Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Харен (полякша 1945: Lwów, полякша 1945–1948: Maczków) – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі қала, Эмсланд ауданында орналасқан.
Haren (Polish 1945: Lwów, Polish 1945–1948: Maczków) is a town in Lower Saxony, Germany in the district of Emsland.
Тарих
Харен алғаш рет Орта ғасырларда (шамамен 890 жылы) Корвей аббаттығының тізілімінде еске алынған. 1150 жыл шамасында Нойхарен ("Жаңа Харен") елді мекені құрылды, ал жақын орналасқан Альтарен ("Ескі Харен") Мюнстер епископына тиесілі болған жергілікті қамалдың төңірегінде қалыптасты, ол 1252 жылы герцогиня Ютта фон Равенсбергтен сатып алынған. Отыз жылдық соғыстың соңында Харен дерлік толығымен қиратылды, бірақ тез арада қалпына келіп, Эмс өзеніндегі маңызды сауда портына айналды. Харен тұрғындарының көп бөлігі саудагерлер мен теңізшілер болды, олар Эмс өзені арқылы астық және басқа да тауарларды тасымалдады. Наполеон дәуірінде, 1803 жылы, қала өзеннің қарсы жағындағы жерлері үшін өтемақы ретінде Аренберг герцогіна берілді. Бірақ, 1810 жылы қала тікелей Франция империясының құрамына енді. Вена конгресінде Харен, Аренберг Меппен герцогтігімен бірге, Хановер Корольдігіне берілді, ол 1866 жылы Пруссия Корольдігінің, кейін Германия империясының бөлігіне айналды. Франко-прусс соғысынан кейін, қала маңында ірі әскери тұтқын лагері орналастырылды. Француз тұтқындары, басқа да нысандармен қатар, Харен-Рютенброк каналын салған, соның арқасында аймақта торф өндіріле бастады. Барлық өзгерістерге қарамастан, 1913 жылға дейін екі елді мекен де шіркеу тарапынан тікелей басқарылды. Тек содан кейін Германия үкіметі Меппеннің әкімшілік аймағын өз бақылауына алды, оған Харен де кірді. 1935 жылға қарай Харенда әртүрлі өлшемдегі 205 кеме тіркелген. Олардың кейбіреулері Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жоғалып кеткенімен, Харен неміс кемелері үшін маңызды тіркеу порты болып қала береді. Альтарен мен Нойхарен 1956 жылдың қазанында біріктірілді, ал 1965 жылдың желтоқсанында Харен қала құқығын алды.
Haren was first mentioned in the Middle Ages (around 890) in a registry of the Corvey Abbey. Around 1150 the settlement of Neuharen ("New Haren") was founded, while the nearby Altharen ("Old Haren") formed around a local castle, belonging to the bishop of Münster, who bought it around 1252 from Duchess Jutta von Ravensberg. At the end of the Thirty Years War Haren was almost completely destroyed, but soon recovered and became a notable trading port at the Ems River. The inhabitants of Haren were in large part tradesmen and sailors, transporting grain and other commodities down the Ems River. During the Napoleonic epoch in 1803, the town was given to the Duke of Arenberg as compensation for the lands on the other side of the river. However, already in 1810, the town was directly incorporated into the French Empire. At the Congress of Vienna Haren, together with the entire Duchy of Arenberg Meppen, was assigned to the Kingdom of Hanover, which in turn in 1866 became part of the Kingdom of Prussia and then the German Empire. Following the Franco Prussian War a large prisoner of war camp was set up in the vicinity. The French prisoners built, among other facilities, the Haren Rütenbrock canal, thanks to which peat started to be produced in the area. Despite all the changes, until 1913 both settlements were directly administered by the church. Only then did the German government take over the administrative area of Meppen, to which Haren belonged. By 1935 there were 205 ships of various sizes registered in Haren. While some of them were mobilised and lost at sea during World War II, Haren remains a notable port of registry for German ships. Altharen and Neuharen were finally united in October 1956 and in December 1965 Haren received city rights.
Польша анклавы
Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде Германияда 3 миллионнан астам поляк азаматы болды, олардың көпшілігі осы жерге құл жұмысшылары, неміс концлагерлерінің тұтқындары немесе соғыс тұтқындары ретінде келген, жер аударылған адамдар (ДП) еді. Польшадағы коммунистік үкіметтің саяси жағдайы белгісіз болғандықтан, одақтас державалар Германияда поляк анклавын құруға шешім қабылдады, ол қайта қоныстандыру лагері, жергілікті мәдени орталық және ДП-ны Польшаға немесе әртүрлі батыс елдеріне жіберу үшін транзиттік пункт ретінде қызмет ететін еді. Польшаның I корпусы (әсіресе Польшаның 1-ші бронетанкті дивизиясы) басқаратын аймақта орналасқандықтан, Харен Германиядағы поляк анклавының ең қолайлы орталығы ретінде таңдалды. 1945 жылдың 19 мамырында британ армиясына қарасты Польшаның 1-ші бронетанкті дивизиясы Хареннің 1000 отбасын айналасындағы елді мекендерге көшірді. Солтүстік Германиядағы еңбек лагерлерінен және соғыс тұтқындары лагерлерінен 4000-нан астам поляк қалаға көшіп келді. Олардың көпшілігі 1944 жылғы Варшава көтерілісіне қатысқан Польшаның ішкі әскерінің ерлер мен әйелдері еді. Жаңа поляк анклавы бастапқыда сол кезде Совет Одағының оккупациялаған және кейін аннексиялаған Польшаның оңтүстік-шығысындағы Львов қаласының атымен аталынды. Алайда, Совет Одағының қысымымен атауы генерал Станислав Мачек, бронетанкті дивизияның және жергілікті одақтас оккупациялық күштердің қолбасшысының құрметіне Мачков деп өзгертілді. Қаладағы көшелер поляк тілінде аталынды, әртүрлі әскери бөлімдерді құрметтеу үшін (Legionów көшесі, Артиллериялық көшесі) немесе Варшавадағы көшелердің атын алды (Уяздовский даңғылы). Келесі айларда поляк мэрі, поляк мектебі, халықтық білім беру мектебі, поляк өрт сөндіру бригадасы және поляк шіркеуі бар поляк қаласы құрылды. Соңғысы 289 неке және 101 жерлеуді тіркеді. 479 поляктың туу туралы куәліктерінде Мачков туған жері ретінде көрсетілген. 1-ші бронетанкті дивизия басқаратын аймақта жүздеген мың поляктар болғандықтан, "Мачков" мәдени орталық ретінде де қызмет етті: онда күнделікті газеттер шығарылды (Dziennik және Defilada ақырында 90 мың данаға жетті), театр ашылды (Леон Шиллер басқарды) және концерт залдары жұмыс істеді. Польша анклавында өткен ең маңызды шаралардың бірі - 1947 жылғы Бенджамин Бриттен мен Лорд Ехуди Менухиннің концерті болды. 1946 жылдың күзінде Солтүстік-Батыс Германиядағы поляк әскерлері демобилизацияланып, Ұлыбританияға қайтарыла бастады. Сондай-ақ, азаматтық тұрғындар Польшаға немесе басқа Еуропа елдеріне оралуға кірісті. Ақырында, 1948 жылдың соңында қала бастапқы тұрғындарына қайтарылды (және қайтадан Харен деп аталды).
At the end of World War II, there were over 3 million Polish citizens in Germany, most of them displaced persons (DPs) who got there either as slave labourers, prisoners of German concentration camps or prisoners of war. As the political situation in Communist controlled Poland was uncertain, the Allied authorities decided to create a Polish enclave in Germany that would serve both as a resettlement camp, local cultural centre and a station from which the DPs could further be dispatched to Poland or various western states. As Haren lay in the occupation zone administered by the Polish I Corps (and more specifically the Polish 1st Armoured Division), it was chosen as the most appropriate centre of a Polish enclave in Germany. On 19 May 1945, the Polish 1st Armoured Division, a unit attached to the British Army moved all of the thousand families of Haren out to surrounding communities. Over 4000 Poles from Labor camps and prisoner of war camps in Northern Germany moved into the town. Many of them had been members of the Polish Home Army, men and women, who had fought in the Warsaw Uprising of 1944. Initially, the new Polish enclave was named Lwów, after the city in South Eastern Poland by then occupied and later annexed by the Soviet Union. However, under Soviet pressure, the name was then changed to Maczków, in honour of General Stanislaw Maczek, the commanding officer of the Armoured Division and the local Allied occupation forces. The streets in the town were renamed to Polish, either honouring various military units (Legionów Str., Artyleryjska Str.) or named after streets in Warsaw (Ujazdowskie Avenue). During the next months, a Polish town with a Polish mayor, a Polish school, a folk high school, a Polish fire brigade and a Polish rectory were established. The latter registered 289 weddings and 101 funerals. 479 Poles have birth certificates showing Maczków as a place of birth. As there were hundreds of thousands of Poles in the area administered by the 1st Armoured Division, "Maczków" also served as a cultural centre: newspapers were being published there on a daily basis (Dziennik and Defilada eventually reaching 90 thousand copies), a theatre was opened (led by Leon Schiller) and concert halls were active. Among the most notable events held in the Polish enclave was a 1947 concert by Benjamin Britten and Lord Yehudi Menuhin. In the Autumn of 1946, the Polish forces stationed in North Western Germany started to be demobilised and ferried back to the United Kingdom. Also, the civilian inhabitants started to return to Poland or move to other European states. Eventually, by the end of 1948, the town was returned to the original inhabitants (and renamed back to Haren).