Венесуэланың 2002-2003 жылғы жалпы ереуілі: Чавесқа қарсы оппозиция президент сайлауын талап етті. Мұнай өнеркәсібі тоқтап, экономикалық қиындықтар туды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Венесуэладағы жалпы ереуіл
General strike in Venezuela
2002–2003 жылдарғы Венесуэланың жалпы ереуілі – Венесуэла оппозициясының президент Уго Чавесқа қарсы жаңа президенттік сайлау шақыруға жасаған әрекеті болды. Ол 2002 жылдың желтоқсанынан 2003 жылдың ақпанына дейін жалғасты, содан кейін әсерін жойды. Үкімет 18 000-нан астам PDVSA қызметкерін жұмыстан босатты және ереуіл ұйымдарының президенттеріне қамау ордерлері шығарылды. Ереуілдің басты салдары – мұнай өнеркәсібінің, әсіресе мемлекеттік PDVSA-ның тоқтауы болды, ол Венесуэланың экспорттық кірісінің басым бөлігін қамтамасыз етеді. Бұл ереуілге 2002 жылғы сәуірдегі Венесуэладағы төңкеріс әрекеті және 2002 жылғы қазандағы бір күндік ереуіл алдын болды.
The Venezuelan general strike of 2002–2003 was an attempt by the Venezuelan opposition to President Hugo Chávez to summon a new presidential election. It took place from December 2002 to February 2003, when it faded. The government fired over 18,000 PDVSA employees and arrest warrants were issued for the presidents of the striking organizations. The main impact of the strike derived from the stoppage of the oil industry, in particular the state run PDVSA, which provides a majority of Venezuelan export revenue. The strike was preceded by the 2002 Venezuelan coup d'état attempt in April 2002, and a one day strike in October 2002.
Өмірбаян
Апрель айындағы төңкеріс талпынысынан кейін 2002 жылдың қалған бөлігінде шиеленіс сақталды. 14 тамызда Жоғарғы Сот Апрель төңкерісіне қатысқан төрт әскери офицерді кінәсіз деп жариялады. Бұл әскерилердің одан әрі әрекет етуіне мүмкіндік берді. 21 қазанда бір күндік жалпы ереуіл (paro) өтті (2001 жылдың желтоқсанында және 2002 жылдың сәуірінде тағы екі жалпы ереуіл болған еді), мақсаты Чавестің отставкаға кетуіне немесе кем дегенде жаңа сайлаулар тағайындалуына қол жеткізу еді. 22 қазанда генерал Энрике Медина Гомес басқаратын, төңкеріске қатысқандары үшін қызметтен шеттетілген 14 әскери офицер Каракастың шығысындағы Алтамира ауданындағы Франсия алаңын басып алып, оны "босатылған аймақ" деп жариялады. Олар Чавес отставкаға кеткенше кетпейтіндерін мәлімдеп, әріптес әскерилерді үкіметке қарсы көтерілуге шақырды. Қараша айының басында Каракастың орталық бөлігінде үкімет тараптары мен оппозиция тараптарының ірі қақтығысы болды; ал айдың ортасында Каракастың Боливар алаңында қалалық полиция мен Ұлттық гвардия арасында атыс болды, нәтижесінде үш адам қаза тапты.
After April's coup d'état attempt, conflict simmered throughout the rest of 2002. On 14 August the Supreme Tribunal of Justice absolved four military officers involved in the April coup. This set the scene for further actions by the military. On 21 October a one day general strike (paro) took place (two general strikes had taken place in December 2001 and in April 2002), aimed at forcing the resignation of Chávez or at least the calling of new elections. On 22 October 14 military officers who had been suspended for participating in the coup, led by General Enrique Medina Gómez, occupied Plaza Francia in Altamira, an Eastern Caracas neighbourhood, and declared it a "liberated territory". They said they would not leave until Chávez had resigned, and called on their colleagues in the military to rise against the government. In early November, there was a major clash of government and opposition demonstrators in downtown Caracas; and, in the middle of the month, a shootout which resulted in three deaths occurred in Caracas' Plaza Bolivar between the Metropolitan Police and the National Guard.
Іске қосу
Fedecámaras бизнес федерациясы мен Венесуэла қызметкерлер конфедерациясы (CTV) кәсіподақ федерациясының бастамасымен Coordinadora Democrática 2002–2003 жылдардағы мұнай ереуілі деп аталатын төртінші paro cívico шақырды, ол 2002 жылдың 2 желтоқсанында басталды. Оппозиция сонымен қатар қайта дауыс беру референдумы туралы петицияға қол жинау күнін 4 желтоқсанға белгіледі. 4 желтоқсанда әдемілік патшайымының есімімен аталған ірі мұнай танкері Pilín León Маракайбо көлінің кеме қатынасы арнасына тіреліп, қозғалудан бас тартты. PDVSA-ның 13 кемесінің қалғаны да тез арада осылай тоқтатылды. PDVSA басшылығының жұмыстан кетуімен бірге, бұл Венесуэланың мұнай өнеркәсібін толығымен парализдеді. Petróleos de Venezuela компаниясында электронды операцияларды жүргізу үшін құрылған ереуіл және технология кәсіпорнының басты элементі – мемлекеттік мұнай компаниясы Petróleos de Venezuela (PDVSA) өндірісін тоқтату болды, бұл басшылықтың жұмыскерлерді нысандардан шығаруымен және кеме қатынасын тоқтатумен бірге жүзеге асырылды. Көптеген төмен және орта деңгейдегі қызметкерлер ереуілге қарамастан жұмысқа келді. Бұрынғы ереуілдерден айырмашылығы, бұл мұнай ереуіліне PDVSA басшылығымен қатар, оның операциялық қызметкерлерінің көп бөлігі, тіпті теңіз флотының барлық капитандары да қатысты. Бірнеше күннің ішінде компания толығымен тоқтады. Мұнай өндірісі тез арада қалыпты көлемінің үштен біріне дейін төмендеді; Венесуэла сыртқы міндеттемелерін орындау үшін мұнай импорттауға мәжбүр болды; ал ішкі нарықта автомобильдерге арналған бензин табу өте қиын болды, көптеген жанармай құю станциялары жабылды және қалғандарында ұзақ кезектер пайда болды.
The Coordinadora Democrática, led by the business federation Fedecámaras and the trade union federation Confederación de Trabajadores de Venezuela (CTV), called for a fourth paro cívico, which turned out to be the most serious, and is known as the 2002–2003 oil strike, to begin on 2 December 2002. The opposition also called a recall referendum petition signature gathering day for 4 December. On 4 December the captain of the large oil tanker Pilín León, named after the beauty queen, anchored in the Lake Maracaibo shipping channel and refused to move. The rest of PDVSA 13 ship fleet was quickly similarly grounded. Combined with the PDVSA management walkout, this effectively paralysed the Venezuelan oil industry. The key element of the strikemation and technology enterprise that was formed to run electronic operations at Petróleos de Venezuela, was at this time 60 pe was the stoppage of production at the state oil company Petróleos de Venezuela (PDVSA), which was effected by management's locking workers out of facilities, along with the shipping shutdown. Many low and mid level employees ignored the strike and reported for work. Unlike the previous strikes, this oil strike included not only the PDVSA management but also substantial parts of its operational staff, including virtually all of its marine flotilla captains. Within days the company was paralyzed. Petroleum production soon fell to one third normal; Venezuela had to begin importing oil to meet its foreign obligations; and domestically, gasoline for cars became virtually unobtainable, with many filling stations closed and long queues at others.
Белгісіз уақытқа арналған ереуіл
Шабуылдың алғашқы апталарында Чавесқа қолдау білдірген және оған қарсы үлкен шерулер өтті. 6 желтоқсанда португалиялық такси жүргізушісі есімді адам Плаза Альтамирада үш адамды өлтіріп, 28 адамды жарақаттады. Оппозиция Чавесті кінәлады, ал бұл оқиға "оппозициялық қозғалысты жандандырды". 9 желтоқсанда оппозиция ереуілдің мерзімін белгісіз деп жариялады және тек Чавестің отставкасы ғана оны тоқтатуға болатынын мәлімдеді. Чавес ереуілді бұзу мақсатында PDVSA-ға қатысты одан да қатал шаралар қолданды. 12 желтоқсанда ол ереуілге жетекшілік еткен PDVSA-ның төрт басшысын жұмыстан босатты, ал бұған дейін сәуір айында бірнешеуін жұмыстан шығарған еді. Ол күн сайын ереуілге шыққан басшыларды және менеджерлерді жұмыстан босатуын жалғастырды, ал қаңтар айының басына қарай 300-ге жуық адам жұмыстан кетті.
Large pro and anti Chávez marches were held in the first weeks of the strike. On 6 December a Portuguese taxi driver named es killed three and injured 28 at Plaza Altamira. The opposition blamed Chávez, and the killings "energized the opposition movement". On 9 December the opposition declared the strike to be of indefinite duration, and said that only Chávez's resignation could end it. Chávez took an increasingly hard line with PDVSA in an attempt to break the strike. On 12 December he fired four PDVSA executives leading the strike, after previously firing some in April. He continued to dismiss striking executives and managers on a daily basis, and by early January 300 were gone.
Құлау
Келесі жылы "шағын және орта бизнес өз есіктерін қайта ашты, ереуілдің бизнестерін толығымен банкротқа ұшыратуға айналуы мүмкін "өлім сағаты" сияқты күйзеліс тудыратынын мойындады". Үкімет PDVSA-ға бақылауды біртіндеп қайта орнатты, ал мұнай өндірісі 2003 жылдың сәуір айына қарай ереуілге дейінгі деңгейге жетті.
The following year, "small and medium sized businesses reopened their doors, admitting that the strike now threatened to turn into a 'suicide watch' that could well bankrupt their businesses for good." The government gradually reestablished control over PDVSA, and oil production reached pre strike levels by April 2003.
Салдары
Шабуылдан кейін үкімет 18 000 PDVSA қызметкерін жұмыстан босатты, бұл компанияның жұмыс күшінің 40 пайызын құрады. Федекамараның (Карлос Фернандес) және CTV (Карлос Ортега) президенттеріне қамау ордерлері шығарылды. Азық-түлік пен бензин таратуды сақтап қалуға бағытталған үкіметтік күш-жігер Рикардо Фернандес Барруко мен Вильмер Рупертитің мансаптарында шешуші өзгерістерге әкелді. 2003 жылдың ақпан айында ереуілдің күйреуінен кейін, Coordinadora Democrática (CD) 2002 жылғы Венесуэла төңкерісінен кейін құрылған Америка мемлекеттері ұйымының (OAS) «үстел» диалог процесіне қатысуға көбірек дайындық көрсетті. CD Венесуэла Конституциясының 72-бабына сәйкес міндетті еске алу референдумына қол жеткізуді талап етті, ол 2003 жылдың 23 мамырында келісілді және 2004 жылдың тамызында өтті. Ереуілдің экономикалық салдары ауыр болды. Тоқтатылғанға дейін және кейін шамамен 15 пайызды құраған ашық жұмыссыздық 2003 жылдың наурызында 20,3 пайызға жетті; 2003 жылы өндірілген шикі мұнай көлемі алдыңғы жылға қарағанда 5 пайызға азайды; ал тазартылған мұнай өнімдерінің көлемі 17 пайызға төмендеді. Бұған қоса, PDVSA-ның трансформациясы ұзақ мерзімді саяси салдарға әкелді, үкіметке PDVSA кірісін Боливарлық миссиялар сияқты саяси жобаларға тікелей жұмсау мүмкіндігін берді.
In the aftermath of the strike, the government fired 18,000 PDVSA employees, 40% of the company's workforce. Arrest warrants were issued for the presidents of Fedecamaras (Carlos Fernández) and the CTV (Carlos Ortega). Involvement in government efforts to maintain food and gasoline distribution saw turning points in the careers of leading businessmen Ricardo Fernández Barrueco and Wilmer Ruperti respectively. After the February 2003 collapse of the strike, the Coordinadora Democrática (CD) was much more willing to participate in the Organization of American States (OAS) "mesa" dialogue process which had been set up following the 2002 Venezuelan coup d'état attempt. The CD pushed for a binding recall referendum under Article 72 of the Constitution of Venezuela, which was ultimately agreed on 23 May 2003, and took place in August 2004. The strike produced severe important economic consequences. Open unemployment, which was running about 15% before and after the shutdown, reached 20.3% in March 2003; the volume of crude oil produced was 5% less in 2003 than the previous year; and the volume of refined oil products was 17% less. In addition the transformation of PDVSA had lasting political consequences, enabling the government to make much more direct use of PDVSA revenues for political projects such as the Bolivarian Missions.