Оңтүстік жартышардағы Lepus шоқжұлдызы – аңшы Орионның оңтүстігінде орналасқан, латынша «қоян» деген мағынаны білдіреді. Грек мифологиясындағы ерекше тұлға емес.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік аспан жарты шарсындағы шоқжұлдыз
Constellation in the southern celestial hemisphere
Лепус (Lepus) – аспан экваторының оңтүстігінде жатқан шоқжұлдыз. Аты латын тілінде «қоян» деген мағынаны білдіреді. Ол Орион (аңшы) шоқжұлдызының тікелей оңтүстігінде орналасқан және кейде Орион немесе Орионның аңшы итттері қуып бара жатқан қоян ретінде бейнеленеді. Грек мифологиясында қоян ешқандай нақты тұлғаны көрсете бермейді, бірақ Лепус 2-ші ғасырдағы астроном Птолемейдің тізіміндегі 48 шоқжұлдыздың бірі болған және қазіргі 88 шоқжұлдыздың құрамына кіреді.
Lepus ('/l//iː//p//ə//s/, '/l//ɛ//p//ə//s/) is a constellation lying just south of the celestial equator. Its name is Latin for hare. It is located below—immediately south—of Orion (the hunter), and is sometimes represented as a hare being chased by Orion or by Orion's hunting dogs. Although the hare does not represent any particular figure in Greek mythology, Lepus was one of the 48 constellations listed by the 2nd century astronomer Ptolemy, and it remains one of the 88 modern constellations.
Тарих және мифология
Лепус көбінесе Орионның аң аулайтын итттері (Canis Major және Canis Minor) қуған қоян ретінде бейнеленеді. Бұл шоқжұлдыз Ай қоянымен де байланысты. Бұл шоқжұлдыздың төрт жұлдызы (α, β, γ, δ Lep) төртбұрыш құрайды және араб тілінде Арш әл Жауза, "Жаузаның тағы", немесе Курсий әл Жауза' әл Муаххар, "Жаузаның соңғы креслосы", және әл Нихал, "Шөлін қандырған түйелер" деп аталады.
Lepus is most often represented as a hare being hunted by Orion, whose hunting dogs (Canis Major and Canis Minor) pursue it. The constellation is also associated with the Moon rabbit. Four stars of this constellation (α, β, γ, δ Lep) form a quadrilateral and are known as ‘Arsh al Jawzā', "the Throne of Jawzā'" or Kursiyy al Jawzā' al Mu'akhkhar, "the Hindmost Chair of Jawzā'" and al Nihāl, "the Camels Quenching Their Thirst" in Arabic.
Жұлдыздар
Лепуста көптеген жарқын жұлдыздар бар, олар жеке және жұп жұлдыздардан тұрады. Альфа Лепорисі – Лепустың ең жарқын жұлдызы, ол Жерден 1300 жарық жылы қашықтықта орналасқан, шамасы 2,6-ға тең ақ супергигант. Оның дәстүрлі атауы Арнеб (أرنب ’arnab) – араб тілінде "қоян" деген мағынаны білдіреді. Бета Лепорисі дәстүрлі түрде Нихал (араб тілінде "су ішушілердің шөлін қандыру") деп аталады, Жерден 227 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Каппа Лепорисі – Жерден 560 жарық жылы қашықтықта орналасқан, орташа апертурасы бар әуесқой телескоптарында көруге болатын қос жұлдыз. Бірінші жұлдыз – шамасы 4,4-ке тең көк ақ жұлдыз, ал екіншісі – шамасы 7,4-ке тең жұлдыз. Лепуста бірнеше өзгермелі жұлдыз бар. R Лепорисі – Мира типіндегі өзгермелі жұлдыз. Оны жарқыраған қызыл түсі мен Джон Рассел Хиндтің құрметіне аталғандықтан "Хиндтің қызыл жұлдызы" деп те атайды. Оның шамасы ең аз 9,8-ден ең көп 7,3-ке дейін, 420 күндік кезеңмен өзгереді. R Лепорисі 1500 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Жұлдыз жарқыраған сайын түсі күшейе түседі. Оның шамасы 12-ге дейін төмендеп, 5,5-ке дейін жете алады. T Лепорисі де ESO-ның Өте Үлкен Телескопының Интерферометрімен егжей-тегжейлі зерттелген Мира типіндегі өзгермелі жұлдыз. RX Лепорисі – 2 айлық кезеңі бар жартылай тұрақты қызыл алып жұлдыз. Оның ең төменгі шамасы 7,4, ал ең жоғары шамасы 5,0-ге тең.
There are a fair number of bright stars, both single and double, in Lepus. Alpha Leporis, the brightest star of Lepus, is a white supergiant of magnitude 2.6, 1300 light years from Earth. Its traditional name, Arneb (أرنب ’arnab), means "hare" in Arabic. Beta Leporis, traditionally known as Nihal (Arabic for "quenching their thirst"), 227 light years from Earth. Kappa Leporis is a double star divisible in medium aperture amateur telescopes, 560 light years from Earth. The primary is a blue white star of magnitude 4.4 and the secondary is a star of magnitude 7.4. There are several variable stars in Lepus. R Leporis is a Mira variable star. It is also called "Hind's Crimson Star" for its striking red color and because it was named for John Russell Hind. It varies in magnitude from a minimum of 9.8 to a maximum of 7.3, with a period of 420 days. R Leporis is at a distance of 1500 light years. The color intensifies as the star brightens. It can be as dim as magnitude 12 and as bright as magnitude 5.5. T Leporis is also a Mira variable observed in detail by ESO's Very Large Telescope Interferometer. RX Leporis is a semi regular red giant that has a period of 2 months. It has a minimum magnitude of 7.4 and a maximum magnitude of 5.0.
Терең аспан нысандары
Лепуста бір Мессье нысаны бар, М79. Бұл 8,0 шамалы шарықты шоғыр, Жерден 42 000 жарық жылы қашықтықта орналасқан. Солтүстік аспан жарты шарында қыс мезгілінде көрінетін сирек шарықты шоғырлардың бірі, ол Шапли класының V тобына жатады, яғни орталық бөлігіне қарай орташа шоғырланған. Оны көбінесе "теңіз жұлдызы" пішінімен сипаттайды. M79 1780 жылы Пьер Мешейн ашқан.
There is one Messier object in Lepus, M79. It is a globular cluster of magnitude 8.0, 42,000 light years from Earth. One of the few globular clusters visible in the Northern Celestial Hemisphere's winter, it is a Shapley class V cluster, which means that it has an intermediate concentration towards its center. It is often described as having a "starfish" shape. M79 was discovered in 1780 by Pierre Méchain.
Пайдаланылған дереккөздер
Ридпат, Иан және Тирион, Уил (2007). Жұлдыздар мен планеталар жөніндегі нұсқаулық, Коллинз, Лондон. Принстон университетінің баспасы, Принстон.
Ridpath, Ian & Tirion, Wil (2007). Stars and Planets Guide, Collins, London. Princeton University Press, Princeton. .