Кіріспе

1977–1988 жылдарғы Оңтүстік Африкадағы саяси партия

Жаңа Республика партиясы (ЖРП) – Оңтүстік Африкадағы саяси партия. Ол 1977 жылы таратылған Біріккен партияның (UP) жалғасы ретінде және кіші Демократиялық партиямен бірігіп құрылды. Ол негізінен сол кездегі Натал провинциясынан қолдау алды және биліктегі Ұлттық партияның (NP) апартеид саясаты мен Прогрессивті Федералды партияның (PFP) либералды саясаты арасында орташа бағытты ұстануға тырысты.

Өмірбаян

Біріккен партия 1948 жылғы сайлауда билікті жоғалтқаннан бері Ассамблея палатасындағы басты оппозициялық күш болып келді, бірақ 1975 жылы партия ішкі дағдарысқа ұшырап әлсіреп қалды. Жаңа қолдау табу мақсатында, 1977 жылы Демократиялық партиямен бірігіп, Жаңа Республика партиясын құрды. Біріккен партия таратылғаннан кейін, соңғы Біріккен партияның басшысы сэр де Вильерс Графф жаңа партияның уақытша ұлттық басшысы болды, ал Радклиф Кэдман парламенттік басшы болып тағайындалды. 1977 жылғы сайлауға дейін Графф отставкаға кетіп, Кэдман ұлттық басшылыққа өтті. Дегенмен, Біріккен партияның көптеген депутаттары жаңа партияда қалудан бас тартты; олардың кейбіреулері апартеидке қарсы PFP-ге қосылды, ал алтауы партиядан шығарылып, орталық саясатты ұстанатын Оңтүстік Африка партиясын құрды, ол ақырында басымдық құратын Ұлттық партияға қосылды. 1977 жылы парламент таратылған кезде Жаңа Республика партиясы 23 орынға ие болды, бұл Біріккен партияның бұрынғы 41 орынынан кем.

Сайлау нәтижелері

1977 жылғы Оңтүстік Африкадағы жалпы сайлауда Жаңа Республика партиясы парламентте 10 орын ғана сақтап қалды және ресми оппозиция статусын Прогрессивті Федералды партияға жоғалтты. Кейдман сайлауда жеңілгендіктен, партияға жаңа басшы керек болды. Вос Роу Жаңа Республика партиясының төрағасы болып сайланды. Роу 1977 жылдан 1980 жылға дейінгі қосымша сайлаулардағы бірқатар сәтсіздіктер арқылы партияның беделін түсірді, қолдаудың "әсте-кесте" шамадан тыс жоғары бағасын беріп, партияның үмітсіз болатын аймақтарында жеңіске жететінін болжады. Шындығында, NRP өмірлік он бір жылында қосымша сайлауда тек екі рет жеңіске жетті: 1979 жылдың шілдесінде Натал провинциясының Оңтүстік жағалауындағы кеңес орындығы және 1980 жылдың қазан айында Шығыс Лондонда. 1980 жылдың тамызында Роу партияның Наталдан тыс жерде "қаржылық қиындыққа тап болғанын" мәлімдеді. Салыстыра келгенде, партия Кейп провинциялық кеңесінде 55 орынның тек біреуін ғана жеңіп алды, ал Трансвааль провинциялық кеңесінде мүлдем орын алмады. 1984 жылы Роудың орнын Билл Саттон басты. Алайда, П.В. Бота басшылығымен 1980 жылдардың басында реформаларға бет бұрған Ұлттық партия NRP-нің қалған сайлаушыларына жол ашты, нәтижесінде партия 1987 жылғы Оңтүстік Африкадағы жалпы сайлауда Саттонның иеленген 1 орынды ғана сақтап қалды, ол партия үшін соңғы сайлау болды. Саттон 1989 жылғы сайлауға дейін өз орындықты сақтап тұрды.

Платформа және тарату

Апартеідке қарсы ПФП НРП-ны "толығымен расистік" деп санады және екі партия бір-біріне "соғыс жариялады". NRP кейіннен Ұлттық партия жеңіп алған сайлаудан бас тарқаннан кейін, ПФП НРП-ны ортақ жауы PFP-ді жеңу үшін Ұлттық партиямен келісім жасады деп айыптады. НРП-ның басты саясаты – әр түрлі топтарға арналған жеке палаталары бар, ақтар, түрлі терілілер, үндістер және қалалық қаралар үшін көппалаталы парламент құру еді. Бірақ 1982 жылы Ұлттық үкімет түрлі терілілер, үндістер және ақтарды өкілдік ететін үшпалаталы парламент құру жоспарларын жариялады. Қаралар өкілдік етілмеді, тіпті үкімет олардың бантустанға көшіп кетуін енді ресми түрде күтпесе де. Дегенмен, үшпалаталы парламенттің НРП саясатына айқын ұқсастығы НП пен либералды ПФП арасында орташа бағытты табуды қиын етіп берді. Үшпалаталы саясат және революциялық топтармен келісімдер жасайтыны туралы жариялау НП-ға либералдық қолдау әкелді. Ақ жұртшылық пікірінің сол жағында ПФП-ға енді жеткілікті орын қалмады, ал НРП-ға НП мен ПФП арасындағы келіспеушілікті бөлуге мүлдем орын болмады. Бұл 1987 жылғы сайлаудағы партияның сәтсіз көрсеткішімен дәлелденді. Ол 1988 жылы таратылды. НРП-ны таратып, Саттон партия мүшелеріне Денис Ворралдың Тәуелсіз партиясын қолдауды ұсынды. Тәуелсіз партия және НРП-ның қалдықтары кейіннен ПФП-мен бірігіп, Демократиялық партияны құрды, ол кейіннен Демократиялық одаққа айналды.