Кіріспе
PAS 78: Қолжетімді веб-сайттарды іске қосу бойынша жақсы тәжірибе нұсқаулығы – 2006 жылдың 8 наурызында Британдық стандарттар институты Мүгедектер құқығы жөніндегі комиссиямен бірлесіп жариялаған, жалпыға қолжетімді техникалық ереже. Ол ұйымдарға дизайн агенттігінен қолжетімді веб-сайтты тапсырыс беру қалай жүзеге асырылуы керек екендігі туралы нұсқаулар береді. Ол веб-сайттардың 1995 жылғы Ұлыбританияның Мүгедектерге қатысты кемсітушілік заңына сәйкес келуінен, яғни мүгедектер үшін веб-сайттарды қолжетімді етуден қандай талаптар күтілетінін сипаттайды.
Аудитория
Негізгі аудиториясы – Ұлыбританиядағы кәсіпорындар, бірақ бұл құжат қайырымдылық және ерікті ұйымдарға, сондай-ақ жергілікті және орталық үкіметке де қатысты. Бұл веб-дизайн агенттіктері мен веб-дамытушыларға олардан не күтілетінін түсіндіретін пайдалы нұсқаулық. Ол кәсіпорындардың көзқарасынан жазылған және қолжетімді веб-сайттар жасау үшін қажетті веб-стандарттар мен қолданушылықты тестілеуді сипаттайды. PAS 78 таныстырылған кезде Мүгедектер құқығын қорғау комиссиясының құқықтық операциялар директоры Ник О'Брайен, PAS 78-дің қолжетімді емес веб-сайттарды иеленетін кәсіпорындарға қарсы сот ісінде қолдау дәлелі ретінде пайдаланылатынын растады. Мүгедектер құқығын қорғау комиссиясы осы уақытқа дейін қолжетімді емес веб-сайттарды иеленетін кәсіпорындарға қатысты сотқа жүгінуден гөрі келісімге келуді жөн көргенімен, PAS 78 жарияланғаннан кейін бұл тәсіл өзгеруі мүмкін.
Негізгі себептері
2004 жылдың сәуірінде Мүгедектердің құқықтары жөніндегі комиссия Ұлыбританияның 1000 веб-сайтының 81%-ы веб-жетімділіктің негізгі деңгейіне (W3C веб-контентінің қолжетімділік нұсқауларына сәйкес А деңгейі) жетпегенін анықтады. 1995 жылғы Мүгедектерді кемсіту туралы заң бойынша Ұлыбританиядағы бизнеске қатысты түсініспеушілікті азайту мақсатында Мүгедектердің құқықтары жөніндегі комиссияның ұсыныстарының бірі – қолжетімді веб-сайттарды тапсырудың ең жақсы тәжірибесін құру болды. PAS 78 осы ең жақсы тәжірибелік нұсқаулар жиынтығы болып табылады. Мүгедектерді кемсіту туралы заң комиссия мүшелерінің пайдаланушыға ыңғайлы және қолжетімді веб-сайттарға қызығушылық танытуына ықпал еткен маңызды фактор болды. Веб-сайттарды қолжетімді ету олардың аудиториясын кеңейтеді және бір уақытта жаңа аудиторияға жетуге мүмкіндік береді. Отбасы ресурстарын зерттеу нәтижесінде Ұлыбританияда 10 миллионға жуық мүгедек бар екені және олардың барлығының жылына 80 миллиард фунт стерлинг инвестициялауға мүмкіндігі бар екені анықталды. Бұдан өзге, сенсорлық, денелік және/немесе зиялық қабілеттері бұзылған миллиондаған адам бар, оның ішінде қартаю процесіне байланысты туындаған жағдайлар да бар. Мүгедектердің құқықтарын қорғау жөніндегі комиссия жүргізген «Интернет: мүгедектерге қолжетімділік және қатысу» зерттеуі, ешқандай денсаулық мәселесі жоқ адамдардың да қолжетімділікке оңтайландырылған веб-сайттарды пайдалана алатынын растады. World Wide Web Consortium (W3C) нұсқаулары мен ерекшеліктерін ескере отырып жасалған контентті теледидар, ұялы телефондар, портативті компьютерлер және интернет сияқты басқа да платформаларда оңай пайдалануға болады. Іздеу жүйелері де графикалық элементтерде ұсынылған контентке қарағанда қолжетімді контентті жоғарырақ бағалайды. Веб-сайттың қолжетімділігін қамтамасыз ету жақсырақ насияттамаға әкелуі мүмкін, себебі адамдардың қарым-қатынасы мүмкіндіктер мен теңдікке жол ашады. Қолжетімді веб-сайттарды жасаудан алынатын қосымша бизнес-артықшылықтар туралы ақпарат W3C сайтында келтірілген.
Мазмұны
PAS 78 қолжетімді веб-сайтты құрудың жалпы принциптерін қамтиды және мүгедектердің компьютерлер мен веб-сайттарды қалай пайдаланатынын қарастырады. Құжаттың маңызды бөлігі веб-технологиялар (HTML, CSS, JavaScript) және бай медиа форматтары (мысалы, PDF, Flash, аудио және бейне) туралы ақпаратты ұсынады. Тестілеу бөлімі техникалық тестілеуге (беттің дұрыстығын тексеру), пайдаланушы тестілеуіне және мүгедектермен жүргізілетін пайдаланушы тестілеуіне қатысты. Соңғы бөлімде сыртқы компаниялармен шарт жасасу, оның ішінде веб-сайтты әзірлейтін компанияны таңдау мәселелері талқыланады. Қосымша құжаттамада тест-сценарийлерді жасау үшін ұсынылған пайдаланушы профильдері, сәттілік критерийлері, веб-дизайн агенттіктеріне қойылатын ұсынылған сұрақтар, қолда бар аккредиттеу жүйелері, контентті басқару жүйесін қалай таңдау және веб-жетімділік туралы ұйымдар мен кітаптар сияқты анықтамалық материалдар жинағы бар.
508-баппен салыстыру
508-бөлім АҚШ-тың оңалту заңының бір бөлігі болып табылады, ол федералдық агенттіктерді электрондық және ақпараттық технологияларын мүгедектерге қолжетімді етуге міндеттейді. Бұл веб-сайттардың қолжетімділігі үшін қажетті талаптарды белгілеу арқылы іске асырылады. Бұл W3C веб-контентінің қолжетімділік нұсқауларының 1.0 нұсқасына ұқсас. PAS 78 – жаңа нұсқаулар мен стандарттарды анықтамайтын, керісінше, қолданыстағы веб-стандарттар мен технологияларды пайдалануды сипаттайтын жиынтық құжат. Қазіргі уақытта ол W3C веб-контентінің қолжетімділік нұсқаулықтарына сілтеме жасайды, құрылымдық таңбалауды қолдануға, презентациялық атрибуттардан аулақ болуға және CSS макеттерін пайдалануға кеңес береді. Қорыта айтқанда, PAS 78 қолданыстағы веб-стандарттарды қолдануды жақтады. PDF және Flash форматтарына қатысты олардың ұстанымы – мазмұнды жеткізу үшін ең қолайлы формат болған жағдайда және бұл авторларға емес, соңғы пайдаланушыға тиесілі болғанда ғана қолданылуы керек.