Кіріспе

Құрылысы жойылған динозаврлар туысы
түрлер қорабы
| қазба таралу аймағы = Ерте бор дәуірі,
| сурет = Ornithopsis hulkei lectotype.jpeg
| сурет сипаттамасы = Лектотип омыртқа NHMUK R28632
| ата-аналарды көрсету = 2
| туыс = Ornithopsis
| ата-ана авторлығы = Seeley, 1870 Сүйекті 1854 жылы Ричард Оуэн қайта сипаттады, ол оны Игуанодонның төртбұрышты сүйегі деп қайта растады, бірақ сонымен қатар ол Стрептоспондилус немесе Цетиозаврдың сүйегі болуы мүмкін, өйткені ол Игуанодонның ерекше тістерімен тікелей байланысты емес. Бұл үлгі 1838 жылы Мантеллден сатып алынған Британдық табиғи тарих мұражайының R2239 ретінде сақталған. Сили екі қазбаны дұрыс анықтады және Мантелл мен Оуэннің сымбатты қуысты көрсету үшін қарастырған белгілері шын мәнінде омыртқа қабырғасындағы тесіктер екенін атап өтті, бұл сүйектерде ауа қаптарына арналған қуыстар бар екенін көрсетеді, бұл птерозаврларда да, қазіргі құстарда да кездеседі. Сили бұл омыртқаға Ornithopsis hulkei деген атау берді, ол өзінің әріптесі Джон Уитакер Хулктің құрметіне аталған, таксонды птерозаврлар мен құстар арасында деп есептейді, және мүмкін динозаврлармен байланысты. Оуэн 1875 жылы материалды қайта қарады, онда ол өзінің жаңа Bothriospondylus туысына кіретін бірнеше жаңа түрлерді сипаттады. BMNH R2239 омыртқалық сәйкестігіне келісіп, бірақ оны Сили ұсынғандай кез-келген ұшатын жануарларға қарағанда Bothriospondylus suffossus типтік түріне жақын деп есептеген Оуэн жаңа түрге Bothriospondylus elongatus атауын берді. BMNH R28632 үшін Оуэн жаңа түрді Bothriospondylus magnus деп атады, өйткені ол екі Wealden омыртқасын бір таксонға жатқызбайды. Оуэн Силидің омыртқалар ашық және жеңіл салынған және құстар мен птерозаврлармен байланысты екенін түсіндірген түсініктерімен келіспей, Ornithopsis атауын айқын түрде жалған деп есептейді және осылайша оның жаңа атаулары Силидің ескі атауларына қарағанда басымдықты болуы керек деп ұсынды. Оуэн кейін 1876 жылы B. magnus-ті Chondrosteosaurus magnus деп атады, оны Wealden-нің Chondrosteosaurus gigas типтік түріне жақын деп есептейді. Халк 1879 жылы Велденнен қосымша завропод материалдарын сипаттады және Оуэн мен Сили қолданған атауларды қайта бағалады. Халк BMNH R28632 түрін O. hulkei деп анықтады, Bothriospondylus magnus және Chondrosteosaurus magnus кіші мақсатты синонимдер ретінде. Сонымен қатар, Халк Оуэннің орнитопсис атауының адастыратындығы туралы түсініктемесі жалған екенін атап өтті, өйткені омыртқалар олардың қарым-қатынасына қарамастан жеңіл құрылған. Халк 1870 жылы өзінен бұрын аталған Eucamerotus тұқымдасын және Chondrosteusaurus тұқымдасын Ornithopsis-ке кіші синонимдер ретінде атады, ал Wealden төсектерінде табылған басқа да окаменелілер олардың барлығы Ornithopsis-тің бірегей ішкі құрылымын бөліскенін көрсетеді. Ornithopsis leedsii деп аталатын үлгілер BMNH R1985 1988 үлгілері ретінде сақталады, олар 1892 жылдың мамырында жиналған және мүмкін Лидс пен оның бауырлары жинаған алғашқы сауропод. Басқа үлгілерден айырмашылығы, O. leedsii Оксфорд балшығының астындағы Келлауэйс формациясының төменгі Калловийлік шөгінділерінен шыққан, онда көптеген үлгілер алынған. Халк 1868 жылы Киммеридж балшығында Дж. С. Манселдің 1869 жылы тапқан үлкен саурианды сипаттады, оны Сетиозавр немесе Пелорозаврмен байланысты деп санайды. Ол 1874 жылы оған Ischyrosaurus деген атау берді, оның Cetiosaurus oxoniensis, Cetiosaurus humerocristatus және Gigantosaurus-пен тығыз байланысын қайталады. Ол кезде оған түр атауы берілмеген болса да, Ричард Лидеккер оны 1887 жылы Хулке ұсынған жарияланбаған қолжазба атауы негізінде Ornithopsis manseli түрін деп анықтады, сондай-ақ қосымша Wealden материалдарын O. hulkei деп сипаттады және Cetiosaurus humerocristatus O. leedsii синонимін білдірді. Cetiosaurus oxoniensis 1888 жылы Гарри Говьер Сили О. оксониенсис ретінде Ornithopsis-ке қайта тағайындалды, бұл ұсынысты сол кезде Лидеккер қолдамады, ол сондай-ақ O. leedsii және O. humerocristatus жастағы айырмашылыққа байланысты ерекше болуы мүмкін екенін, бірақ Chondrosteosaurus және Ornithopsis eucamerotus O. hulkei синонимдері екенін ұсынды. Ornithopsis leedsii түрін Pelorosaurus leedsi деп атады Lydekker 1895 жылы, ал таксон ретінде Cetiosaurus leedsi Артур Смит Вудворд 1905 жылы, бұл түрдің атауының дұрыс емес жазылуы. Гюне 1927 жылдың басында сауроподтар туралы қаралғанда, О. греппиниді тұқымға қалдырды, бұл тұқымда Ornithopsis hulkei, O. leedsi, O. humerocristatus, O. manselli және O. (?) greppini, Cetiosauridae ішіндегі таксонды Cetiosaurus, Bothriospondylus, Pelorosaurus, Dinodocus және мүмкін Rhoetosaurus және "Morosaurus" brevis-пен бірге көрсететін тұқым. Сол жылы Хуэн өзінің жіктемесін қайта қарастырып, жаңа тұқымға Cetiosauriscus деп атады. (?) деген Греппини. Ornithopsis/Cetiosauriscus leedsii-нің голотиптік материалы диагностикалық деп саналмағандықтан, BMNH R3078 толық үлгісі жаңа Cetiosauriscus stewarti таксонына жіберілді, ол кейін Cetiosauriscus типтік түрі ретінде тағайындалды, өйткені ол Huene жаңа тұқымды бастапқыда атаған материалды қамтыды. Cetiosaurus leedsi кейін Brachiosauridae-нің аралық мүшесіне жатқызылды, ол Ornithopsis-тің дұрыс түрі саналды, ал Ornithopsis greppini 2020 жылы түпнұсқа материалды қайта сипаттау кезінде Amanzia деген жаңа тұқымға берілді. Түр сондай-ақ Pelorosaurus manseli ретінде қарастырылған. Upchurch және т.б., сауроподтар туралы шолуларында (2004), оны күмәнді сауропод деп тізімдеді. 2010 жылы Дорсеттен алынған Кейінгі Юра сауроподтары туралы шолуда O. manseli Rebbachisauridae және Titanosauriformes екеуінен де белгілерді бөлісетіні, бірақ оның нақты филогенетикалық орнын анықтауға жеткілікті белгілері жоқ екені айтылды.

Сипаттама

Ornithopsis hulkei голотипі негізінен жүйке омыртқасы жоқ орталық бөлік болып табылады. Омыртқаның іші кеңістіктермен, камеллалармен қатырылған, қатты пневматизацияланған. Ол тар, биік, астыңғы жағында тік қырқасы бар, артқа қарай иіліңкі (опистоцелоздық) және ұзындығының үштен екі бөлігінде терең, үшбұрышты плевроцелге ие. Бұл ерекшеліктер Titanosauriformes тобына жататындығымен сәйкес келеді.