Кіріспе

M2 орта танкісі, ресми түрде Medium Tank, M2, – АҚШ армиясының орта танкісі. Ол алғаш рет 1939 жылы Рок-Айленд Арсеналында, Еуропадағы Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанға дейін өндірілді. Барлығы 18 M2 танкісі және 94 сәл жақсартылған M2A1 танкісі, жалпы 112 дана өндірілді. Батыс Еуропадағы жағдайлар M2 танкісінің қалыптасқанын көрсетті, және ол ешқашан шетелде жауынгерлік қимылдарда қолданылмады; алайда, соғыс бойы оқу мақсатында пайдаланылды. M2 танкісінің ерекшеліктеріне көптеген пулеметтер, оқтарды бұратын пластиналар және корпустың алдыңғы бөлігіндегі (көлбеу бронь – глацистік пластина) еңкейтілген броня жатты. Басты қаруы – зеңбірек, бронясымен бірге; M2A1 зеңбірек мантилетіне ие болды. M2 сериясының кейбір ерекшеліктері, әсіресе жүріс бөлігі мен қуат беру жүйесі, кейінірек M3 Lee, M4 Sherman және басқа да бронетехникалық жауынгерлік машиналарын қоса алғанда, маңызды АҚШ танкілерінің дизайнына негіз болды.

Дизайн

Рок-Айленд Арсеналы М2 жеңіл танкысының жобасына негізделген жаңа орта танк бойынша жұмыс бастады. Алғашында T5 деп аталған, қайта жобаланған модель (350 а.к. R 975 радиалды қозғалтқышымен) 1939 жылы маусымда M2 Орта танкысы деп қайта аталды. Алғашқы 18 дана Рок-Айленд арсеналында шығарылып, Армия бағалағаннан кейін, жаңартылған M2A1 спецификациясы, жаңа мұнарасы және қуаттырақ қозғалтқышымен бекітілді. M2 орта танкысы – М2 жеңіл танкысының үлкен дамуы болды. Көптеген компоненттер ортақ немесе ұқсас конструкцияны қолданды, соның ішінде рельстер мен тік спиральді серіппелі шасси, олар сәл өзгертліп, кейіннен M3 және M4 орта танкыларында қолданылды. Екі дөңгелекті богилер сырттан орнатылды, бұл басқа шасси конструкцияларымен салыстырғанда ішкі кеңістікті үнемдеді. Резеңкелі буксалар мен резеңкелі рельстер жолдарда берік екенін көрсетті. Бастапқы M2 моделі әуемен салқындатылатын Wright R 975 радиалды қозғалтқышымен жабдықталған, ол бастапқыда ұшақтар үшін жасалған. M2A1 үшін бұл қозғалтқыш қосымша қуатпен жабдықталды, жалпы қуаты артты және R 975 C1 радиалды қозғалтқышы деп аталды. M2 жоғары конструкциялы, әр бұрышында спонсонға орнатылған пулемет болды. Сонымен қатар, екі қосымша пулемет glacis пластинасына бекітіліп, жүргізуші оқ атар еді. Әуеге қарсы қолдану үшін мұнараның екі жағындағы тұғырларға екі қосымша .30 калибрлі пулемет орнатылуы мүмкін, олардың жалпы саны тоғызға жетеді. Шассидің үстіне 37 мм М3 зеңбірегі және коаксиалды пулеметі бар кішкентай айналмалы мұнара орнатылған. 37 мм зеңбірек 30° бұрышпен орналасқан беттік қатайтылған броняны 500 метр қашықтықта тесіп өте алатын, ал 1000 метрде 40 мм броняны тесіп өтетін. Бұл қару-жарақ конфигурациясы Бірінші дүниежүзілік соғыстың Mark VIII Liberty танкысының спонсонына орнатылған қарулары мен Екінші дүниежүзілік соғыстың орта танкыларында кең таралған мұнаралық зеңбірек, коаксиалды пулемет және glacis пластинасына орнатылған пулемет комбинациясының арасындағы кезеңдік нұсқа болды. Спонсонды пулеметтер сияқты, дефлекторлық пластиналар да пайдасыз болып шықты. Алайда, бұл идея Нормандия операциясында M5 жеңіл танкыларында қайта қолданылды.

Өндіріс

Chrysler M2 танктерін өндіру үшін жаңа танк зауытын басқаруға тағайындалды, ол Детройт Арсенал танк зауыты деп аталды. АҚШ үкіметі 1940 жылдың 15 тамызында айына 100 данадан өндіріліп, 1942 жылдың тамызына дейін жеткізілетін 1000 көлікке келісімшарт жасады, әр танк үшін бағасы 33 500 доллар болды. Еуропадағы жағдай M2 танктерінің қарт екенін көрсетті, сондықтан үкімет өндіріс басталмас бұрын екі аптадан кейін келісімшартты өзгертті. M2 орта танктерінің орнына, зауыт жобаланғаннан кейін 1000 М3 орта танктерін құрастыруға көшті. Ал M2 танктерін өндіру уақытша Рок-Айленд Арсеналына берілді, онда 1941 жылдың тамызына дейін 94 М2А1 танктері жасалды, оның ішінде 1941 жылы 88 данасы. M2A1 танктері бастапқы M2 танктеріне қарағанда жақсырақ бронямен және үлкен мұнарамен жабдықталды, себебі олар M3 жеңіл танктерінен алынған мұнараны, 2 дюйм (51 мм) қалыңдықтағы зеңбірек қорғанысымен бірге алды.

Қызмет

M2 танкы қызметке түскен кезде-ақ ескірген еді. Ол француздық S 35 және неміс Panzer III сияқты заманауи еуропалық танктермен салыстырғанда нашар болды. M2 танкынің негізгі қаруы Panzer III-тің қаруымен шамалас болды, бірақ S 35-тің қаруынан кем болды. 1941 жылға қарай немістер Panzer III танкысын L/42 ұңғысымен жаңарта бастады, ал кеңес әскері жоғары басымдығы бар T 34 танкын, ұңғысы және көлбеу глацис пластинасымен қаруландырды. 69-шы бронетандық дивизияның тәжірибелі экипажы, 1942 жылдан 1944 жылға дейін АҚШ күштерінің қарқынды дамуына байланысты, жаңа бронетандық бөлімшелерге кадрлық құрам беру үшін қайта тағайындалды. Неміс Panzer IV танкысінің 75 мм (2,95 дюйм) мұнаралық ұңғысына тең келетін жаңа орта танкты қажеттілік M3 Lee танкын жасауға алып келді, ол алдымен 75 мм (2,95 дюйм) ұңғыны оң жақ спонсонына орнату үшін жоспарланған. Бұл конфигурация M2 танкысында сынақтан өтті; эксперименттік көлік T5E2 деп аталды.