Музыкадағы дауыс беру және ноталардың орналасуы

Кіріспе

Музыкадағы ноталардың орналасуы, орган құбырын дыбыс сапасына келтіру.

Музыка теориясында «дауыс беру» екі тікелей байланысты ұғымды білдіреді:

Музыканттың немесе топтың бір немесе бірнеше аспапта ноталар мен аккордтарды қалай таратуы немесе аралықпен орналастыруы.
Ноталардың бір мезгілде тік орналасуы, бір-біріне қатысты; бұл аралық пен екі реттеу ұғымдарымен байланысты.

Оған аспаптарды таңдау және аккордтағы музыкалық ноталардың тік аралықпен орналасуы мен реті кіреді: қай ноталар жоғарыда немесе ортада, қайлары екі рет қайталанады, әрқайсысы қандай октавада және қай аспаптар немесе дауыстар әр нотаны орындайды.

Тік орналасу

Келесі үш аккорд – әртүрлі дыбыстық құралымдармен тамыр позициясындағы C мажорлық триадалардың барлығы. Біріншісі жабық (ең ықшам дыбыстық құралым), ал екіншісі мен үшіншісі ашық (яғни, кеңірек аралықпен) күйде. Сондай-ақ, үшінші аккордта G нотасы октава бойынша екі рет қайталанғанын назар аударыңыз; яғни, ол екі түрлі октавада кездеседі.

Екі еселеу

Аккордта әр түрлі октавада қайталанған нота екі еселенген деп есептеледі. (Октавадағы дауысты екі еселеу үшін «магадизация» термині де қолданылады, әсіресе ерте музыка туралы сөз болғанда.) Екі еселеу – бұл бірдей биіктікте қайталанған, бірақ әртүрлі аспаптарда орындалған нота немесе мелодиялық фразаны да білдіруі мүмкін. Параллельді мелодиялық екі еселеу (параллельді гармония деп те аталады) – параллельді қозғалыс жасау үшін мелодияның үстіне немесе астына белгілі бір интервалмен ритмикалық тұрғыдан ұқсас немесе нақты мелодиялық сызықтар қосылуы. Дауыстың немесе биіктіктің октавалық екі еселенуі – бұл бір бөлікті бірдей биіктікте немесе әртүрлі октаваларда қайталайтын басқа да дауыстардың саны. Октавалық екі еселеудің саны – аккордтағы әрбір биіктікке тағайындалған жеке дауыстардың саны. Мысалы, Джон Филип Соузаның «Вашингтон Пост маршы» шығармасының басында әуен төрт октавада «екі еселенген». Мелодиялық сызықтардың тұрақты параллелизмі сызықтардың тәуелсіздігіне кедергі келтіруі мүмкін. Мысалы, Бахтың A мажордағы Англиялық сюитасының №1, BWV 806, гигінің 38-ші тактісінде, сызықтардың тәуелсіздігін сақтау үшін шамадан тыс параллельді гармониядан аулақталды: бастапқыдағы параллельді третіліктер және соңындағы параллельді секстіліктер бүкіл такт бойы сақталмайды және ешбір интервал төрттен астам рет параллельді болмайды. Дауыс жүргізу ережелерін және нұсқауларын сақтағанда екі еселеуді ескеру маңызды, мысалы, кішірейтілген алтыншы акордқа шешілгенде кішірейтілген алтыншының ешбір нотасын екі еселеуге болмайды, ал итальяндық алтыншыны шешкенде тониканы (аккордтың үшіндегі нотасын) екі еселеу дұрыс. Кейбір биіктік материалды автономды екі еселеу деп сипаттауға болады, онда екі еселенген бөлік бірнеше такттан артық емес, көбінесе екі еселенген бөлікте дизъюнкт қозғалысқа алып келеді, мысалы, Моцарттың «Дон Джованни» операсындағы тромбон партиясы.

Бірлікте

Инструментальдық екілену оркестрлеуде маңызды рөл атқарады. Шуберттың 8-ші симфониясының ("Аяқталмаған" симфония) басындағы бөлімінде, гобой мен кларнет бір үнмен бір тақырыпты орындайды, бұл "көрікті және сирек кездесетін үйлесім", "скрипкалардың жиектегі он алтылықтарының жүйкелі шағылысынан туған қайғының бейнесі".

Сегіздікте

Моцарттың фортепиано концерті №24 соңғы бөлімінің ашылу тақырыбы скрипкалармен орындалады, бірақ таңдалған фразалар екі рет қайталанады, біріншіде флейта октава жоғары, содан кейін фагот октава төмен орындайды. Ақырында скрипкаға гобой мен фагот қосылып, үш октаваны қамтитын екі дауысты құрайды.

Яначектың «Синфониеттасының» үшінші бөлімінің бастапқы тактері унисон мен октавалық қайталануды біріктіреді. Бұл үзінді нәзік және мұқият ажыратылған екі дауыстың нәзік және нюансты оркестрлік текстураның дыбысына қалай үлес қосатынын көрсетеді.

Бұл үш тақтада бас кларнет пен туба бір мезгілде төменгі ми-бемоль нотасында тұрақты педаль нотасын дыбыстатады, бұл ерекше тембрлердің үйлесімін жасайды. Сол сияқты, арфаның арпеджиолары да виолалармен бірге қайталанады, ал бірінші скрипкалар мен виолончельдер негізгі мелодияны октава аралығында екі дауыста орындайды.

Таңдауды тастау

Кейбір дауыс беру кластарын сипаттау үшін қолданылатын номенклатура – "drop n" терминологиясы, мысалы, drop 2 дауыс беру, drop 4 дауыс беру және т.б. (кейде дефиссіз жазылады). Бұл жүйе дауыс беруді жоғарыдан төменге қарай құрылған деп қарастырады (вероятно, мүйіз бөліміндегі аранжировкадан, онда мелодия белгілі). Бұл жүйедегі түсіп кетпеген, әдепкі дауыс беруде барлық дауыстар бір октавада болады, ал жеке дауыстар жоғарыдан төменге қарай нөмірленеді. Ең жоғары дауыс – бірінші дауыс немесе 1-ші дауыс. Екінші жоғары дауыс – 2-ші дауыс, және т.с.с. Бұл номенклатура бір биіктікте бірнеше дауысқа арналған термин бермейді. Drop дауыс беру бір немесе бірнеше дауысты әдепкі күйге қарағанда октаваға төмендетеді. Бірінші дауысты түсіру анықталмаған – drop 1 дауыс беруде барлық дауыстар бір октавада қалады, жаңа бірінші дауыс ғана пайда болады. Бұл номенклатура дауысты екі немесе одан көп октаваға төмендетуді немесе бірнеше октавада бірдей биіктікті көрсетпейді. Drop 2 дауыс беру екінші дауысты октаваға төмендетеді. Мысалы, C мажорлық үшінде үш "drop 2 дауыс беру" бар. Жоғарыдан төмен қарай оқығанда, олар C E G, E G C және G C E болып келеді, бұл Super Mario Bros. видео ойынының тақырыбының кіріспе сөзінен кейінгі алғашқы үш мелодиялық нотаны қолдайтын дауыстар ретінде естіледі. G үшін төрт drop 2 және drop 4 дауыс беруі бар. Жоғарыдан төмен қарай оқығанда, олар G D F B, B F G D, D G B F және F B D G. Көптеген drop комбинациялары мүмкін, жеткілікті дауыстар болған жағдайда, мысалы, drop 3, drop 2 және 3, drop 5, drop 2 және 5, drop 3 және 5, және т.б. Гитаристтер жиі drop дауыс беруді қолданады, себебі гитараның тартқыштары арасындағы таза төртінші интервалдар әдетте жақын орналасқан аккордтарды ойнауды қиын және ыңғайсыз етеді, әсіресе джазда, онда күрделі кеңейтімдер жиі кездеседі. Гитарада және басқа да тақтасы бар аспаптарда ашық аккордтар көбінесе қолданылатын дауыс берулер болса, гитарада drop дауыс беру үшін қолданылатын саусақтар оңай горизонталь және вертикаль бағытта жылғалыстайды, бұл гитаристке гитараның кез келген диапазонында және кез келген аймағында, капо қолданбай, аккордтарды ойнауға көбірек еркіндік береді. Бұл модуляция немесе хроматикалық қозғалыс бар аккордтық тізбектерді оңай ойнауға мүмкіндік береді.

One nomenclature for describing certain classes of voicings is the "drop n" terminology, such as drop 2 voicings, drop 4 voicings, etc. (sometimes spelled without hyphens). This system views voicings as built from the top down (probably from horn section arranging where the melody is a given). The implicit, non dropped, default voicing in this system has all voices in the same octave, with individual voices numbered from the top down. The highest voice is the first voice or voice 1. The second highest voice is voice 2, etc. This nomenclature doesn't provide a term for more than one voice on the same pitch. A dropped voicing lowers one or more voices by an octave relative to the default state. Dropping the first voice is undefined—a drop 1 voicing would still have all voices in the same octave, simply making a new first voice. This nomenclature doesn't cover the dropping of voices by two or more octaves or having the same pitch in multiple octaves. A drop 2 voicing lowers the second voice by an octave. For example, a C major triad has three "drop 2 voicings". Reading down from the top voice, they are C E G, E G C, and G C E, which can be heard as the voicings supporting the first three melody notes (following the introductory phrase) of the Super Mario Bros. video game theme. There are four drop 2 and 4 voicings for G. Reading down from the top voice, they are G D F B, B F G D, D G B F, and F B D G. Various drop combinations are possible, given enough voices, such as drop 3, drop 2 and 3, drop 5, drop 2 and 5, drop 3 and 5, etc. Drop voicings are often employed by guitarists, as the perfect fourth intervals between the guitar's strings typically make most close position chords cumbersome and impractical to play, particularly in jazz where complex extensions are commonplace. While open chords are the most commonly employed voicings on the guitar and other fretted instruments for the volume and resonance they produce, the fingerings used for drop voicings on guitar are easily moved horizontally and vertically around the fingerboard, allowing more freedom for the guitarist to play chords in any key and in any area of the guitar's range, without the use of a capo. This facilitates easily playing chord progressions featuring modulation or chromatic movement between keys.