Кіріспе

Көне Үндістан мемлекеті

Санскрит эпосы "Махабхаратадағы" Видарбха мемлекеті Яду патшалары (Бхожа Ядавалар) билік еткен көптеген мемлекеттердің бірі еді. Ол қазіргі Үндістанның орталық бөлігіндегі Махараштра штатындағы Видарбха деп аталатын аймақта орналасқан. Наланың әйелі Дамаянти Видарбха ханшайымы болған. Сол сияқты, Васудева Кришнаның үлкен әйелі Рукмини де Видарбхадан шыққан. Ағастыяның әйелі Лопамудра да "Махабхаратада" айтылғандай, Видарбха елінің ханшайымы болған. Рама құдайының әжесі және Дашаратха патшасының анасы Индумати да Видарбха мемлекетінің ханшайымы болған. Оның астанасы Күндинапури болды, ол Махараштраның шығысындағы Каундинияпур деп белгіленген. Рукминидің ағасы Рукми Видарбхаға жақын орналасқан Бходжаката астанасымен тағы бір мемлекет құрды. Курукшетра соғысы кезінде басқа барлық мемлекеттер шайқасқа қатысқанда, Рукми басқарған Видарбха бейтарап қалды, өйткені оның әскерін соғысқа қатысқан екі тарап – Пандавалар мен Кауравалар қабылдамады. Видарбхадан басқа патшалар соғысқа қатысқан-қатыспағаны белгісіз. "МБх 6:51"де Видарбха әскерінің генерал Бхишма басшылығымен Кауравалар жағында болғаны айтылған.

Видарбханың патшасы Бхима

Бима патшасы Махабхаратта Видарбханың ежелгі билеушісі ретінде көптеген жерлерде еске алынады. (Махабхарат 3:53–77)

Видарба мен Аёдхьяны қосатын оңтүстік бағыт

Махабхарата Видарбханы Косала сияқты солтүстік патшалықтармен байланыстырған ежелгі жол туралы ақпарат береді. Нала мен Дамаянти арасындағы келесі әңгімеде ежелгі Үндістанның солтүстік, оңтүстік және орталық патшалықтарын байланыстырған көптеген ежелгі жолдар немесе жолдар сипатталған. (MBh 3:61)

Бұл көптеген жолдар Аванти қаласы мен Рикшават тауларынан өтіп, оңтүстік елге жетелейді. Міне, Виндхья деп аталатын ұлы тау, теңізге қарай ағатын Пайасвини өзені, ал сол жақта түрлі жемістер мен тамырлармен жабдықталған аскеттердің мекендері орналасқан. Бұл жол Видарбха еліне, ал ол жол Косала еліне апарады. Осы жолдардың оңтүстігінде оңтүстік ел жатыр. Ритупарна, патша (Айодхья, Косала) Видарбха қаласына келді. Халық патша Бхимаға оның келгені туралы хабар жеткізді. Бхиманың шақыруымен патша Кудин қаласына кірді.

Косала патшасы біраз ойланып, соңында: «Мен саған құрмет көрсету үшін келдім», – деді. Патша Бхима таң қалды және жүз йоджанадан артық жолдан келген Ритупарнаның келу себебін ойлады. «Басқа патшаларды және көптеген елдерді қалдырып, тек маған құрмет көрсету үшін келгені оның келу себебі болуы қиын», – деп ойлады ол.

Гоаның божалары

Гоаның, Коканның және Карнатаканың кейбір бөліктерін кем дегенде 3-шы ғасырдан 6-шы ғасырға дейін билеген Гоа божаларының Видарбха божаларынан тарағандығы, оңтүстікке қарай көшіп, Оңтүстік Кокан (Гоа) жерінде патшалық құрғандығы айтылады. Гоа, Паталипутра императорына немесе Шатаваханаларға феодалдық бағыныштылықта билік еткен божалардың саяси ықпалында болды. Божалардың билік орталығы Гоадағы Чандрапура немесе Чандраура (қазіргі Чандор) қаласында орналасқан еді.