Таңдаудан және жағдайдан туындаған теңсіздік туралы философиялық көзқарас
Luck egalitarianism
Теңдік принциптері: Жарқын теңдік негіздері, таңдау мен жағдайлардың әділдікке қатысы, Джон Ролздың әділеттілік теориясы. Әділдік пен теңдік туралы көзқарас.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бақыт теңгерімшілдігі – теңдік туралы көзқарас, оны түрлі теңдік пен басқа да саяси философтар қолдайды. Осы көзқарас бойынша, әділдік талабы бойынша адамдардың өмірлік жағдайының айырмашылықтары олардың өздері жасайтын жауапты шешімдерімен анықталуы керек, ал таңдамаған жағдайларымен емес. Бұл, ешқандай кінәсі болмағандықтан, кейбір адамдардың басқалардан нашар жағдайда болуы – жамандық екенін көрсетеді.
Luck egalitarianism is a view about egalitarianism espoused by a variety of egalitarian and other political philosophers. According to this view, justice demands that variations in how well off people are should be wholly determined by the responsible choices people make and not by differences in their unchosen circumstances. This expresses the intuition that it is a bad thing for some people to be worse off than others through no fault of their own.
Шығу тегі
Бақыт теңгерімшілігінің теориялары 20 ғасырлық философ Джон Ролздың үлестіру әділдігі теориясымен көрегендік танытты, онда ол адамның дағдылары мен қабілеттерінің әртүрлі үлестіру нәтижелеріне алып келетінін атап өтті. Ролз мұны әділ емес деп есептеді, себебі адамның табиғи қабілеттері немесе жағдайлары адамның өзінің таңдауынан емес, "табиғи лотерея" арқылы анықталады, яғни моральдық тұрғыдан қарағанда, бұл кездейсоқ болып табылады. Бұл алаңдаушылық кейінірекгі теңдік теорияларының әділдік теорияларына ықпал етті, олардың ішінде Рональд Дворкиннің ресурстар теңдігі теориясы, ол өзін осылай атаудан бас тарса да, айқын бақыт теңгерімшілігі ерекшеліктеріне ие алғашқы теория болып саналады. Дворкиннен кейін Ричард Арнесонның әл-ауқат үшін мүмкіндіктер теңдігі және Джеральд Коэннің артықшылықтарға тең қолжетімділік теориялары ең белгілі ерте бақыт теңгерімшілігі теорияларының екеуі болды.
Theories of luck egalitarianism were foreshadowed by 20th century philosopher John Rawls' theory of distributive justice in which he observed that a person's skills and abilities led to differential distributive justice outcomes. Rawls argued that this is unfair because one's natural talents or circumstances are morally arbitrary as they have been determined by a "natural lottery" rather than one's own choices. This concern influenced later egalitarians theories of justice, of which, Ronald Dworkin's theory of equality of resources is considered to be the first with clearly luck egalitarian features, although he rejected the label himself. Following Dworkin, Richard Arneson's equality of opportunity for welfare theory and Gerald Cohen's equal access to advantage theory were two of the most prominent early luck egalitarian theories.
Негізгі қағидалар
Бақыт теңгерімшілдігі кездейсоқ факторлардың (мысалы, апаттардың немесе аурулардың) теңдікке әсер етпеуі керек деген тұжырымға негізделген. Сондықтан, адамдар өздеріне тиіс емес, мүдделеріне әсер ететін бақытсыздықтар үшін өтемақы алуға тиіс. Бақыт теңгерімшілдігі – әділдік туралы ойлауға бағыт беруге арналған негізгі нормативтік идея, нақты саясатты белгілеу емес. Бұл идея Джон Роулстың үлестірудің үлестеріне кездейсоқ факторлардың әсер етуі тиіс емес деген ойынан туындаған. Бақыт теңгерімшілдері адамдардың жағдайының қаншалықты жақсы екенін өлшеудің дұрыс жолы (мысалы, материалдық иелік, психологиялық қуаныш немесе басқа фактор) және олардың ресурстарының құнын қалай бағалау мәселелері бойынша келіспейді.
Luck egalitarianism is based on the idea that arbitrary factors (such as accidents or illness) should not influence equality, and therefore people should be compensated for undeserved misfortune that impacts their interests. Luck egalitarianism is intended as a fundamental normative idea that might guide our thinking about justice rather than as an immediate policy prescription. The idea has its origin in John Rawls' thought that distributive shares should not be influenced by arbitrary factors. Luck egalitarians disagree among themselves about the proper way to measure how well off people are (for instance, whether we should measure material wealth, psychological happiness or some other factor) and the related issue of how to assess the value of their resources.
Сын
Бұл ұстаным эгалитаристік ойдың кейбір бағыттарында дау тудырады, ал философ Элизабет С. Андерсон оны басқалармен қатар, бір нәрсенің таңдалу фактісі оны қабылдануға міндетті етпейді деген негізде өткір сынға алды. Мысалы, тонаушы біреуге "Ақшаңды бер немесе өміріңді" деген таңдау ұсынуы мүмкін, ал кейбір теоретиктер, соның ішінде Томас Гоббс (Левиафан XIV: "Қорқыту арқылы жасалған келісімдер жарамды") осы таңдауды алдын ала міндетті деп қарастырған. Ол сондай-ақ, бақыт теңдігінің әлсіздерге деген кемсітушілікке толы аяныштылықты білдіретінін, олардың өтемақы талаптарын теңдік емес, кемтарлыққа негіздеп, көптеген адамдарды бостандықтарының әлеуметтік жағдайларынан олардың өзінен кінәлі деп танылғандықтан шығарып тастайтынын айтады. Бұдан әрі, бұл мемлекеттің жеке тұлғалардың таңдауына қатысты жоғары моральдық және басқыншылық үкімдер шығаруын қамтиды және өте интуицияға қайшы келетін қорытындыларға әкеледі: орташадан жоғары тәуекел бар жұмыстарға өз еркімен барушылар немесе табиғи апаттарға жиі ұшырайтын географиялық аймақтарда өмір сүруді "таңдаған" адамдар, осының салдарынан зардап шеккен жағдайда, ешкімге талап қоюға құқылы емес.
The position is controversial within some currents of egalitarian thought, and the philosopher Elizabeth S. Anderson has been a vocal critic of it on the ground that, amongst other things, the fact that something is chosen does not necessarily make it acceptable. An example of this would be a robber offering someone the choice "Your money or your life", a choice which some theorists, including Thomas Hobbes (Leviathan XIV: "Covenants Extorted by Feare are Valide") have regarded as presumptively binding. She also claims that luck egalitarianism expresses a demeaning pity towards the disadvantaged, basing their claims to compensation not on equality but inferiority, and excludes many individuals from the social conditions of their freedom simply on the basis that it is judged to be their fault for losing them. Further, it involves the state making highly moralistic and intrusive judgements about the choices that individuals make, and seems to lead to very counter intuitive conclusions: those who voluntarily enter jobs with higher than average risks or who "choose" to live in geographical locations prone to natural disasters may make no claim on others if they suffer as a result of it.
Дүниежүзілік бақыт теңгерімшілігі
Глобалды бақыт теңдігі – космополиттік моральдық теориямен байланысты әлемдік деңгейдегі үлестірімді әділдік туралы көзқарас. Ол, кейбір адамдардың өз кінәсінен емес, басқалардан нашар жағдайда болуы жамандық деген қағидадан басталады және осы түсінікті мемлекеттік шекарадан тысқары қолданады. Жаһандық бақыт теңдігін жақтаушылар моральдық тұлғалардың алыстағы адамдардың тағдырлық бақытын жеңілдетуге міндетті болуы мүмкін деп санайды. Осы ой-пікір мектебінің қолдаушыларының арасында Саймон Кэни және, мүмкін, Чарльз Бейтц бар; ал қарсыластары, олардың көпшілігі аталған қағиданы толығымен немесе бір тараптың әл-ауқаты белгілі бір ең төменгі деңгейден жоғары болғандағы теңсіздіктерге қатысты қабылдамайды, Роберт Нозик кіреді.
Global luck egalitarianism is a view about distributive justice at the global level associated with cosmopolitan moral theory. It starts from the premise that it is a bad thing for some people to be worse off than others through no fault of their own and applies this intuition across borders. Global luck egalitarians characteristically believe that moral agents may have duties to mitigate the brute luck of distant others. Proponents of this school of thought are amongst others Simon Caney and arguably Charles Beitz; opponents, most of whom reject the above premise either in its entirety or with respect to inequalities in which one party's welfare is at least above some minimum level, include Robert Nozick.
Адвокаттар
Бақыт теңгерімшілігінің белгілі жақтастары Рональд Дворкин, Ричард Арнесон, Джеральд Коэн, Джон Ромер, Эрик Раковски және Кок Чор Тан болды.
Prominent advocates of luck egalitarianism have included Ronald Dworkin, Richard Arneson, Gerald Cohen, John Roemer, Eric Rakowski, and Kok Chor Tan.