Кіріспе

1980 жылдардың ірі бизнес-дауы

Гиннес акцияларымен сауда жасау алаяқтығы 1980 жылдардың ірі бизнес-дауы болды. Ол шотланд сусындары компаниясы Distillers-ті 4 миллиард фунт стерлингке сатып алуға жасалған Гиннес компаниясының ұсынысына көмектесу үшін Гиннес акцияларының бағасын көтеру мақсатында Лондон қор нарығын манипуляциялауды қамтыды. Төрт бизнесмен манипуляцияға қатысқандары үшін қылмыстық құқық бұзушылыққа кінәлі деп танылды. Бұл дау АҚШ қор трейдері Иван Боэскидің айыптау келісімі аясында берген куәлігі арқылы ашылды. Эрнест Сондерс, Джеральд Ронсон, Джек Лайонс және Энтони Парнс, «Гиннес төрттігі» деп аталды, оларға ірі айыппұл салынды және Лайонс денсаулығына байланысты басқаша болмаса, қалғандары түрмеге жазасын өтеді. Іс Жалғандықпен күрес басқармасы тарапынан қозғалды.

Қылмыс

Айыпталушылар Guinness plc акцияларын сатып алып, Guinness компаниясына (акция бағасын қолдау арқылы) Distillers компаниясын – одан әлдеқайда ірі компанияны – сатып алуға мүмкіндік берді. Distillers басқармасы серіктес ретінде Guinness компаниясын жақтады және Argyll компаниясының қарсы ұсынысына тап болды. Guinness басшылары айыпталушылардың акция құны төмендесе, шығындарына шексіз кепілдік берді; бұл айыпталушыларға әділ нарықта теңсіз артықшылық берді. Сот мүдделері жаңа заңға сүйенді; ал айыпталушылар акция бағасын кепілдікпен қолдау – бұл ерекше, бірақ ұзақ жылдардан бері қалыптасқан нарықтық тәжірибе деп мәлімдеді. Саундерс 100 миллион АҚШ долларын американдық арбитраж сарапшысы Иван Боэскиге акцияларға инвестициялау үшін берді; Боэски бұл соманы басқару үшін алған ақысының Гиннес акцияларының бағасын қолдауға тиіс екенін айтты. Боэски Нью-Йоркте басқа да бір мәселе бойынша айыпталып, жауап беру кезінде осы төлем туралы мәлімдеді. Бұл ақпарат Лондондағы DTI корпоративтік инспекциясына жеткізіліп, Саундерстің басқа құпия акция бағасын қолдау схемаларын ашып көрсеткен тергеуге әкелді. Сондай-ақ, Саундерстің келісімдері Гиннес басқармасына ұсынылмағаны және мақұлданбағаны анықталды. Саундерс бұл соманы Гиннес есептерінде дұрыс көрсетпегені айтылды, бірақ кейбіреулер оның баланстан тыс актив екенін сенді. Ол кезде 100 миллион доллар Гиннес компаниясының жылдық табысының өте үлкен бөлігін құрады. Барлығында, Гиннес кемінде алты елдегі 11 компанияға 300 миллион долларлық Гиннес акцияларын сатып алу үшін 38 миллион доллар төледі. Акцияның жартысын Bank Leu сатып алды. Саундерс бұрын швейцариялық Nestlé компаниясының жоғары лауазымды қызметкері болған. Distillers компаниясын сатып алу аяқталғаннан кейін, Guinness plc американдық заңгер Том Уордқа, Guinness директорына 5,2 миллион фунт стерлинг табыс ақысын төледі, бірақ бұл ақшаның Саундерске Уорд арқылы Ұлыбританиядан тыс жерде көп сомада төленгені айтылды. Бұл мәселе қылмыстық істерден өзгеше, Ұлыбритания компаниялар құқығындағы Guinness plc v Saunders ісінде қаралып, Уордқа ақыны Guinness plc-ге қайтаруға бұйрық берілді.

Апелляциялық шағымдар

1991 жылдың мамырында Сондерс және оның бірге айыпталушылары сот шешіміне шағымданып, апелляция жасады. Кінәлі деп танылған үкімдер күшінде қалды, бірақ оның денсаулығының нашар екенін көрсететін медициналық сараптаманы Апелляциялық сотқа ұсынғаннан кейін жазасы екі есеге азайтылды. Апелляциялық сот ерте сақталған Альцгеймер ауруының диагнозын қабылдады. Альцгеймер ауруы – мидың емделмейтін, прогрессивті дегенеративті ауруы, бірақ Сондерс кейіннен денсаулығын толыққанды қалпына келтірді. Апелляцияда сарапшы куәгер ретінде тартқан сот патологоанатомы доктор Патрик Галлвей 1996 жылы бұл ауруды бастапқыда "диагностикалау өте қиын" екенін түсіндіріп, "сондықтан біз диагноз қоймадық, тек алаңдаушылығымызды білдірдік" деді. Парнс пен Ронсонның адвокаттары SFO-ның басқа да қолдау операцияларына қатысты жүргізген тергеулері туралы материалдарды тауып, олардың сотқа дейін жариялануы керек екенін айтқаннан кейін екінші апелляциялық отырыс өтті; апелляциялық сот бұрынғы үкімдерді қолдады.

Екінші сынақ

"Гиннесс төртеуі" ісінде айыпталған мамандар: Патрик, 3-ші барон Спенс, сол кезде Генри Ансбахер & Компания банкінің директоры, ал бұрын Морган Гренфелл & Co. директоры – төрт құқық бұзушылықпен айыпталды; Роджер Силиг, Морган Гренфелл & Co. компаниясының бұрынғы корпоративтік қаржы директоры – он екі құқық бұзушылықпен, және Морган Гренфелл & Co. компаниясының кіші листинг брокері Дэвид Грин – он екі құқық бұзушылықпен айыпталды. Кейзенов компаниясының қосымшаландыру жөніндегі кеңесшісі Дэвид Мейхьюға қарсы айыптаулар сотқа жетпеді. 1992 жылы Спенс пен Силигке қарсы қозғалған іс тоқтатылып, оның адвокаттары сотқа дейінгі шағымдарынан кейін Мейхьюға қарсы айыптаулар алынып тасталды. Тағы бір айыпталушы Уорд Британияға қайтып келіп сотқа тартылды және қандай да бір адалдықсыздыққа қатысты айыптардан ақталды. Ақталғандарына қарамастан, айыпталушылар адвокаттардың еңбекақысын төлеуге міндетті болды.

Ресми есеп

Сауда және өнеркәсіп департаменті 1997 жылы он жыл бұрын басталған тергеудің есебін жариялады. Ол Гиннес акцияларын қолдау мақсатымен ең көп сатып алған компанияның J Rothschild Holdings, сол кезде лорд Ротшильд басқарған инвестициялық топ екенін анықтады. Оның компаниясы жұмсаған 28,7 миллион фунт стерлинг Джеральд Ронсонға тиесілі компаниялардың 25,1 миллион фунт стерлингтік қолдауынан басым түсті, бірақ Ронсон өз рөлі үшін түрмеге қамалды, ал Дж. Ротшильдке ешқандай сын танытылмады. Басты себебі, басқа қолдау көрсетушілерге көмектері үшін ақы төленді және шығынға өтемақы берілді, бірақ Дж. Ротшильд ешқандай төлем алмады. Есептің инспекторлары фирманың мақсаты – Гиннесс компаниясының қалалық кеңесшілері, биржалық брокерлер Cazenove және Morgan Grenfell коммерциялық банкінен болашақта бизнес алу үшін жағдай жасау болғанын айтты. Сол кезде Morgan Grenfell-ге қатысты сын бірнеше отставкаға, соның ішінде Morgan компаниясының бас директоры Кристофер Ривстің отставкаға кетуіне әкелді. J. Rothschild компаниясы мәлімдеме жасап, есептің соңғы күні жарияланғанына қуанғанын және фирманың есепте анықталған бұзушылықтарға қатысы жоқ екенін білдірді. Мәлімдемеде былай делінген: "Гиннес акциялары дұрыс коммерциялық мақсаттармен сатып алынды. J Rothschild акцияларды сатып алу туралы ақпаратты жариялауға міндетті емес. Бұл шара сол кезде толығымен қалыпты деп есептелді."

Қаржылық нәтижелер

Сатып алудан кейін Guinness plc акцияларының бағасы өсіп, сатып алуға дейінгі құнынан шамамен үш есеге дейін бекітілді. Сондерс өзінің акционерлері алдындағы міндетін орындағанын айта алады. Бұл Гиннес отбасына зор пайда әкелгенімен, жаңадан құрылған компаниядағы олардың үлесі шамамен 6%-ға дейін төмендеді және соңғы директоры 1992 жылы қызметтен кетті. Guinness plc 1988 жылы сатып алу кезінде Distillers акцияларын ұстағандарға арналған өтемақы туралы да келісім жасады, ол қабылданды. АҚШ-тағы ірі инсайдерлік сауда жеңілінен әлі де әсерленген Bank Leu 1990 жылы Crédit Suisse-пен бірігуге мәжбүр болды.

Ақырғы шағымдар 200002

"Гиннесс бір" ісінің сотталушылары апелляцияда жазалары жеңілдетілгеннен кейін, 1997 жылғы DTI есебі мен Ұлыбританияның 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңын пайдаланып, өздеріне тағылған айыптарды жоюға тырысты. 2000 жылы Еуропалық адам құқықтары соты 1990 жылғы сот процесінің әділ болмағанын, себебі DTI инспекторлары мен прокуратура органдары арасында заңсыз сөз байласып әрекет еткенін анықтады. 1998 жылғы Адам құқықтары туралы заңды кері күшпен қолдануды сұраған және сот присяжныйларының құрамына әсер етілгенін мәлімдеген тағы бір апелляция 2001 жылы қабылданбады. 2002 жылы Лордтар палатасына жасалған соңғы апелляция да сәтсіз аяқталды.