Кіріспе

Француз шетелдік легионының капитаны (1828–1863)

Жан Джанжу (15 сәуір 1828 – 30 сәуір 1863) – француз армиясының шетелдік легионындағы әскери наградалары бар капитан. Ол Мексикадағы француз интервенциясы кезінде Камарон шайқасында екі лейтенант пен 62 легионерге басшылық етті, сол шайқаста қаза тапты.

Білім

Жан Джанжу Шалабрде дүниеге келді, ол Францияның ең басты әскери академиясы – Сент-Сир арнайы әскери мектебіне қабылданды және 20 жасында академияны бітірді. Ол 51-ші жаяу әскер полкіне жіберілді.

Әскери мансап

1852 жылы ол 2-ші шетелдік жұмыскерлер полкіне ауыстырылды. Ол француз отарлауына көмектесу үшін Алжирге жіберілді, соның ішінде Кабилия науқанына қатысты. 1853 жылдың 1 мамырында карта түсіру жұмысы кезінде мылтығы жарылып, бір қолын жоғалтты. Өмірінің соңына дейін қолданған ағаштан жасалған жасанды қолды өзі жасады. 1853 жылдың 24 желтоқсанында Данжу 1-ші лейтенант болып тағайындалды. 1-ші лейтенант ретінде Данжу Қырым соғысында және Севастополь қамалында француз армиясының құрамында болды. 1855 жылдың 9 маусымында капитан болып жоғарылатылды. Оның келесі науқаны 1859 жылы Маджента және Сольферино шайқастарында болған Австрия-Сардиния соғысы кезінде өтті. Біраз уақыт Мароккода қызмет еткеннен кейін, 1862 жылы Мексикаға жіберілген француз экспедициялық корпусының құрамында болды. Ол Мексикадағы Шетелдік легион полкінің командирі полковник Жаннингростың штаб-квартирмейстері болды. Легионның міндеті француз жеткізу конвойлерінің қозғалысын және қауіпсіздігін қамтамасыз ету болды. 29 сәуірде полковник Жаннингросқа үш миллион франк және қамалдануға арналған материалдар мен оқ-дәрілері бар маңызды конвойдың Пуэблаға бара жатқаны туралы хабарланды. Данжу конвойды сүйемелдеу үшін рота жіберуге шешім қабылдады. Шетелдік полктің 3-ші ротасы осы міндетке тағайындалды, бірақ оларда офицерлер болмады. Данжу өзі қолбасшылықты өз қолына алды. Тағы екі офицер ерікті түрде бұл миссияға қатысты: 2-ші лейтенант Жан Вилен, полк қаржы офицері және 2-ші лейтенант Клемент Моде, полк туын ұстаушы.

Камарон шайқасы

30 сәуір күні таңғы сағат 1-де 3-ші рота 3 офицер мен 62 сарбазбен жолға шықты. Таңғы сағат 7-де 24 шақырымдық сапардан кейін, Пало-Вердеде демалу үшін тоқтады. Ұзақ өтпей, 3000 сарбаздық мексика әскері (800 атты және 2200 жаяу әскер) байқалды. Джанжу ротасын шаршы құралымға орналастырды және кері шегінгеніне қарамастан, бірнеше атты шабуылдарды тойтарды, жауға алғашқы ауыр шығын келтірді. Көрнектірек қорғаныс позициясын іздеп, Джанжу жақын маңдағы Камарон хасиендасында тұруға шешім қабылдады, ол 3 метрлік биіктіктегі қабырғасы бар қонақүй болатын. Оның жоспары – жау күштерін ұстап тұру арқылы жақын маңдағы колоннаға шабуыл жасаудың алдын алу еді. Легионерлер қонақүйді қорғауға дайындалып жатқанда, мексикалық командир, полковник Милан, мексика армиясының сандар жағынан үлкен артықшылығын атап, Джанжу мен оның әскерінің қарсыласуын талап етті. Джанжу әрбір сарбазына шараптың бір бөтелкесін алып, ешқашан қарсыласпауға қасиетті ант беруге мәжбүр етті. Түскі уақытта Джанжу кеудесіне оқ тиіп, қаза тапты. Оның сарбаздары үлкен қарсылыққа қарамастан, күннің күшті ыстығына қарамастан, кешкі сағат 6-ға дейін күресін жалғастырды. Күн бұрыннан бері тамақтанбаған және су ішпеген 60 сарбаз мексика армиясының көптеген шабуылдарына қарсы тұрды. Соңғы 5 аман қалғандардың әрқайсысының соңғы оқы ғана қалған еді. Өздерін қаралай алмау үшін, олар бекітілген штыктармен шабуылға шықты. Олар солай істеген кезде, мексика командирі өзінің әскеріне атуды тоқтатуға бұйрық берді. Олардың батылдығына таң қалған ол аман қалғандарды сақтап, капитан Джанжудың денесіне арналған құрметті қаруланған күзет жасауға рұқсат берді. Олар Францияға қайту үшін босатылды. Бұл оқиға француз әскери тарихында аңызға айналды. Джанжу 1863 жылдың 3 мамырында Камарон қаласында жерленді.

Ұрыстың еске алу рәсімі

Капитан Данжудың туған жері – Шлабр (Ода, Франция) қабырғасына мармарлық ескерткіш тақта орнатылған. Жыл сайын, 30 сәуірге мүмкіндігінше жақын, Кастельнауардағы француз Шетелдік легионының взводы оған әскери салтанат көрсету үшін келеді, ал полк полковнигі қабырғаның алдына гүл шоғын қояды. Легион штаб-пәтері орналасқан Аубаньде (Рона-Альп департаменті, Франция) де басқа да еске алу шаралары өтеді. Шайқастан кейін Рамирес есімді мексикалық азамат Данжудың ағаш қолын тапты да алып кетті. Рамирес жақын арада тұтқындалды, ал қолды 1865 жылдың 17 шілдесінде осы қақтығыста Шетелдік легионды Австрия армиясы ауыстырғанда, Австрия армиясының лейтенанты Карл Грюберт тапты. Бүгінде Данжудың ағаш қолы жыл сайын 30 сәуірде Камерон күні салтанатпен көрсетіледі.

Протездік қол

Легион Францияға көшкен кезде Джанжудың ағаш қолы Аубанға апарылды, ол Легионның естелік мұражайында сақталады. Бұл қол – Легион тарихындағы ең қадірлі артефакт, ал оны қорғаныш жабдықта парадқа алып шығу – Легионерге берілген ең жоғары құрмет пен беделдің бірі. 30 сәуір күні "Камерон күні" ретінде тойланады, бұл Легионерлер үшін маңызды күн, сол күні капитан Джанжудың ағаш протезі қойылған қолы көрсетіледі. Капитан Джанжу Ян Колкхуанның 2014 жылғы "Ле Будин – Камеронның шайтандары" тарихи романында бейнеленген. Колкхуан, Джанжу сияқты, дене мүшесінен айырылған.