Кіріспе

Туа біткен эндокриндік және бұлшықеттік бұзылыс

Тройный А синдромы немесе ААА синдромы – сирек кездесетін аутосомалық рецессивті туа біткен ауру. Көп жағдайда ААА синдромының отбасылық анамнезі жоқ. Синдромды алғаш рет Джереми Оллгроув және әріптестері 1978 жылы сипаттады; содан бері 100-ден астам жағдай тіркелген. Синдром үш А әрпімен аталады, себебі аурудың көрінісі ахалазия (ешкібаудың дисфункциясы), аддисонизм (біріншілік типтегі бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі) және алакрима (жас шығарудың жеткіліксіздігі) сипатталады. Алакрима көбінесе ең ерте белгі болып табылады. Ауруда нейродегенерация немесе жүйке жасушаларының атрофиясы және автономдық дисфункция байқалуы мүмкін; сондықтан кейбір мамандар осы ауруды 4А синдромы деп атауды ұсынады. Бұл прогрессивті ауру, толық клиникалық картинаны дамытуға жылдар қажет болуы мүмкін.

Презентация

ААА-ға шалдыққан адамдарда АКТГ-ға төзімділік болмауынан бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі/Аддисон ауруы, алакрима (көз жасының бөлінбеуі) және ахалазия (асқазанның жоғарғы бөлігіндегі, ішек-асқазан торабында орналасқан бұлшық еттер сақинасының босаңсу қабілетінің жоғалтылуы) дамиды. Ішек-асқазан торабы – ауыздан асқазанға тамақ түсетін түтік. Ахалазия тамақтың асқазанға өтуін кешіктіріп, көкірек бөлігінің кеңеюіне себеп болады. Автономды жүйке жүйесінің бұзылу белгілері де болуы мүмкін, мысалы, қарайып көру қабілетінің бұзылуы, тері астына енгізілген гистаминге қалыптан тыс реакция, тым қатты немесе жеткіліксіз терлеу, ортостатикалық гипотензия (тұрғанда қан қысымының төмендеуі) және жүрек соғу жиілігінің бұзылуы. Түсіндірілмейтін гипогликемия (қандағы қант деңгейінің төмендеуі) көбінесе ерте белгі ретінде айтылады. Бұл ауру жеңіл дәрежедегі зияқтықпен де байланысты болуы мүмкін.

Себеп

ААА синдромы ААAS генінің мутацияларымен байланысты, бұл ген АЛАДИН (ALacrima Achalasia adrenal Insufficiency Neurologic disorder) деп аталатын белокты кодтайды. 2000 жылы Huebner және авторлар тобы бұл синдромды адам хромосомасы 12q13-тегі 6 cM аралыққа, II типті кератин гендер кластерінің жанына орналастырды. Мұрагерлік және гендік байланыс белгілі болғандықтан, ерте диагностика генетикалық кеңес беруге мүмкіндік береді. Бұл жағдай ядролық ақуыз импортының таңдамалы сәтсіздігіне және тотығу стресіне жоғары сезімталдыққа алып келеді. Мутантты АЛАДИН ДНК-ның бір тізбекті үзілістерін жөндеуге жауапты ақуыз – апратаксиннің және ДНК лигаза I-нің ядроға импортталуын азайтады. АЛАДИН бойынша гомозиготалық деңгейде кемшіліктері бар аналық егеуқұйрықтар тұқымсыз болады. Көз жасының немесе алакриманың болмауы көз жасы бездерінің немесе өзекшелердің жеткіліксіз өндірісінен және көз жасы безінің жүйкелеріндегі бұзылулардан туындайды, бұл бұзылулар автономды жүйке жүйесінің жұмысындағы мәселелерге байланысты болады. Диагноз генетикалық тестілеу және клиникалық көріністер арқылы расталады. Ерте диагностика аурудың нашарлауын болдырмайды және бүйрек үсті безінің жетіспеушілігін ерте емдеу арқылы балалардың өсуін жақсартады.