Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде (1914–1918) Осман империясының де-факто билеушілері
De facto rulers of the Ottoman Empire during the First World War (1914–18)
Үш паша, сондай-ақ жас түрктердің үштігі немесе CUP үштігі деп белгілі, Мехмед Талаат пашадан – Ұлы везир (премьер-министр) және Ішкі істер министрінен, Исмаил Энвер пашадан – соғыс министрі және сұлтанның бас қолбасшысынан, және Ахмед Джемаль пашадан – әскери-теңіз министрі және Сирияның генерал-губернаторынан тұрды. Олар 1913 жылғы Осман төңкерісінен кейін және Махмуд Шевкет пашаның соңынан болған қанынан кейін Осман империясын тиімді басқарды. Үш пашаның барлығы Біріккен және прогресс комитетінің Орталық комитетінің мүшелері болды және 1914 жылы Орталық державалар жағында Бірінші дүниежүзілік соғысқа империяның кіруіне, сондай-ақ шамамен бір миллион армянның геноцидіне жауапты болды. Түрік халқы Осман империясын Бірінші дүниежүзілік соғысқа тартуы және одан кейінгі жеңілісі үшін Үш пашаны кеңінен сынады, және олардың құрметіне Түркиядағы көптеген көшелердің атауын өзгерту дау тудырды.
The Three Pashas, also known as the Young Turk triumvirate or CUP triumvirate, consisted of Mehmed Talaat Pasha, the Grand Vizier (prime minister) and Minister of the Interior; Ismail Enver Pasha, the Minister of War and Commander in Chief to the Sultan; and Ahmed Djemal Pasha, the Minister of the Navy and governor general of Syria, who effectively ruled the Ottoman Empire after the 1913 Ottoman coup d'état and the subsequent assassination of Mahmud Shevket Pasha. The Three Pashas, all members of the Central Committee of the Committee of Union and Progress, were largely responsible for the Empire's entry into World War I in 1914 on the side of the Central Powers and also largely responsible for the genocide of some one million Armenians. The Turkish public has widely criticised the Three Pashas for drawing the Ottoman Empire into World War I and its subsequent defeat. and many of Turkey's streets have been controversially renamed in their honour.
Тарихнама
Триумвират Талат, Энвер және Джемальдан тұрған болса, кейбіреулер Халил Бейдің осы топтың төртінші мүшесі болғанын айтады. Тарихшы Ханс Лукас Кизер Үш пашаның билік ету кезеңі тек 1913-1914 жылдарға ғана дәл келетінін, ал Талат пашаның «Бірлік және прогресс» партиясы мемлекеті ішінде, әсіресе 1917 жылы Ұлы визир болғаннан кейін, маңыздырақ тұлғаға айналатынын мәлімдейді. Эрик Ян Зүрхер Ұлы соғыс кезеңінде Осман империясында екі күш басым болғанын көрсетеді: Энвер басқарған әскери топ және Талат басқарған партиялық/азаматтық топ. Сондай-ақ, «Бірлік және прогресс» режимін клика немесе тіпті олигархия деп атау да мүмкін, себебі көптеген белгілі «Бірлік және прогресс» партиясының өкілдері заң жүзінде немесе іс жүзінде биліктің белгілі бір деңгейін иеленді. Үш паша мен Халил Бейден басқа, доктор Назим, Бахаэддин Шакир, Мехмед Решид, Зия Гөкалп және партияның бас хатшысы Мидхат Шүкір сияқты тұлғалар да Осман үкіметінде ресми лауазымдары болмаса да, Орталық комитетте үлкен ықпалға ие болды.
While the triumvirate consisted of Talat, Enver, and Cemal, some say Halil Bey was a fourth member of this clique. Historian Hans Lukas Kieser asserts that this state of rule by the Three Pashas is only accurate for the year 1913–1914, and that Talat Pasha would increasingly become a more central figure within the Union and Progress party state, especially once he also became Grand Vizier in 1917. Erik Jan Zürcher claims that two factions dominated the Ottoman Empire during the Great War, a military camp led by Enver and the party/civilian camp led by Talat. Alternatively, it would also be accurate to call the Unionist regime a clique or even an oligarchy, as many prominent Unionists held some form of de jure or de facto power. Other than the Three Pashas and Halil Bey, personalities such as Dr. Nazım, Bahaeddin Şakir, Mehmed Reşid, Ziya Gökalp, and the party's secretary general Midhat Şükrü also dominated the Central Committee without formal positions in the Ottoman government.
Мұра
Батыс ғалымдары 1913 жылғы Османдық төңкерісінен кейін осы үш адам Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін тарағанға дейін іс жүзінде билеушілері болды деп санайды. Олар өздері бақылауға алған және негізінен пантүрікшіл саяси партияға айналған прогрессивті ұйым – «Одақ және прогресс» комитетінің мүшелері болды. Үш паша Осман-Германия одағының және Осман империясының Орталық державалар жағында Бірінші дүниежүзілік соғысқа кіруінің басты тұлғалары болды. Үштің бірі, Ахмед Джемаль Германиямен одақ құруға қарсы болды, ал француз және орыс дипломатиясы Осман империясын соғыстан шеттеуге тырысты; бірақ Германия міндеттеме алуға шақырып тұрды. Ақырында, 29 қазанда кері қайту мүмкін емес нүктеге жетті, адмирал Вильгельм Сухон , , және Османдық соғыс кемелерінің эскадрильясын Қара теңізге алып өтті (Goeben және Breslau қууын қараңыз) және ресейлік Одесса, Севастополь және Теодосия порттарына шабуыл жасады. 1914 жылдың қазан айының басында Ахмет Джемал Сухонға алдын ала соққы беруге рұқсат бергені туралы мәлімдеме жасалды. Исмаил Энвер тек бір рет әскери іс-қимылды (Сарықамыш шайқасы) өз бақылауына алды және үшінші армияны қираған күйге жеткізді. Бірінші Суэц шабуылы мен Араб көтерілісі – Ахмед Джемальдың ең ірі сәтсіздіктері.
Western scholars hold that after the 1913 Ottoman coup d'état, these three men became the de facto rulers of the Ottoman Empire until its dissolution following World War I. They were members of the Committee of Union and Progress, a progressive organisation that they eventually came to control and transform into a primarily Pan Turkist political party. The Three Pashas were the principal players in the Ottoman–German Alliance and the Ottoman Empire's entry into World War I on the side of the Central Powers. One of the three, Ahmed Djemal, was opposed to an alliance with Germany, and French and Russian diplomacy attempted to keep the Ottoman Empire out of the war; but Germany was agitating for a commitment. Finally, on 29 October, the point of no return was reached when Admiral Wilhelm Souchon took , , and a squadron of Ottoman warships into the Black Sea (see pursuit of Goeben and Breslau) and raided the Russian ports of Odessa, Sevastopol, and Theodosia. It was claimed that Ahmed Cemal agreed in early October 1914 to authorize Souchon to launch a pre emptive strike. Ismail Enver had only once taken control of any military activity (Battle of Sarıkamış), and left the Third Army in ruins. The First Suez Offensive and the Arab Revolt are Ahmed Cemal's most significant failures.
Арменияның геноцидке қатысы
Үш пашаның іс жүзіндегі билеушілері армян геноцидінің басты ұйымдастырушылары деп есептеледі. Соғыстан кейін олар үш еуі де сотқа тартылып (қатыспаған күйінде) өлім жазасына кесілді, бірақ үкімдер орындалмады. Талаат пен Джемалды 1921 және 1922 жылдары армян революционерлері жер аударылған жерінде өлтірді; ал Энвер 1922 жылы Тәжікстанда Ресейге қарсы көтеріліс көтеріп, оған жетекшілік етуге тырысқанда Қызыл Армияның шабуылында қаза тапты.
As de facto rulers, the Three Pashas have been considered the masterminds behind the Armenian genocide. After the war the three were put on trial (in their absence) and sentenced to death, although the sentences were not carried out. Talaat and Cemal were assassinated in exile in 1921 and 1922 by Armenian revolutionaries; Enver died in a Red Army ambush in Tajikistan in 1922 while trying to lead an anti Russian insurrection.
Түркия Республикасындағы беделі
Бірінші дүниежүзілік соғыстан және одан кейінгі Түрік тәуелсіздік соғысынан соң, жаңадан құрылған Түрік Республикасының көп бөлігі, сондай-ақ оның негізін қалаушы Мұстафа Кемал Ататүрік, Осман империясының Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысуына және одан кейінгі мемлекеттің құлауына себепкер болған Үш Пашаны кеңінен сынады. Ең ерте 1912 жылы Ататүрік (сол кезде тек Мұстафа Кемал) партияның бағытына наразы болғандықтан және Энвер Пашамен бәсекелестік туғандықтан, Үш Пашаның «Бірлік және прогресс» комитетімен байланысын үзіп, олардан алшақтады. Энвер кейіннен Түрік тәуелсіздік соғысына қосылуға тырысқанмен, Ататүріктің Анкара үкіметі оның Түркияға оралуына және соғысқа қатысу әрекеттеріне кедергі келтірді.
After World War I and the ensuing Turkish War of Independence, much of the population of the newly established Republic of Turkey as well its founder Mustafa Kemal Atatürk widely criticised the Three Pashas for having caused the Ottoman Empire's entrance into World War I, and the subsequent collapse of the state. As early as 1912, Atatürk (then just Mustafa Kemal) had severed his ties to the Three Pashas' Committee of Union and Progress, dissatisfied with the direction that they had taken the party, as well as developing a rivalry with Enver Pasha. Although Enver later attempted to join the Turkish War of Independence, the Angora (Ankara) government under Atatürk blocked his return to Turkey and his efforts to join the war effort.