Кіріспе

Мексика теміржол компаниясы Ferrocarril del Sureste (ағылшын тілінде: "Оңтүстік-шығыс темір жолы"), көбінесе Ferrosur деп қысқартылатын, Мексиканың оңтүстік-шығыс аймақтарындағы теміржол желісі. Компания 1998 жылы Мексика теміржолдары жекешелендірілгеннен кейін құрылды. Ferrosur оңтүстік-шығыс теміржолын пайдалануға концессия жеңіп алды, бұл Мехико қаласы мен Мексиканың ең жұқ жүк айналымы бар Мексика шығанағы/Атлант мұхиты порты – Веракрус арасындағы желіні қамтиды. Grupo México компаниясы 2005 жылдан бері оған иелік етеді. Компанияның тағы бір теміржолы – Ferromex-пен біріктіру жоспары ұзақ уақыттан бері кешіктіріліп келеді.

Тарих

Ferrosur 1998 жылдың 18 желтоқсанында жұмысын бастады. Бастапқы иеленуші топқа Tribasa құрылыс компаниясы және Grupo Financiero Inbursa кірді. Grupo Carso (Inbursa сияқты, Карлос Слим Хелу компаниясы) 1999 жылы Tribasa-ны сатып алды. Ferromex компаниясының иесі Grupo México темір жолын 2005 жылдың қараша айында 309 миллион АҚШ долларына акциялар арқылы сатып алды. Мексиканың Федералды бәсекелестік комиссиясы (CFC) Grupo Transportación Ferroviaria Mexicana (TFM) қарсылық білдіргендіктен 2002 жылы Ferromex пен Ferrosur бірігуіне рұқсат бермеді. 2005 жылдың қарашасында Grupo México компаниясы Ferrosur компаниясын сатып алғаннан кейін, TFM-нің мұрагері Kansas City Southern de México (KCSM) Мексика үкіметінен Ferrosur және Ferromex бірігуіне тыйым салуды сұрады. CFC 2006 жылдың маусым айында бірігуді қабылдамады және бұл бірігу темір жол саласында тұтынушылар мен бәсекелес жүк тасымалдаушыларға зиян келтіретіндей тым көп шоғырлануға алып келетінін мәлімдеді. Дегенмен, 2011 жылдың наурыз айында сот Grupo Mexico пайдасына шешім шығарды және бірігуге рұқсат берілді. Grupo México екі темір жолды жеке-жеке басқаруын жалғастыруда.

Темір жолды мемлекеттік басқару

2023 жылдың мамырында Мексика Қарулы Күштері Ферросурға тиесілі Веракрус темір жолдарының бір бөлігін басып алды, осылайша оларды үкіметтің ең маңызды мегажобаларының бірі – Техуантепек бұғазының теңізаралық дәлізінде пайдалану мүмкіндігі туды. Мексика президенті Андрес Мануэль Лопес Обрадор бұл "болашақта темір жолдардың жекешелендірілу қаупін болдырмау және ұлттық қауіпсіздік пен қоғамдық мүдделерді қамтамасыз ету мақсатында" жасалғанын айтты. Бұл әрекет "көзге түспейтін" деп сипатталды және экспроприация ретінде қарастырылды. Ішкі істер министрі Адан Аугусто Лопес Эрнандес бұл мәселені Grupo México компаниясымен талқыланғанын мәлімдеді және оны "уақытша оккупация" деп атады.

2023 жылдың мамыр айының соңында бірнеше газет Мексика үкіметі Grupo Mexico-ға темір жолды басып алу үшін 7 миллиард песо төлегенін, Grupo Mexico талап еткен сомадан 2,5 миллиард песоға кем екенін қате түрде хабарлады. Алайда, 24 мамырдағы таңертеңгі баспасөз конференциясында Лопес Обрадор Ferrosur-мен қаржылық өтемақысыз келісімге қол жеткізуді көздегенін мәлімдеді. Ол Ferrosur басып алынған темір жолдарды пайдалану үшін төлем жасаса, ал Мексика Қарулы Күштері Веракрус портына қарайтын темір жолдарды пайдалану үшін Ferrosur-ға төлем жасаса, сондай-ақ темір жолдарға берілген концессияны ұзарту мүмкіндігін қарастырды. 31 мамыр күні кешкісін келісімге қол жеткізілді, нәтижесінде Лопес Обрадордың ниетіне сәйкес, 1998 жылы Ferrosur-ға берілген, басып алынған учаскелерді де қамтитын темір жолдарға берілген концессия мерзімі сегіз жылға ұзартылды, осылайша ол 2056 жылға дейін қолданыста болады. Ferrosur жол жүру құқығы үшін тиісті төлемді жүзеге асырады, ал мемлекеттік Ferrocarril del Istmo de Tehuantepec компаниясы темір жолдардың жұмыс істеуіне, күтілуіне, қауіпсіздік жағдайларын қамтамасыз етуге және оларды оңтайландыруға қатысты барлық шығындарға жауапты болады.

Аумағы

Ferrosur Веракрус және Коатзакоалькос порттарын, сондай-ақ Веракрус пен Мехико қаласы арасындағы SC Line желісін басқарады. Акульцингоның шығысында көптеген туннельдер орналасқан, олардың ішінде Мексикадағы ең ұзын туннель де бар. Ferrosur локомотивтері көбінесе күйеге толы болып келеді, себебі олар осы туннельдерден жиі өтеді.