Кіріспе

Христиандық фракция евхаристиялық пікірталастарда

Беренгарлар – Турлық Беренгардың, Анже архидиаконының көзқарастарын ұстанған және он бірінші ғасырдың ортасында трансбұғаттау ілімінің қалыптасуына қарсылық көрсеткен діни секта. Рим-католик шіркеуі бұл сектаны еретик деп санайды және тарихшы Беламиннің мәліметінше, олардың саны 800 мыңға жеткен.

Ересек деп жіктеу

Рим католик шіркеуі Орта ғасырдың жоғары және соңғы кезеңдерінде Батыс Еуропада зор билікке ие болды. Ол ереске кінәлі деп таныған дін қызметкерлері мен теологтарды, егер олар өз қателіктерін ресми түрде мойындамаса, қауымнан шығарып, жер аударып немесе өлім жазасына кесуге құқылы еді. IX ғасырда Максим Исповедниктің рухани мұрагері болған философ-теолог Иоанн Скотт Эрюгенаға дұрыс емес жатқызылған, франк монахы Ратрамн Корбидің мәтіні Евхаристияның физикалық түрленуі болмайтынын айтқан. Кейін 1047 жылы Турлық Беренгар Эрюгена атынан бұл мәселені қайта көтерді. Келесі 30 жыл ішінде Беренгардан Рим-католик догмасы болып жарияланған трансбұтану туралы оның ересін кемінде бес рет қайтару сұранысты, оның ішінде қысқа мерзімге түрмеге қамау да болды. Кейін ол уединениеге кешіп, бұл мәселе бойынша ешқандай мәлімдеме жасаған жоқ.

Сектаның ізбасарлары

Беренгардың алғашқы қолдаушысы Анжерия епископы Евсевий болғаны белгілі, бірақ кейіннен ол бұл ерестен бас тартты. Анжу графы Геффри II Беренгарды түрмеден босатуға көмектескені мәлім, алайда бұл тек саяси пайда табу мақсатында жасалған болуы мүмкін. Тарихшы Беламин 1160 жылы олардың саны 800 мыңға жеткенін айтады. Оның жақтастары Евхаристияның мәні туралы пікірде бөлінді: барлығы нан мен шараптың мәні өзгермегеніне келіссе де, кейбіреулері оның әсері өзгергенін мойындады, бірақ бұл импанация арқылы болды, ал осы пікірдің иесінің өзі Беренгар еді. Басқалары кез келген өзгеріске қарсы болды және барлығын метафора ретінде түсіндірді. Тағы бір топтар нан мен шараптың бір бөлігі ғана өзгергенін, ал кейбіреулері толығымен өзгергенін қабылдады, бірақ олар лайықсыз адамдар қатысса, оның бастапқы күйіне қайта оралатынын айтты.

Реформаторларға әсер ету

Беренгар ешқандай жазба еңбек қалдырмағандықтан, оның ізбасарларының протестанттық реформацияға қандай әсер еткені күмәнді. Иоанн Кальвин транссубстанциация теориясын қабылдамай, оның орнына "пневматикалық қатысу" тұжырымын ұсынса, ал Мартин Лютер бұл ілімді догмаға айналдыруды, сондай-ақ оның кейбір метафизикалық негіздері мен салдарына сын айтқан.