Мехмет Шүкри Саражоғлы: Түркияның 5-ші премьер-министрі және саяхатшысы
Şükrü Saracoğlu
Мехмет Шүкру Сарачоғлу – Түркияның 5-ші премьер-министрі (1942-1946). Екінші дүниежүзілік соғыстағы сыртқы істер министрі, «Фенербахче» клубының экс-президенті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Түркия Республикасының 1942-1946 жылдар аралығында 5-ші премьер-министрі Мехмет Шүкір Сараоғлы (17 маусым 1887 – 27 желтоқсан 1953) – түрік саясаткері, Түркияның бесінші премьер-министрі және Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Түркияның сыртқы істер министрі. Ол 1941 жылы Германия-Түркия достық шартына қол қойды, ол Түркияның соғысқа қатысуына кедерес келтірді. Сонымен қатар, ол 1934-1950 жылдар аралығында 16 жыл бойы түрік спорт клубы «Фенербахче» төрағасы болды, оның ішінде 1942-1946 жылдар аралығында премьер-министр қызметін атқаратын кезеңде де осы лауазымды сақтап тұрды.
5th Prime Minister of the Republic of Turkey from 1942 to 1946
Mehmet Şükrü Saracoğlu (; 17 June 1887 – 27 December 1953) was a Turkish politician, the fifth prime minister of Turkey and the Turkish Minister of Foreign Affairs during the early stages of World War II. He signed the German–Turkish Treaty of Friendship in 1941, which would prevent Turkish involvement in the war. He was also the chairman of the Turkish sports club Fenerbahçe S. K. for 16 years between 1934 and 1950, including holding that post concurrently with his time as Prime Minister from 1942 to 1946.
Ерте өмір
1887 жылы Осман империясының Өдемиш қаласында туған Мехмет Шүкір, Трабзон қаласының Ақшаабат қаласынан шыққан Сарач Мехмет Тевфик Устаның ұлы еді. Ол бастауыш және орта мектепті Өдеміште, ал жоғары мектепті беделді Измир Ататүрк лицейінде оқып, 1909 жылы Мемлекеттік қызмет мектебін (Мектеп-и Мүлкие) бітірді. Біраз уақыт бойы ол Сұлтандық Измир орта мектебінде тізімші және математика пәнінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1915 жылы Измир есебінен Швейцарияның Женева қаласындағы Саяси ғылымдар академиясында оқыды. Грек-түрік соғысы (1919–1922) кезінде (Түрік тәуелсіздік соғысының Батыс фронты) ол Түркияға оралып, Кушадасы, Айдын және Назилли аймақтарында шайқасты.
Born in Ödemiş in the Ottoman Empire in 1887, Mehmet Şükrü was the son of Saraç Mehmet Tevfik Usta who was from Akçaabat, Trabzon. He completed primary and middle school in Ödemiş and high school in the prestigious İzmir Atatürk Lisesi in İzmir and graduated from the School of Civil Service (Mekteb i Mülkiye) halla in 1909. For a while, he worked as officer of attendance and performed as mathematics teacher in İzmir High School in Sultaniye. In 1915, he studied in the Academy of Political Sciences in Geneva, Switzerland, for the account of İzmir. During the Greco Turkish War (1919–22) (the Western Front of the larger Turkish War of Independence), he returned to Turkey and fought in the region of Kuşadası, Aydın, and Nazilli.
Саяси мансап
1923 жылы Түркияның Ұлы Ұлттық Ассамблеясына Измирден сайланды. Премьер-министр Фетхи Окяр кабинетінде ұлттық білім министрі болып тағайындалды. Содан кейін Грекия үкіметімен келіссөздер жүргізетін құрама халық алмасу комиссиясына төрағалық етті. Премьер-министр Исмет Паша (Инёну) құрған кабинетте қаржы министрі болып тағайындалды. Қызметінен кеткеннен кейін 1931 жылы экономикалық мәселелер бойынша байланыстарды аяқтау үшін АҚШ-қа жіберілді және 1933 жылғы Париж шартына қатысу үшін Осман мемлекетінің мемлекеттік борышын шешу жөніндегі кеңеске төрағалық етті. 1933 жылы әділет министрі ретінде кабинетке қайта кірді және Премьер-министр Целал Баярдың екінші кабинетінде сыртқы істер министрі қызметін атқарды. 1934 жылғы Тегі туралы заңнан кейін, барлық түрік азаматтары тегін алуға міндеттелгеннен соң, Мехмет Шүкір "Саракоглу" тегін алды, яғни "Сарачтың ұлы", Сарач – оның әкесінің лақабы. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы күндері ол бірнеше ай бойы Мәскеуде Кеңес Одағымен келіссөздерге қатысты. 1942 жылы Рефик Сайдамның қайтысынан кейін премьер-министр болып тағайындалды, бірақ денсаулығына байланысты қызметтен кетті. 1948 жылы Ұлы Ұлттық Ассамблеяның төрағасы болып сайланды және 1950 жылға дейін осы қызметте болды.
He was elected to the Grand National Assembly of Turkey from İzmir in 1923. He was appointed as Minister of National Education in the cabinet of Prime Minister Fethi Okyar. He then presided over the Commission for Composite Population Exchange, which would conduct the negotiations with the Greek government later on. He was appointed as the Minister of Finance in the cabinet formed by Prime Minister İsmet Pasha (İnönü). After resigning, he was sent to the United States to complete some contacts about economic issues in 1931 and presided over the board going to the Paris Treaty of 1933 to solve the Ottoman public debt issue. In 1933, he reentered Cabinet as the Minister of Justice and performed as the Minister of Foreign Affairs in the second cabinet of Prime Minister Celal Bayar. After the 1934 Surname Law, which required all Turkish citizens to adopt a surname, Mehmet Şükrü took on the surname "Saracoğlu", meaning "son of Saraç", Saraç being the epithet of his father. In the closing days of World War II, he took part in the negotiations with the Soviet Union in Moscow for months. Upon the death of Refik Saydam in 1942, he was assigned as the Prime Minister and resigned because of illness. He was elected as the President of the Grand National Assembly in 1948 and remained until 1950.
Кейінгі өмірі
1950 жылы саяси өмірден зейнеткерлікке шыққан Сараоғлу француз және ағылшын тілдерін еркін меңгерген. Ол үйленген және үш баласы болған. 1953 жылдың 27 желтоқсанында дүние салды. Түрік футбол клубы "Фенербахче" клубының "Шүкру Сараоғлу" стадионы оның құрметіне аталған.
Saracoğlu, who retired from political life in 1950, was fluent in French and English. He was married and had three children. He died on 27 December 1953. The home of the Turkish football club Fenerbahçe, Şükrü Saracoğlu Stadium, is named after him.