place and another is also set down.
Мансионерлер немесе парамонарлар
Мансио "мансиорий" деп аталатын лауазым иесінің басқаруында болды.
The mansio was under the superintendence of an officer called "mansionarius".
Жол станцияларының басқа түрлері
Ресми емес саяхатшылар да сергітуге мұқтаж болды, сондықтан әртүрлі деңгейдегі жайлы орындар да қолжетімді болды, көбінесе мансиондармен бір орында орналасқан.
Non official travellers needed refreshment too, and different grades of facilities were available, often at the same locations as the mansiones.
Каупона
Мансиондардың жанында жеке каупоналар орналасқан. Олар да сондай қызметтер атқарған, бірақ олардың беделі төмен болды, себебі оларды ұрылар мен жыныстар жиі мекендейтін. Қалдықтары табылған аз ғана каупоналардың қабырғалары граффитимен әсемделген.
A private system of cauponae were placed near the mansiones. They performed the same functions but were somewhat disreputable, as they were frequented by thieves and prostitutes. Graffiti decorate the walls of the few whose ruins have been found.
Таберналар
Жақсы саяхатшылар қапуналардан жақсырақ нәрсе іздеді. Вианың алғашқы күндерінде, ресми емес саяхаттар аз болғанда, жолға жақын орналасқан үйлер заң бойынша талап бойынша қонақжайлық көрсетуге міндетті болды. Көп қолданылатын үйлер, әрине, алғашқы таберналар (латынша "tabernae" ("сарай" немесе "қақпақ"; tabula, "тақта" дегенді білдіреді) болды, бұл бүгінгі таверналар емес, қонақ үйлер еді. Табернакулум немесе кішкентай таберна – еврейлердің құдайға сыйынған жері болған, содан аталған сөз "ғибадатхана" мағынасын алған. Рим өскен сайын, оның таберналары да сәнділеніп, жақсы немесе жаман беделге ие болды. Аппий жолындағы Синуэссадағы Tabernae Caediciae ең жақсы қонақ үйлердің бірі саналды. Онда шарап, ірімшік және шұжық сақталатын үлкен қоймасы болды. Көптеген қалалар бүгінде таберна кешендерінің маңында өркендеді, мысалы, Рейнландтағы Рейнзаберн және Эльзастағы Саверн.
Genteel travellers needed something better than cauponae. In the early days of the viae, when little unofficial travel existed, houses placed near the road were required by law to offer hospitality on demand. Frequented houses no doubt became the first tabernae (Latin word "taberna" ("shed" or "hut"; from tabula, meaning "board"), which were hostels, rather than the "taverns" we know today. A tabernaculum or small taberna was a portable place of worship for the Hebrews, thus producing the word tabernacle. As Rome grew, so did its tabernae, becoming more luxurious and acquiring good or bad reputations as the case may be. One of the best hostels was the Tabernae Caediciae at Sinuessa on the Via Appia. It had a large storage room containing barrels of wine, cheese and ham. Many cities of today grew up around a taberna complex, such as Rheinzabern in the Rhineland, and Saverne in Alsace.
Мутациялық
Үшінші жүйе - көліктер мен жануарларға қызмет көрсететін жол станциялары: мутациялар ("ауысу станциялары") (ἀλλαγαὶ). Бұл кешендерде жүргізуші дөңгелек жасаушылардан, арба жасаушылардан және ат емшілерінен, немесе ветеринарлардан қызмет ала алатын. Осы станцияларды шарық шалысқа пайдаланып, император Тиберий 24 сағаттың ішінде 320 шақырым жерді жүріп өтіп, атынан құлап, гангренадан көз жұмған ағасы Друз Германға қосылды.
A third system of way stations serviced vehicles and animals: the mutationes ("changing stations") (ἀλλαγαὶ). In these complexes, the driver could purchase the services of wheelwrights, cartwrights, and equarii medici, or veterinarians. Using these stations in chariot relays, the emperor Tiberius hastened 200 miles in 24 hours to join his brother, Drusus Germanicus, who was dying of gangrene as a result of a fall from a horse.
Бекеттері
Станциялар көбінесе Антониндік саяхатнама арқылы белгілі және мансиондарға ұқсас болуы мүмкін.
Stationes are mostly known though the Antonine Itinerary and may be similar to mansiones.