Шри-Ланка тарихындағы төртінші ханшайым – Лилавати. Паракрамабаху I әйелі ретінде билікке келді, содан кейін үш рет тәуелсіз патша ретінде таққа отырды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Лилавати (1197–1200, 1209–10 және 1211–12 жылдары билеген) – Шри-Ланка тарихында өз құқығымен егемендік алған төртінші әйел болды. Лилавати Полоннарува Королдығының патшасы Паракрамбаху I-нің әйелі ретінде танымал болды. Өзі патшалық әулеттен шыққандықтан, ол Паракрамбахудың қайтысынан кейін туған шатақтықта әр түрлі генералдардың қолдауымен үш рет жалғыз монарх ретінде билік жүргізді. Оның өмірінің негізгі дереккөзі – Кулавамса, атап айтқанда LXXX тарауы. Лилаватидің Сириваллабха мен оның әйелі Сугаланың қызы екені және Манабхарана есімді ағасы болғандығы белгілі. Паракрамбаху оның туысы, Дхаккинадесалық Манабхарананың ұлы болғандықтан, ол болашақ күйеуімен әлі жас кезінде танысқан болар. Оның қайтысынан кейін Киттисримега Дхаккинадеса тағына отырды, ал Манабхарананың отбасы Сириваллабхамен бірге Рухунаға көшіп келді. Лилавати Паракрамбахуға қашан үйленгені белгісіз. Лилаватидің отбасы – әсіресе оның Рухунадан шыққан ағасы Манабхарана (Паракрамбахудың екі қарындасы Митта мен Пабаватиге үйленген) және Король-ана Сугала – Паракрамбахумен өте қиын қарым-қатынаста болды. Манабхарана Паракрамбахуға қарсы бірнеше рет соғысқан. Олардың арасындағы күрделі қастандықтарда Лилавати қандай рөл атқарғаны белгісіз.
Lilavati (reigned 1197–1200, 1209–10, and 1211–12) was the fourth woman in Sri Lankan history to rule as sovereign in her own right. Lilavati rose to prominence as the wife of Parakramabahu I, king of the Kingdom of Polonnaruwa. Being of royal descent herself, she then ruled as sole monarch on three occasions in the near anarchy following Parakramabahu's death, with the backing of various generals. The primary source for her life is the Culavamsa, specifically chapter LXXX. It is known that Lilavati was the daughter of Sirivallabha and his wife Sugala, and that she had a brother, also called Manabharana. She would have met her future husband when still young as Parakramabahu was her cousin, the son of her uncle Manabharana of Dhakkinadesa. Following his death, Kittisrimegha ascended to the throne of Dhakkinadesa, and Manabharana's family came to live with Sirivallabha in Ruhuna. It is not known at what point she married Parakramabahu. Lilavati's family – in particular her brother Manabharana of Ruhuna (who was married to both of Parakramabahu's sisters, Mitta and Pabhavati), and the Queen Mother, Sugala – had a very difficult relationship with Parakramabahu. Manabharana fought against Parakramabahu on several occasions, It is not known what role Lilavati played in the complex scheming between them.
Билік ету және өлім
Күйеуінің белсенді билігі кезінде Лилаватиның қандай әрекеттері болғаны белгісіз. Бірінші махеси ("патшаның жұбайы") ретінде ол сарайдағы ең жоғары дәрежелі әйел болған болар еді; оның балалары (болған жағдайда) таққа алғашқы талапкер болар еді, және кейде ол патшаны жорыққа бірге алып жүрген болуы мүмкін. Алайда, Кулавамса мұны айтпайды, тіпті оның Паракрамбахудан балалары болғанын да көрсетпейді. Патшайым, Паракрамбахудың қайтысынан кейінгі тәртіпсіздік кезінде қайтадан көрінеді. Виджаябаху II, «ақын патша» деп сипатталған.
Lilavati's activities during the energetic reign of her husband are not known. As first mahesi ("queen consort"), she would have been the highest ranking woman in court; her children (if any) would have had first claim to the throne, and on occasion she may even have accompanied the king on campaign. However the Culavamsa does not mention this, or indeed suggest she had any children by Parakramabahu. The queen re emerges in the sources in the anarchy following Parakramabahu's death. Vijayabahu II, described as a 'poet king',