Кіріспе
Эдвард Джеймс Олмос режиссерлік еткен 1992 жылғы «American Me» фильмі – 1992 жылы түсірілген, режиссерлік дебюті Эдвард Джеймс Олмостың болған тәуелсіз американдық қылмыстық драма. Фильмнің сценарийін Флойд Мутрукс пен Десмонд Накано жазған. Олмос Монтоя Сантана рөлінде ойнайды, бұл кейіп Мексика мафиясының басшысы Родольфо Каденаның прототипі болып табылады. Атқарушы продюсерлер қатарында рекордтық продюсер Лу Адлер, сценарийші Мутрукс және Ирвин Янг бар. Фильм 1950-ші жылдардан 1980-ші жылдарға дейін Калифорния түрме жүйесінде Мексика мафиясының құрылуы мен билікке жолының шындығына жақын, бірақ ойдан шығарылған баяндамасы.
the film
American Me is a 1992 American independent crime drama film produced and directed by Edward James Olmos in his directorial debut, and written by Floyd Mutrux and Desmond Nakano. Olmos stars as Montoya Santana, who is loosely based on Mexican Mafia boss Rodolfo Cadena. Executive producers included record producer Lou Adler, screenwriter Mutrux, and Irwin Young. The film is a fictionalized account of the founding and rise to power of the Mexican Mafia in the California prison system from the 1950s into the 1980s.
Сюжет
Фильмде Лос-Анджелестегі чикано бандиттерінің 30 жылдық тарихы баяндалады. Оқиға 1943 жылғы «Зуут костюмдері» көтерілісімен басталады және жас латино жұбы Эсперанса мен Педро Сантананың тағдырын көрсетеді. Педро, басқа латын американдықтармен бірге, теңізшілер тарапынан ұрып-соғылады, ал Эсперанса теңізшілердің топтық зорлауына ұшырайды. Көп жылдар өткен соң, 1959 жылы Сантана отбасының жасөспірім ұлы Монтоя достары Дж.Д. және Мундомен бірге бандиттік топ құрады. Үш дос көп ұзамай қылмысқа қатысып, тұтқындалады. Жастар колониясында Сантана өзін зорлаған тұтқынды өлтіреді. Соның салдарынан жазасы ұзартылып, 18 жасқа толғаннан кейін Фолсом мемлекеттік түрмесіне ауыстырылады. Бірнеше жылдан кейін Сантана «Ла Эме» деп аталатын қуатты түрмелік бандиттік топтың жетекшісіне айналады. 1977 жылы түрмеден босатылғаннан кейін ол өмірлік тәжірибесін, өзі тұтқындалғаннан бері күрт өзгерген қоғаммен байланыстыруға тырысады. «Ла Эме» Фолсомнан тыс жерде қорқынышты қылмыстық ұйымға айналып, есірткі сату және кісі өлтірумен айналысады. Сантана Джули есімді әйелмен танысып, махаббатқа толы қарым-қатынас жасайды, бірақ ол оның зорлық-зомбылыққа бейімділігінен және «Ла Эме» ұйымының олардың қауымына тигізетін кері әсерінен жиреніске ұшырайды. Бір есірткі бароны «Ла Эме» ұйымына сату құқығын беруден бас тартқаннан кейін, «Ла Эме» оның ұлын түрмеде қатыгездікпен зорлап, өлтіреді. Жауап ретінде есірткі бароны Сантананың қауымын нысанаға алып, жергілікті тұтынушыларға таза героин таратады. Таза героиннен көптеген адамдар уланып, олардың арасында Джулидің інісі де бар. Сантана анасының қабіріне барады, онда әкесі Сантананы әрқашан жек көретінін айтады, себебі ол анасының зорлаушысының баласы болуы мүмкін екенін күдіктенеді. Сантана өзінің қателіктерін көре бастайды. Бірақ ол әрекет етуге асықпай тұрғанда, есірткі сақтағаны үшін Фолсомға қайта жіберіледі. Дж.Д. келгенде, Сантана оған енді «Ла Эме» ұйымын басқаруға қызығушы еместігін айтады. Алайда, фильмнің басында Сантананың өзі орнатқан үрдіске сәйкес, оның адамдары, соның ішінде Мундо, оны басқа түрме бандиттеріне «Ла Эме» әлсіз емес екенін және өз қатарынан кетуге жол бермейтінін көрсету үшін өлтіреді. Сантана пышақтан жараланып, балкондан лақтырылып өлтіріледі. Джули Сантанадан оның көзін ашқаны үшін алғыс айтқан хат алады. Хатта оның киелі Дисмасқа арналған әшекейі бар. Джули әшекейді Сантананың жасөспірім ағасы Паулитоға береді, ол кейін жас баланың көлігімен атып өтуге қатысуын ұйымдастырып, оны «Ла Эме» ұйымына қабылдайды.
Өндіріс
Фильмнің бір бөлігі Фолсом мемлекеттік түрмесінде және Калифорниядағы ерлер институтында түсірілді. Түсірілім үш аптаға созылды, онда 800 тұтқын мен күзетшілер эпизодтық рөлдерде қатысты. Лос-Анджелесте түсірілген сахналарда көше тобының мүшелері қосымша актерлар ретінде пайда болды. "The New York Times" газетіндегі мақаласында Джанет Маслин былай деп жазады: "Бірақ Ольмос режиссерлігі қараңғы, баяу және салтанатты, сондықтан ол фильмнің негізгі тікелейлігінен күш алып қалады. Зорлыққа толы болғанымен, "Америкалық Мен" өзінің мазмұнын толыққанды көрсете алмайды". "The Austin Chronicle" газетінің киносыншысы Марджори Баумгартен: "Америкалық Мен" жүрекпен, сеніммен және зиятпен жасалған. Ол көрермендерінен де осы деңгейде талап етеді. Ол мәселенің жылдам шешімі жоқ екенін, бірақ шешімдердің өте маңызды екенін қатаң түрде жеткізеді", - деп жазды. Фильм 1992 жылы Канн кинофестивалінде "Un Certain Regard" бөлімінде көрсетілді. Rotten Tomatoes сайтында 11 рецензия негізінде фильмге 73% оң баға берілген, ал орташа бағасы 6.7/10 құрайды. Metacritic сайтында 11 сыншының пікіріне сүйене отырып, фильм 66% балл жинады, бұл "жалпы алғанда жағымды пікірлер" дегенді білдіреді.
Кассалық жинақ
Фильм 1992 жылы 13 наурызда АҚШ-та кеңінен көрсетілді (830 экранда). Бірінші көрсетілім аптасының табысы 3,4 миллион доллар болды, ал алғашқы үш аптаның жалпы табысы 9,1 миллион долларды құрады. Фильм үш апта (он жеті күн) бойы кеңінен көрсетілді. Ең көп кинотеатрда фильм ел бойынша 830 кинотеатрда көрсетілді. Фильмнің жалпы кассалық жиынтығы 13,1 миллион долларды құрады.
Мексика мафиясының реакциясы
Мексика мафиясының бір бөлігі фильмге қатты ашуланды, әсіресе басты кейіпкердің жас кезінде зорланғаны және қылмыстық жолының соңында өзінің жақтастарының қолынан қаза табуы. Фильмде олардың бейнеленгеніне жаза ретінде ме, әдеттегі қылмыстық іс-қимыл ретінде ме, белгісіз, бірақ Мексика мафиясының мүшесі Джо "Пеглег" Морган, Дж.Д. кейіпкерінің прототипі болған, актер Дэнни Трехо сұхбатында фильмге қатысы бар 10 адам өлтірілгенін білдірді. Алғашқы өлтіру фильмнің премьерасынан кейін 12 күн өткен соң болды, осы фильмнің кеңесшісі, "Ла Эме" ұйымының мүшесі Чарльз "Чарли Браун" Манрикес, Лос-Анджелестің ең ескі тұрғын үй кешені – Рамона Гарденсте қаза тапты. Фильмнің тағы бір кеңесшісі, 49 жастағы Ана Лизаррага, "Ганг Леди" деген атпен танымал, анасының жерлеу күні көлігіне жүк тиеп жатқанда Шығыс Лос-Анджелесте атып өлтірілді. Федералдық айыптау актісінде "Ла Эме" 1992 жылы Лизарраганы өлтіруге бұйрық бергені айтылды. Лизаррага бұрынғы бандит, бірақ өлтірілген кезде жастарды бандитизмнен қайтаруға көмектесетін кеңесші болып жұмыс істеген. Ол фильмде әже рөлін ойнады. Оның өлімі "Американдық Мен" фильмі аяқталғаннан кейін сегіз айдан соң болды.
Actor Danny Trejo said in an interview that he was aware of 10 people having been murdered for their involvement with the film. The first killing occurred 12 days after the film's premiere when one of the film's consultants, Charles "Charlie Brown" Manriquez, a member of La Eme, was killed in Ramona Gardens, L. A. 's oldest public housing project. Another consultant to the film, 49 year old grandmother Ana Lizarraga, commonly known as "The Gang Lady", was murdered when she was gunned down in her East Los Angeles driveway while loading luggage into her car the day of her mother's funeral. A federal indictment accused La Eme of ordering the 1992 murder of Lizarraga. Lizarraga was a former gang member who was, by the time she was killed, an anti gang counselor. She played a grandmother in the film. Her murder occurred eight months after American Me was completed.
Саундтрек
Фильм латындық субмәдениетті бейнелегендіктен, саундтректегі музыка да латындық стильде болды – 1970-ші жылдардың аяғындағы қалалық үнділер мен 1950-ші жылдардың хиттері. Оригиналды саундтрек 1992 жылғы 28 сәуірде Virgin Records компаниясымен жарық көрді. Дискте он ән бар, олардың ішінде Лос-Лобос, Сантана, Айк және Тина Тернер, Бобби Дэй, Кид Фрост, War және басқа да әртістердің орындауындағы әндер қамтылған.