Кіріспе

Аль-Газалидің кітабы «Кимия и Саадат» (کیمیای سعادت Бақыт/қанағат алхимиясы) – парсы теологы, философы және белгілі мұсылман жазушысы, Исламның ең ұлы жүйелі ойшылдары мен мистикаларының бірі саналатын Абу Хамид Мухаммад ибн Мухаммад әл-Газалидің парсы тілінде жазған кітабы. «Кимия и Саадат» 499 жылғы өмірінің соңында, 1105 жылға дейін жазылған. Бұл кітап жазылғанға дейін мұсылман әлемінде саяси және интеллектуалдық тұрақсыздық болған. Әл-Газали философия мен діни теологияның рөлі туралы үнемі даулардың өршіп тұрғанын, ал суфилердің Исламның діни міндеттерін орындамағаны үшін сынға ұшырағанын атап көрсетті. Осы кітап жарық көргеннен кейін «Кимия и Саадат» әл-Газалиге ғалымдар мен мистикалар арасындағы шиеленісті қатты азайтуға көмектесті. Саада – «соңғы бақыттың», яғни ақыреттегі бақыттың бір бөлігі деп есептеледі. Адам тек жан дүниесін толыққанды түрде материалдық өмірден босатып, «белсенді интеллект» деп аталатын жағдайға жеткенде ғана мұны іске асыруға болады. Әл-Газали практикалық этикалық кемелдікке сенді және адамның Құдай берген ақыл-ойы арқылы рухани алхимияға ұмтылуы керек деп санады, бұл рухани алхимия жанды дүниелік тіршіліктен Құдайға толық берілуге айналдырады. Ол осының ғана толық бақытқа жеткізетініне сенді.

Кимия

Кимия немесе Кимия (Алхимия) – ғасырлар бойы зерттелген қолданбалы және мистикалық ғылым. Кимия мәні бойынша, ғаламның толыққанды түсінігін және жердегі тіршілік пен космос арасындағы байланысты көрсетеді.

Ихья 'Улум әл-Дин

«Кимия и са'адат» – «Ихья' 'Улум ад-Диннің» қайта жазылуы деген жалған пікір кең таралған. «Ихья' 'Улум ад-Дин» әл-Газали «рухани дағдарысқа» тап болғаннан кейін профессорлық қызметін тастап, бірнеше жыл бойы уақытты жеке өмір сүруге кеткен соң жазылған. Бұл кітап араб тілінде жазылып, суфилердің өмірін ислам шариатының талаптарына сәйкес құру жолдарын көрсету мақсатын қойған. «Ихья' 'Улум ад-Дин» мен «Кимия и са'адат» арасында белгілі бір ортақтықтар бар, бірақ «Кимия и са'адаттың» алғашқы төрт тарауындағы маңызды теологиялық талқылаулар екеуін ерекшелендіреді. «Кимия и са'адат» «Ихья' 'Улум ад-Диннен» көбірек қысқартылған, алайда «Кимия и са'адаттың» парсы тіліндегі кіріспесінде Газали «Кимия и са'адатты» «Ихья' 'Улум ад-Диннің» және өзінің басқа да теологиялық еңбектерінің мәнін жеткізу үшін жазғанын нақты айтады; ол оны парсы тілінде жазды, осылайша туған жеріндегі көптеген адамдарға таратуды көздеді.