Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жайпурдың соңғы билік еткен махаражасы (1912–1970)
Last ruling Maharaja of Jaipur (1912–1970)
Генерал-майор Махаража Савай Ман Сингх II GCSI GCIE (туған Савай Мор Мукут Сингх; 21 тамыз 1912 – 24 маусым 1970) – үнділік ханзада, мемлекеттік қызметкер, дипломат және спортшы. Ман Сингх II 1922 жылдан 1947 жылға дейін британдық тәуелсіздік кезеңіндегі Жайпур княздығының билеуші махаражасы болды. 1948 жылы, мемлекет тәуелсіз Үндістанға қосылғаннан кейін, Үндістан үкіметі оған жеке қоржын, белгілі бір жеңілдіктер берді және ол 1970 жылы қайтыс болғанға дейін Жайпур махаражасы атағын сақтап қалды. Сонымен қатар, ол 1949-1956 жылдар аралығында Раджастханның Раджпрамук (губернаторы) лауазымын атқарды. Өмірінің соңғы жылдары Испаниядағы Үндістан елшісі қызметінде болды. Ол көрнекті поло ойыншысы ретінде танымал еді.
Major General Maharaja Sawai Man Singh II GCSI GCIE (born Sawai Mor Mukut Singh; 21 August 1912 – 24 June 1970) was an Indian prince, government official, diplomat and sportsman. Man Singh II was the ruling Maharaja of the princely state of Jaipur in the British Raj from 1922 to 1947. In 1948, after the state was absorbed into independent India, he was granted a privy purse, certain privileges, and the continued use of the title Maharaja of Jaipur by the Government of India, which he retained until his death in 1970. He also held the office of Rajpramukh (Governor) of Rajasthan between 1949 and 1956. In later life, he served as Ambassador of India to Spain. He was a notable polo player.
Ерте өмір
Савай Ман Сингх II, бастапқыда Мор Мукут Сингх деп аталған, Исарданың такуры Савай Сингхтің екінші ұлы, оның әйелі Суган Кунвар, Уттар-Прадеш штатындағы Котла ауылынан шыққан әйел еді. Оның әкесі Качхуаха тайпасына жататын дворян болған. Мор Мукут қазіргі Раджастхандағы Савай Мадхопур мен Джайпур қалаларының арасында орналасқан Раджават тармағының тикана басшысы Исарданың шаңды, қабырғалы қалашығында өсті. Оның отбасы Джайпур мен Котаның (әкесінің әпкесі онда тұрмысқа шыққан) билеуші үйімен байланысты болды. Сол кездегі Джайпур махаражасы Савай Мадхо Сингх II, Исарданың бұрынғы такурының ұлы ретінде дүниеге келді және Джайпурдың билеуші отбасына асырап алынды. Мадхо Сингхті асырап алуға бергеннен кейін, оның әкесі мұрагерге ие болмады. Ол алыс туысының ұлын асырап алып, ол Исарданың такуры болды. Сол жігіт – Савай Сингх, Мор Мукут Сингхтің әкесі. Осылайша, Мор Мукутты Джайпур махаражасы Мадхо Сингх II-нің жақын туысы деп санауға болады. Джайпур махаражасы болып асырап алынғаннан кейін, Мадхо Сингх II-нің көптеген (65-тен астам) балалары болды, бірақ өте жолдас махаражаға бір дана адам заңды мұрагерлерге қарсы ескертті, сондықтан ол бес әйелін жүкті етуден сақтанды. 1921 жылдың 24 наурызында Мадхо Сингх II Мор Мукутты өзінің ұлы және мұрагері ретінде қабылдады. Бала асырап алынғаннан кейін оған «Ман Сингх» деген есім берілді. Мадхо Сингх II 1922 жылдың 7 қыркүйегінде қайтыс болды, ал оның орнын Джайпур махаражасы және Раджпуттардың Качхуаха тайпасының басшысы Ман Сингх басты. Жаңа махаража он жаста болды.
Sawai Man Singh II, was born Mor Mukut Singh, the second son of Thakur Sawai Singh of Isarda by his wife Sugan Kunwar, a lady from Kotla village in Uttar Pradesh. His father was a nobleman belonging to the Kachhwaha clan. Mor Mukut grew up in the dusty, walled township of Isarda, a chief of thikana of the Rajawat sub clan which lies between the towns of Sawai Madhopur and Jaipur in present day Rajasthan. His family was connected to the ruling house of Jaipur and Kotah (where his father's sister was married). The then Maharaja of Jaipur, Sawai Madho Singh II, had been born the son of a former Thakur of Isarda and had been adopted into the ruling family of Jaipur. After giving him up for adoption, Madho Singh's actual father had in turn lacked for an heir. He adopted the son of a distant kinsman and was succeeded by that lad as Thakur of Isarda. That lad was Sawai Singh, father of Mor Mukut Singh. In this manner, Mor Mukut could be reckoned near kin to Maharaja Madho Singh II of Jaipur. After being adopted to become Maharaja of Jaipur, Madho Singh II had numerous (no less than 65) children by various concubines, but the highly superstitious Maharaja was warned by a sage against having legitimate heirs and thus took great care not to impregnate his five wives. On 24 March 1921, Madho Singh II adopted Mor Mukut to be his son and heir. The boy was given the name "Man Singh" upon his adoption. Madho Singh II died on 7 September 1922 and was succeeded by Man Singh as Maharaja of Jaipur and head of the Kachwaha clan of Rajputs. The new Maharaja was ten years old.
Джайпурдың махаражасы
Билік құрғаннан кейін Ман Сингх жаңғырту бағдарламасын бастады, инфрақұрылымды дамытып, көптеген мемлекеттік мекемелерді құрды, нәтижесінде кейін Джейпур Раджастанның астанасы ретінде таңдалды. 1947 жылы Британдық Үндістан тәуелсіздік алғанда, махараджа Джейпурдың Үндістан Доминионына қосылуын кейінге қалдырды. Ол 1949 жылдың сәуір айында ғана Қосылу туралы құжатқа қол қойды, сонда оның княздық мемлекеті Раджастан штаттары одағының құрамына кірді, бастапқыда ішкі басқару құқықтарын сақтап қалды. Махараджа штаттар одағының Раджпрамухы болды, бірақ 1956 жылы Үндістан штаттары қайта ұйымдастырылғанда бұл лауазым жойылды. Үндістан князьдері билік ету құқықтарынан бас тартқанмен, 1971 жылдың 28 желтоқсанында Үндістан Конституциясына 26-шы түзету қабылданғанға дейін олар өз атақтарын, жеке қалталарын және басқа да артықшылықтарын сақтап қалды. Осыған сәйкес, Ман Сингх II өмірінің соңына дейін Джейпурдың махаражасы болды. 1958 жылы Ман Сингх Раджастандағы туризмнің әлеуетін түсінген бірнеше билеушілердің бірі болды, соның нәтижесінде Рамбагх сарайы сәнді қонақ үйге айналды. Оның билігінде жер реформасы саласындағы бірнеше заңдар, мысалы, Джейпур жерді пайдалану заңы алғаш рет енгізілді. Кейін 1956 жылы Үндістандағы Конгресс партиясының үкіметі кезінде саяси басқарудың жагидари (феодалдық) жүйесі жойылды. 1962 жылы ол Үндістан Парламентінің Жоғарғы Палатасы – Раджа Сабхаға сайланды, оның мерзімі 1968 жылға дейін созылды. Алайда, 1965 жылы Үндістан үкіметі Савай Ман Сингхті Испаниядағы Үндістан елшісі етіп тағайындады. Еуропадағы байланыстарын пайдаланып, ол көп уақытын Еуропада өткізіп, Үндістан армиясы үшін жаңа әскери технологиялар мен қару-жарақ келісімдерін жасауға тырысты (Crewe). Ол әсіресе ынталы (10 гол) поло ойыншысы ретінде танымал болды және 1933 жылы әлем чемпионатында жеңіске жетті, соның ішінде басқа да кубоктарды ұтып алды. Джейпурдағы Савай Мансинг стадионы оның құрметіне аталған. 1950 жылдары Ман Сингх Шығыс Гринстедтегі, Батыс Сассекстегі Сент-Хилл Манорға иелік еткен, ол 1959 жылы Саентологияның негізін қалаушы Л. Рон Хаббардқа сатылды.
Upon obtaining his ruling powers, Man Singh embarked on a programme of modernisation, creating infrastructure and founding numerous public institutions that would later result in Jaipur being selected the capital of Rajasthan. At the time of the Independence of British India in 1947, the maharaja delayed acceding Jaipur to the Dominion of India. He finally signed an Instrument of Accession in April 1949, when his princely state became part of the Rajasthan States Union, initially retaining his powers of internal government. The Maharaja became Rajpramukh of the States Union, but the office was abolished when the Indian states were further re organised in 1956. Although the Indian princes had by then relinquished their ruling powers, they remained entitled to their titles, privy purses, and other privileges until the adoption of the 26th amendment to the Constitution of India on 28 December 1971. Accordingly, Sir Man Singh II remained Maharaja of Jaipur until his death. In 1958, Sir Man Singh was one of several rulers who realised the potential of tourism in Rajasthan, turning Rambagh Palace into a luxury hotel. Under his rule various laws of land reform were first introduced in his state, such as the Jaipur Tenancy Act. Later in 1956, the Jagidari (feudal) form of political administration were abolished during the government of the Congress Party in India. In 1962 he was elected to Council of States, the Rajya Sabha the Upper House of Indian Parliament with term till 1968, however in 1965, the Indian government appointed Sawai Man Singh, Indian Ambassador to Spain. Utilising his various contacts in Europe, he spent much of his time in Europe to ensue new military technology and arms deal for the Indian army (Crewe). He was especially noted as an enthusiastic (10 Goal) polo player, winning among other trophies the World Cup in 1933. The Sawai Mansingh Stadium in Jaipur is named in his honour. During the 1950s, Man Singh owned Saint Hill Manor in East Grinstead, West Sussex, which was sold to L. Ron Hubbard, founder of Scientology in 1959.
Некелер
Ман Сингх II үш рет үйленген, және оның үш әйелі раджпут дәстүріне сәйкес, бір үйдің ішінде бірге өмір сүрген. Оның алғашқы екі некесі Жодхпур патшалық отбасынан таңдалған, оның раджпут тегі мен әлеуметтік мәртебесі өзіне ұқсас келіндермен жасалған. Сарайда "Бірінші Ұлылық" деп белгілі болған аға махарани – Жодхпур махаражасы Сумер Сингхтің қарындасы Марудар Кунуар болды. Ол одан он екі жас үлкен еді және оған екі бала дүниеге келді: бірінші қызы Прем Кумари, содан кейін оның үлкен ұлы және мұрагері Бхавани Сингх. Оның екінші әйелі – Махарани Кишор Канвар, оның бірінші әйелінің және Жодхпур махаражасы Сумер Сингхтің қызы. Ол одан бес жас кіші еді және оған екі ұл туды. Ол қысқа мерзімге ағылшын әлеуметтік өкілі Урсула Мэннерспен байланыста болды. 1940 жылы Ман Сингх II үшінші және соңғы рет үйленді. Оның жарты Куч-Бихардың махаражасы Житендра Нараян мен Барода ханшайымы Индира Девидің қызы, Куч-Бихардың әйгілі сұлуы Гайатри Деви болды. Ол Жаипур махаранилерінің арасында қоғамдық тұлға және белгілі бір деңгейде танымал болды, бастапқыда сәнге құштар сұлулығымен, кейін саясаткер және парламентарий ретінде көзге түсті. Олардың бір ұлы болды. Деви одан отыз тоғыз жыл өмір сүріп, 2009 жылы қайтыс болды.
Man Singh II was married three times, and his three wives lived in the same household together, in accordance with Rajput custom. His first two marriages were to suitable brides chosen from the royal family of Jodhpur, whose Rajput heritage and social ranking were similar to his own. The senior Maharani, known within the palace as 'First her Highness,' was Marudhar Kunwar, sister of Sumer Singh, Maharaja of Jodhpur. She was about twelve years older than him and bore him two children: first a daughter, Prem Kumari, and then his eldest son and heir, Bhawani Singh. His second wife was Maharani Kishore Kanwar, niece of his first wife and daughter of Maharaja Sumer Singh of Jodhpur. She was five years younger than he and bore him two sons. He was briefly involved with English socialite Lady Ursula Manners. In 1940, Man Singh II married for the third and last time. His bride was the legendary beauty Gayatri Devi of Cooch Behar, the daughter of Maharaja Jitendra Narayan of Cooch Behar and Maharani Indira Devi, princess of Baroda. She stands out among the Maharanis of Jaipur for having become a public figure and a celebrity of sorts, initially for being a fashion conscious beauty and later for becoming a politician and parliamentarian. They had one son. Devi survived him by thirty nine years, dying in 2009.
Өлім
1970 жылы Ман Сингх Англияның Сиренчестер қаласында поло ойнағанда апатқа ұшырады. Ол сол күні көз жұмды. Оның төрт ұлы қалды. Оның үлкен ұлы, Жайпур махаражасы Савай Бхавани Сингх, оның орнын басты және Качваха тайпасының басшысы болды. Оның қайтысынан кейін Индира Ганди демократиялық Үндістанда бұрынғы билеушілердің күшін толыққанды басып тастады, себебі олар оның оппозициялық «Сватантра» партиясының көп бөлігін құрады. Савай Ман Сингхтің ескерткіші Жайпурдағы Рам Нивас Бағында орнатылды және 2005 жылғы 30 наурызда салтанатты шарада ашылды. Жайпурдағы крикет стадионы оның құрметіне аталды. Оның әйелі Ғаятри Деви оның есімімен «Махаража Савай Ман Сингх Видьялая» мектебін ашты. Оның мұрагері, Жайпур махаражасы Савай Бхавани Сингх 2011 жылғы 17 сәуірде 79 жасында дүние салды.
In 1970, Man Singh had an accident while playing polo in Cirencester, England. He died later the same day. He was survived by his four sons. He was succeeded as Maharaja of Jaipur and head of the Kachwaha clan by his eldest son, Maharaja Sawai Bhawani Singh of Jaipur. Following his death Indira Gandhi was finally able to repress the power of India's former rulers in democratic India as they formed a large bulk of her opposition party, the Swatantra party. A statue of Sawai Man Singh was installed at the Ram Niwas Bagh in Jaipur, the statue was unveiled at a grand function on 30 March 2005. A Cricket Stadium in Jaipur was named after him. His wife Gayatri Devi opened a school after him, Maharaja Sawai Man Singh Vidyalaya. His successor, Maharaja Sawai Bhawani Singh of Jaipur died on 17 April 2011, aged 79.