1964 жылы құрылған Оңтүстік Африкалық музыка тобы

Кіріспе

1964 жылы құрылған Mahlathini and the Mahotella Queens (Mahlathini Nezintombi Zomgqashiyo және Mahlathini and the Girls of Mgqashiyo) – Оңтүстік Африканың мбаканга жанрындағы супертобы. 1964 жылы Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Gallo Recording Company компаниясында талантты іздеуші және продюсер Руперт Бопапе осы үш музыкалық ұжымды біріктірді. Топ үш ерекше бөлімнен тұрды:

Қайтыс болған Саймон "Mahlathini" Нкабинде (1937–1999) – бассо-профундо стиліндегі "ыңыршық" әнші. Mahotella Queens қыздар тобы (1964 жылдан қазірге дейін), оның классикалық құрамы – Хилда Тлубатла, Нобесуту Мбаду және Милдред Мангксола үштігі. Олар әлі де жаздырып, халықаралық сахналарда өнер көрсетіп жүр, олардың ерекше вокалдық гармониясы, көп дауысты және бірыңғай ән орындалуы, гитарада ойналатын мбаканга музыкасы және қарқынды билерімен ерекшеленеді. Музыкалық бөлім – Makgona Tsohle Band (1964–1999), мбаканга музыка стилін жасаумен танымал, оны электрогитарада ойнайтын Маркс Манкуан және альт саксофонист Вест Нкоси басқарады. Бірге олар үлкен коммерциялық табысқа жетті және 1964–72 жылдары Оңтүстік Африкада және оның айналасындағы маңызды концерттерде өнер көрсетті. Топтың үш бөлігі 1986–87 жылдары қайта құрылды. 1988 жылы Лондонның Уэмбли Аренасында Нельсон Манделаның 70 жылдығына арналған концерттен кейін супертоп 1987–97 жылдары халықаралық деңгейде танымал болды және көптеген халықаралық фестивальдарда өнер көрсетті.

1964 жылғы құрама

Оңтүстік Африканың апартеид кезеңіндегі ірі жазба компаниялары ақтарға тиесілі болды және оларда қара әртістер өте аз болды. Тарихи тұрғыдан алғанда, 1913 жылғы Жер заңынан бастап 1950 жылғы Топтық аймақтар заңына дейін түрлі тайпалық қауымдардың музыканттарының бірігуіне кедергі келтірілді және көптеген музыканттарға қалаға қоныстануға рұқсат берілмеді. Осының салдарынан, көптеген қара музыканттар өз тайпалық шекараларынан тыс танымал бола алмады. Апартеид кезеңінде Оңтүстік Африканың қара халқы ақ аудиторияның алдында өнер көрсетуге құқығы болмады, ал ақ радио хабарларын таратушылар американдық ықпалдағы музыканы жақтамады. 1964 жылы Мавутела елдегі ең ірі тәуелсіз жазба компаниясы Галло Африканың бөлімшесі ретінде құрылды, мақсаты – Оңтүстік Африканың қара нарығы үшін ғана музыка шығару. Оның басшысы талантты іздеуші/продюсер Руперт Бопапе болды, ол Галло рекорд компаниясына келмес бұрын Оңтүстік Африканың EMI компаниясында продюсер болып жұмыс істеген. Бопапе бұрын-соңды Александра Блэк Мамбазо, Корольдің хабаршылары квартеті және Dark City Sisters әйелдер тобы сияқты танымал әртістерді жазып, жетістіктерге жеткен. Оңтүстік Африканың қара продюсерлері акустикалық африкалық халық музыкасы мен гармониялық әншілер тобының стильдеріне оралу идеясын келтірді, бірақ олар аспаптарды электрлендіріп, жыныстарды араластырып, 8/8 қалалық би ритмін қосты. Мбаканга музыкасы қалаларда тұратын Оңтүстік Африканың қара халқы арасында танымал болды. Кейіннен бүкіл әлемге "Махлатини және Махотелла Квинз" деп танылған топ "Мавутела" музыкалық компаниясында жұмыс істейтін музыканттар тобының құрамында өмірге келді. Руперт Бопапе топты үш бөлек бөлімнен құрды. Ол EMI компаниясынан "Soweto Lion" атанған Махлатиниді алып келді, ол кейіннен "ыңқылдау" деп аталған стильдің жетекші өкілі болды (бұл вокалдық стильді терең дауысты ерлер әншілері бес адамнан тұратын әйелдер гармониялық тобымен және аспаптармен қоса орындады). Олар 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың ортасында елдің ең танымал әйелдер тобы болды. Қосқонақ бөлімінде Лемми "Специал" Мабасо, Шадрак Пилисо, Марио да Консейсао және (қысқа уақытқа) Спикс Машияне болды. 1960 жылдардың соңында Роджер Ксезу, Сифо Бхенгу, Томас Моцхоан, Дэвид Ханьил (қарапайым "Fastos The Great" деп танымал) және Селло Ммутунг (немесе "Бра Селло" деп белгілі) сияқты мүйіз соққыштарының құрамы кеңейтілді. Топ алғашқы әндер жинағының 78 данасын жазып, көшеде ойнап, содан кейін жүздеген хит-синглдерді жазды. 1960 жылдардың аяғы мен 1970 жылдардың басында Махлатини және Махотелла Квинз Оңтүстік Африка музыкасына үстемдік етті, дебюттік "Орландо Пойызынан" бастап "Уявута Умлило" (Музыкалық тозақ), "Сенгикала Нгияболела" (Жылау және қашу), "Токо", "Ситуньиве", "Пица Це Кголо", "Нгихала Нгиябалека" және "Изулу Лиядудума" сияқты көптеген жазбаларды жасады. Олардың ең табысты синглдері "Meet the Mahotella Queens" (олардың алғашқы LP) сияқты альбомдарға жиналды.

The major record labels under South Africa's apartheid era were white owned companies with very few black artists. Historically, laws such as the Land Act of 1913 to the Group Areas Act (1950) prevented musicians from different tribal communities integrating and many were not permitted to establish themselves in the city. Consequently, making it almost impossible for most black music artists to gain recognition beyond their own tribal boundaries. During the apartheid period, black South Africans could no longer play to white audiences and white broadcasting programmers did not approve of American influenced music. Mavuthela was instituted in 1964 as a division of the country's largest independent record label Gallo Africa to focus solely on producing music for the black South African market. It was headed by talent scout/producer Rupert Bopape, a former producer for EMI South Africa before joining Gallo Record Company. Bopabe had already had successes recording popular artists such as Alexandra Black Mambazo, the King's Messengers Quartet and female group the Dark City Sisters. Black South African producers came up with the idea of returning to the styles of acoustic African popular music and harmony singing groups, but they electrified the instruments, mixed the sexes, and added a lively 8/8 township beat. Mbaqanga music became popular amongst urban black South Africans living in the townships. The group that later became known worldwide as Mahlathini and the Mahotella Queens started as part of the team of musicians working at the Mavuthela Music Company. Rupert Bopape largely created the group from three distinct parts. He had brought with him from EMI Mahlathini (the 'Lion of Soweto'), a leading exponent of a style that was later christened groaning (a vocal style was performed by deep voiced male singers in conjunction with five piece female harmony groups and a backing band of instrumentalists). they became the country's most popular girl group during the late 1960s – mid 1970s period. The horn section included Lemmy 'Special' Mabaso, Shadrack Piliso, Mario da Conceicao and (briefly) Spokes Mashiyane. The team of horn blowers was expanded in the late 1960s to include Roger Xezu, Sipho Bhengu, Thomas Motshoane, David Khanyile (aka "Fastos The Great") and Sello Mmutung (better known as "Bra Sello"). The band began by cutting 78 record copies of their first collection of songs and playing their music in the street, they went on to recording hundreds of hit singles. Throughout the late 1960s and early 1970s, Mahlathini and the Mahotella Queens dominated South African music, notching up many recordings from their debut Orlando Train to songs like Uyavutha Umlilo (Music Inferno), Sengikala Ngiyabeleka (Crying And Running Away), Thoko, Sithunyiwe, Pitsa Tse Kgolo, Ngikhala Ngiyabaleka and Izulu Liyaduduma. Some of their more successful singles were compiled onto albums such as Meet the Mahotella Queens (their first LP),

Супертоп – Махлатини, Махотелла Квинз және Макгона Тсохле – 1972 жылға дейін өте өнімді және танымал біріккен жазба/орындаушы команда болды. 1972 жылы Бопапемен авторлық құқықтар бойынша келіспеушіліктерге байланысты топ тарады. Макгона Тсохле Band гитарисі Маркс Манкваненің продюсерлігімен Махотелла Квинз 1970 және 1980 жылдары да жазбаларын жасауды және өнер көрсетуді жалғастырды, бірақ 1970 жылдардың соңында авторлық құқықтардағы келіспеушіліктерге және/немесе отбасылық міндеттемелерге байланысты Квинздің бастапқы мүшелерінің ешқайсысы қалмады. Сонымен қатар, тек "Makgona Tsohle Band" тобының қолдауымен жеке материалдар жазған Махлатини, өзін "Indoda Mahlathini" деп таныстырып, Бопапемен авторлық құқықтар/төлемдерге байланысты дауларға байланысты "Mavuthela" компаниясынан кетті. "Makgona Tsohle" тобы да көпшілік мақтауына ие болған инструменталды синглдерді жазды, бірақ "Makgona Tsohle" тобы тарады және оның жеке мүшелері, Бопапемен кеңескеннен кейін, "Mavuthela" әртістерінің тізімін жасауға көңіл бөлді. Музыкалық талғамдар өзгеруде – Оңтүстік Африкада диско музыкасы таралды. 1983 жылы Манкване Махлатиниді бес алғашқы Махотелла Квинз мүшесімен біріктіріп, "Mahlathini Nezintombi Zomgqashiyo" деп аталатын топ құрды. Алайда, мбаканга музыкасының төмендеуі осы жобаның бір жылға ғана соққандығын білдірді. Манкване Махотелла Квинзтің өндірісін жалғастырды. Махлатини Батыс Нкоси өндірген свази мбаканга триосы "Amaswazi Emvelo" тобына қосылды, бұл сол кезде әлі де жақсы сатылатын мбаканга топтарының бірі болды.

Халықаралық жетістік

1983 жылы Ұлыбританияда Малкольм Макларен өзінің ықпалды «Duck Rock» альбомын шығарды, бұл жоба өзара байланысы жоқ жанрларды біріктірді, соның ішінде Махлатини мен Махотелла Квинстердің авторлық құқығы көрсетілмеген музыкасын қамтыды. Кейбіреулер оны жылдар бойы коммерциялық пайдалану деп сынға алды, бірақ бұл альбом қазір әлемдік музыка деп танылатын музыканы Оңтүстік Африка және басқа елдерден тысқары кең аудиторияға жеткізген алғашқы туынды болды. Оңтүстік Африка музыкасына қатысты түрлі халықаралық шығарылымдардың табысынан кейін (мысалы, «The Indestructible Beat of Soweto» және Пол Саймонның «Graceland» альбомы), Махлатини мен Махотелла Квинстерді қайта біріктіру туралы шешім қабылданды. Вест Нкоси Манкуанеге Квинстерді өзінің туындысына тартуға көндірді, ал Квинстердің сол кездегі құрамы топтың 1960 жылдардағы алғашқы өркендеу кезеңіндегі үш әнші – Хилда Тлубатла, Нобесуту Мбаду және Милдред Мангсоламен ауыстырылды. Олар Франциядағы Ангулем фестивалінде сәтті дебюттік өнер көрсетті. Сол жылы Францияда «Paris Soweto» альбомын жазды. Маркс Манкуэн Махлатини мен Махотелла Квинстерді продюсерлікке қайта оралды, сонымен қатар топта бас гитарада ойнауын жалғастырды. 1988 жылдың маусым айында олар Стиви Уандерден бастап Джордж Майкл мен Питер Габриэльге дейінгі жұлдыздар тобымен бірге Лондонның Уэмбли аренасында Нельсон Манделаның 70 жылдық мерейтойына арналған шараға қатысты. Бұл оқиға әлемнің 60 елінде тікелей эфирде көрсетілді және Манделаны босату науқанына үлкен серпін берді. Бұл Махлатини мен Махотелла Квинстерге өміріндегі ең үлкен аудиторияны сыйлады. 1989 жылы Англияда Гластонбери фестивалінде өнер көрсетіп, авангардтық синтез-поп тобы Art of Noise-пен бірлесіп жұмыс істеді, ағылшын тобының «Below The Waste» альбомының үш трегінде ойнады. 1991 жылы продюсер Вест Нкоси Оңтүстік Африка аудиториясы үшін музыка шығаруды жалғастыру үшін топты тастады. Супертоп АҚШ, Еуропа, Азия және Австралияны қамтитын әлем бойынша ұзақ гастрольдік турларға шықты, өз концерттерінде және түрлі халықаралық музыкалық шараларда, соның ішінде Нью-Йорктегі Централь паркте (жарты миллион көрермен алдында) өнер көрсетті. Олар 2000 жылы «Sebai Bai» атты жаңа альбом жазды, ол халықаралық аудиторияның мақтауына ие болды және Махлатини, Манкуане және Нкосиге арналды. 2000 жылы олар әлемдік музыкаға қосқан үлесі үшін екінші жылдық WOMEX (Worldwide Music Expo) сыйлығын алды. «Bazobuya» (2004) және «Reign & Shine» (2005) сияқты тағы да табысты альбомдар шықты. 2005 жылы топ 2006 жылдың мамыр және маусым айларында Ladysmith Black Mambazo тобының гастрольдік бағдарламасын қолдады. The Queens шілде айында WOMAD 2006 фестивалінде бас жүлдегер атанды, 2007 жылы Еуропаны және 2007 жылдың соңы мен 2008 жылы Оңтүстік Африканы аралады. The Queens 2010 жылы Пи Уи Эллистің «Still Black, Still Proud: An African Tribute to James Brown» шоуында өнер көрсетті. Оңтүстік Африкалық джаз әртісі Хью Масекела 2010 жылдың қарашасында Mahotella Queens тобымен бірге Ұлыбританияда арнайы гастрольдік тур өткізді.

In 1983, in the UK Malcolm McLaren produced his influential album Duck Rock, a project that mixed unrelated genres together, including the uncredited music of Mahlathini and the Mahotella Queens. Criticised over the years by some as exploitative, it was the first album that brought what is now known as world music to a bigger audience outside of South Africa and other countries. and following the success of various international releases relating to South Africa's music (such as The Indestructible Beat of Soweto and Paul Simon's Graceland (album)), the decision was made for Mahlathini and the Mahotella Queens to reunite. West Nkosi convinced Mankwane to bring the Queens under his production, the then membership of the Queens were replaced by three singers associated with the group during its original 1960s heyday – Hilda Tloubatla, Nobesuthu Mbadu and Mildred Mangxola. with a successful debut performance in France at the Angouleme Festival. The same year they recorded the Paris Soweto album in France. Marks Mankwane returned to producing Mahlathini and the Mahotella Queens, as well as continuing to play lead guitar for the group. In June 1988, they appeared with a galaxy of stars – from Stevie Wonder to George Michael and Peter Gabriel – at the 70th birthday tribute to Nelson Mandela at London's Wembley Arena. The event was broadcast live to sixty countries around the world and provided a major boost for the campaign to free Mandela. It also provided Mahlathini and the Mahotella Queens with the biggest audience of their life. In England 1989 they performed at Glastonbury and collaborated with the Art of Noise, an avant garde synthpop group, featuring on three tracks on the English band's Below The Waste album. In 1991, producer West Nkosi left the group to continue producing music for the South African audience. The supergroup began touring for long stretches across the world, including in the United States, Europe, Asia and Australia, appearing in their own concerts and various international music events including in Central Park, New York (before a crowd of half a million), They recorded a new album in 2000 titled Sebai Bai, a successful release praised by the international audience and dedicated to Mahlathini, Mankwane and Nkosi. In 2000, they received the second annual WOMEX (Worldwide Music Expo) Award, presented for outstanding contribution to world music. Further successful albums were released, such as Bazobuya (2004) and Reign & Shine (2005). In 2005 the group toured the United Kingdom as the support act for Ladysmith Black Mambazo between May and June 2006. The Queens headlined WOMAD 2006 in July, toured Europe 2007 and South Africa during late 2007 and 2008. The Queens appeared as part of Pee Wee Ellis's show Still Black, Still Proud: An African Tribute to James Brown during 2010. South African jazz artist Hugh Masekela joined forces with the Mahotella Queens for a special UK tour for November 2010.

Өнер

Makgona Tsohle Band және оның мүшелері дамытуға және орындауға көмектескен музыка стилі Mbaqanga болды (мм бах KAHNG гу деп айтылады, K әріпі тілдің ауыз төбесінен айрылу арқылы жасалады). Mbaqanga – бұл зулу тілінде күнделікті жүгері ұнынан жасалған ботқа немесе будақталған жүгері наны (музыканың туындаған ортасының қолмен жасалған екенін білдіреді) деген сөз. Бұл стиль 1950-ші жылдарда қалыптасты және дәстүрлі зулу, сото, шангаан және ксоса музыкасының, сондай-ақ Мараби (Оңтүстік Африка джазы деп те аталады) және Квеламен, қазіргі заманғы (электр аспаптары), американдық R&B, соул және госпел музыкасымен қосылуынан пайда болды. Mbaqanga мен вокалдың үйлесімі "мгкашиё" деп аталды, яғни "секіру" дегенді білдіреді, бұл стильдің "серпімді" ырғақтарына немесе симанже манье музыкасына (зулу тілінде "қазір, қазір" деген мағынаны білдіреді) байланысты. Арада жылдар өткен соң, дыбыстың комбинациясы өзгерді. 1960-шы жылдары Махлантини Mahotella Queens тобымен бірдей деңгейде ән шырқаса, 1980-ші жылдары – West Nkosi және Marks Mankwane продюсерлігімен ол Mahotella Queens мелодияларын "қошқар даусымен" және вокалды эффектілермен араластырып, толықтырады, ән айтудың көп бөлігін королеваларға қалдырады. Әннің негізгі авторлары – Махлатини, Хилда Тлубатла, Маркс Манкване, Руперт Бопапе және Шадрак Пилисо. Олардың көптеген өлеңдері зулу тілінде жазылған және бала тәрбиесі немесе отбасылық мәселелерді шешу сияқты тақырыптарға арналған. Олар тікелей саяси сипатта болмаса да, кейде апартеидтің ауыр жағдайларын немесе Нельсон Манделаны мақтау туралы айтатын. "Топ визуалды тұрғыдан да динамикалық болды" және тайпалық бейнелерді пайдаланды. "Советоның арыстаны" Махлантини сахнада бас кейіпкердің киімін киді – кеудесіне барыс терісі, қолғаптар мен аяқ киімдер, жануарлардың құйрықтарынан жасалған белдік және шашының үстіне моншақтар тақты, ал Mahotella Queens тобы "үлкен қызыл дөңгелек зулу бас киімдерін, былғарыдан жасалған белдіктер мен моншақтарды, лейтондар мен кроссовкаларды" киді. Бишілер ретінде олар хореографиялық шеберліктерімен танымал. 1990-шы жылдарда әжелерге айналған королевалар сахнада "тоқтамай, Motown би қимылдарының, тайпалық би қадамдарының және тіпті чирлидерлердің элементтерін біріктіретін ерекше синхронды хореографияны орындады". Олардың "қуанышпен шағылысқан әуендері мен хореографиялық билері" 1996 жылы американдық сыншы айтқандай, "Супремс тобының зулу нұсқасы, олардың жібек көйлектеріне сыймай қалғаннан кейін екі онжылдықтан кейін қалай болар еді" деген ойға келді.

The style of music the Makgona Tsohle Band and its members help develop and play was Mbaqanga, (pronounced mm bah KAHNG guh, with the K formed by popping the tongue off the roof of the mouth). Mbaqanga, named after a Zulu word for an everyday cornmeal porridge or steamed cornbread (implying the home made quality of the music's origin), had its roots in the 1950s. The style was a fusion of traditional Zulu, Sotho, Shangaan, and Xhosa music, fused with Marabi (also known as South African Jazz), and Kwela, and with modern (electric instruments), American R&B, soul, and gospel. The pairing of mbaqanga with vocals became known as "mgqashiyo", meaning "to bounce", after the "bouncy" rhythms of the style or simanje manje music (in Zulu, meaning "now now"). Over the years the combination of sound has shifted, in the 1960s Mahlanthini sang more equally and alongside the Mahotella Queens, in the 1980s under – West Nkosi and Marks Mankwane production, he does less sustained singing instead he interjects and overlaps the Mahotella Queens melodies with his "goat voice" and vocal effects, leaving most of the singing to the Queens. The main lyric writers were Mahlathini, Hilda Tloubatla, Marks Mankwane, Rupert Bopape and Shadrack Piliso. Their lyrics, mostly in Zulu, were often about issues such as bringing up children or solving marital problems. They were not overtly political but sometimes alluded to the miseries of apartheid or praised Nelson Mandela. "Visually also the band were dynamic" and played on tribal imagery, the "Lion of Soweto" Mahlathini "wore a chief's regalia on stage – a leopard skin over his chest, fur armlets and leggings, a skirt of animal tails and beads around his bald pate", while the Mahotella Queens wore "huge red circular Zulu hats, skirts of leather and beadwork, leotards and sneakers". As dancers, they are noted for their choreography, grandmothers by the 90's, the Queen's moved "non stop while on stage, employing distinctive synchronized choreography which blends elements of Motown moves, tribal dance steps and even cheerleader routines." Their "combination of jubilant harmonies and choreographed dances" were, as an American critic said in 1996, like what he imagined "a Zulu version of the Supremes would have been two decades after they stopped fitting into their silken gowns."