Кіріспе

R v Turcotte, [2005] 2 S. C. R. 519 – Канада Жоғарғы Сотының жалпы құқық бойынша үнсіздік құқығы және осы құқықтан бас тарту шарттары туралы маңызды шешімі.

Өмірбаян

Британдық Колумбиядағы шаруашылықта жұмыс істеген үш адам балтамен өлтірілді. Шаруашылықтағы жұмысшы Томас Туркотт үш адамның денесін тапқанын айтты, бірақ оларды өзі өлтіргенін жоққа шығарды. Ол полицияға шаруашылыққа біреуді жіберуді өтінді, бірақ полицияның талабына қарамастан, себебін түсіндіргісі келмеді. Денелер табылып, Туркоттқа кісі өлтіру айыбы тағылды. Сотта судья қазылар алқасына оның үнсіздігін "қылмыс жасағаннан кейінгі мінез-құлық" ретінде қабылдауға болатынын, одан кінәлі екенін болжауға мүмкіндігін түсіндірді. Барлық дәлелдер тікелей емес еді, бірақ Туркотт кісі өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Қорғау үнсіздікті "қылмыс жасағаннан кейінгі мінез-құлық" деп қарастыруға болатынына қатысты шағымданып, апелляция жасады. Британдық Колумбияның апелляциялық соты осымен келісіп, үкімді күштен шығарды.

Соттың пікірі

Төреші Розали Абелла бірауыздан қабылданған шешімді жазды. Ол үндемеу "қылмыс жасалғаннан кейінгі мінез-құлықтың" бөлігі бола алмайтынын айтты және жаңа сот отырысын тағайындады. Мұндай дәлелдерге рұқсат беру үндемеу құқығын мәнсіз етеді деп атап өтті. Туркотт өзінің үндемеу құқығынан бас тартты ма деген мәселе бойынша Абелла оның бас тартпағанын анықтады. "Сөйлеуге болатындығын таңдау құқығы өзара әрекеттесу кезінде сақталады". Осылайша, күдікті кейбір сұрақтарға жауап беруге келіссе де, басқаларына жауап бермесе де, құқық күшінде қалады. "Қылмыс жасалғаннан кейінгі мінез-құлық" кінәлі екендігіне туралы қандай да бір жағдайлық дәлелдер ұсынуы керек. Заң сөйлеуге міндеттемейді, сондықтан сөйлеуден бас тарту кінәлілікке жол бермейді. Осыған байланысты, үндемеуді қылмыс жасалғаннан кейінгі мінез-құлықтың дәлелі ретінде сирек қабылдауға болады.