Кіріспе

Неміс жеңіл крейсерлері класы

Лейпциг класы – Германия Рейхсмарина және кейіннен Кригсмаринаның екі жеңіл крейсерлер класы; класты неміс крейсері Лейпциг, бас кеме, және сәл өзгертілген конструкциямен салынған неміс крейсері Нюрнберг құрады. Кемелер алдыңғы үлгілерге қарағанда сәл үлкенірек болды, негізгі артиллериясы тиімдірек орналастырылды және бронялық қорғанысы жақсартылды. Лейпциг 1928-1931 жылдары, ал Нюрнберг 1934-1935 жылдары салынды. Екі кеме де 1936 және 1937 жылдары Испания азаматтық соғысы кезінде араласпау патрульдеріне қатысты. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, олар мина қоюшы және сүйемелдеу кемелері сияқты әртүрлі рөлдерде қолданылды. 13 желтоқсанда екі кеме де британдық теңізшілердің торпедалық шабуылына ұшырады. Содан кейін соғыстың қалған бөлігінде олар көбінесе оқу кемелері ретінде екіншілік рөлдерде пайдаланылды. Лейпциг Шығыс майданында соғысқан неміс әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. Екі кеме де соғыстан аман қалды, бірақ Лейпциг соғыстың соңында ауыр крейсер неміс крейсері Принц Эугенмен болған кездейсоқ соқтығысқаннан кейін өте нашар күйде болды. Сондықтан Лейпциг 1946 жылы батырылмай тұрып, казарма кемесі ретінде пайдаланылды. Нюрнберг соғыстан көп зардап көрмей шықты, нәтижесінде Кеңес теңіз күштерімен соғыс өтемақысы ретінде алынып, совет флотына «Адмирал Макаров» деп берілді. Ол 1950 жылдардың соңына дейін совет қызметінде болды және 1960 жылға дейін металл тескілеріне таратылды.

Жалпы сипаттамалары

Лейпциг класының екі кемесі толықтай бірдей болмағандықтан, кейбір теңіз тарихшылары оларды кеме класы емес, жеке жобалар ретінде жіктеуге мәжбүр болды. Екеуінің ішінде Нюрнберг үлкенірек болды. Лейпцигтің су сызығындағы ұзындығы алға бағытталған, ал жалпы ұзындығы болды. Оның ені болды және алға қарайғы ең жоғары суDraftы болды. Жоба бойынша ол және толық жүктелгенде ол ауысты. Нюрнберг су сызығында және жалпы ұзындығында сәл ұзынырақ болды. Оның ені Лейпцигтің енімен бірдей болса да, алға қарайғы суDraftы сәл үлкен болды. Ол жоба бойынша және толық жүктелгенде ауысты. Кемелердің корпустары су өткізбейтін он төрт бөлімге бөлінген және кемелердің кілінің 83 пайызын құрайтын қос түбіне ие болды. Екі кеме де бүйірлік ілмектермен және бульбоздық мұрынмен жабдықталған. Олар бойлық болат рамкалармен салынды және салмақты азайту үшін 90 пайыздан астам бөліктері дәнекерленген. Нюрнбергтің алдыңғы суперструктурасы ірі, тікбұрышты болды, ал Лейпцигтің суперструктурасы бұрынғы Нюрнбергтің суперструктурасына ұқсас болды. Сонымен қатар, Нюрнбергте түтік үстінде үлкен іздеу шамдарының платформасы орнатылған, ал Лейпцигте мұндай платформа болмады. Лейпцигтің бастапқы экипажы 26 офицер мен 508 сарбаздан тұрды. Кейін, экипаж 30 офицер мен 628 теңізшіге, содан кейін 24 офицер мен 826 теңізшіге дейін өсті. Флагмандық кеме ретінде қызмет еткен кезде ол 6 офицер мен 20 сарбаздан тұратын адмирал штабын да қабылдай алатын. Нюрнбергтің экипажы 25 офицер мен 648 матростан басталды, ал карьерасы барысында 26 офицер мен 870 сарбазға дейін өсті. Кемелерде екі пикеттік қайық, екі баржа, екі шлюпка және екі кеспе болды. Екі кемеде де екі Heinkel He 60 екіұшақты барлау ұшағы үшін бір ұшақ катапульті болды. Ұшақ қонғаннан кейін оны қайтарып алу үшін кранмен жабдықталған. 1939 жылға қарай He 60 ұшақтары Arado Ar 196 монопландарымен ауыстырылды. Лейпцигтің катапульті түтік пен алдыңғы суперструктураның арасында орналасты, ал Нюрнбергтің катапульті түтіктің арт жағына орналастырылды.

Машиналар мен басқару

Кемелердің қозғалтқыш жүйесі Deutsche Werke және Germaniawerft кеме жасау зауыттарында жасалған екі бу турбинасынан және MAN компаниясы құрастырған төрт 7 цилиндрлі, екі тактты дизельдік қозғалтқыштардан тұрды. Турбиналарға бу беру үшін алты теңіздік типтес, екі жақты, маймен қыздырылатын, түтікшелі қазандықтар қолданылды, олар кеменің ортасынан шығатын бір үлкен түтік арқылы буды шығаратын. Қозғалтқыштар турбиналар үшін + орталық дизельдік қозғалтқыштар үшін қуатымен бағаланды. Кемелердің қозғалтқыш жүйесі максималды жылдамдыққа және дизельдік қозғалтқыштарды ғана пайдалана отырып, шамамен қашықтыққа ие болды. Тек турбиналар жұмыс істегенде, кемелер жылдамдықпен жүзе алатын. Кемелерде кеңейтілген электр генераторлық жүйелер болды. Лейпцигте әрқайсысы 180 киловатттық турбогенератор және 180 кВт дизель генераторы бар үш электр станциясы болды, бұл кемеге 220 вольтта 1080 кВт жиынтық қуатты берді. Нюрнбергте төрт генератор болды, олар екі 300 кВт турбогенератор және екі 350 кВт дизель генераторынан тұрды, жалпы қуаты 1300 кВт, сондай-ақ 220 вольтта. Басқару бір теңдестірілген руль арқылы жүзеге асырылды, бұл кемелерге тамаша маневрлеу мүмкіндігін берді. Руль қозғалтқыш берілісіндегі арнайы басқару жүйесімен толықтырылды; оларда қозғалтқыштардың жартысын кері және жартысын алға қарай айдайтын механизмдер болды, бұл бұрандаларға кемені өткір бұрыштарда бұруға көмектесті. Жалпы жағдайда кемелер желге қарай иілді, бірақ қатты желде желдің бағытына қарсы қиындықтар туды. Екі кеме де төмен жылдамдықтарда күшті сырғанауға ұшырады, бұл әсері Нюрнбергке қатысты одан да айқын болды, өйткені оның үлкен үстіңгі құрылысы бар.

Қару-жарақ және бронь

Лейпциг пен Нюрнберг үш үштік мұнараға орнатылған тоғыз SK C/25 зеңбірегінен тұратын негізгі батареямен қаруланды. Біреуі алдыңғы жағында, екеуі артқы жағында, барлығы орта сызықта орналасқан. Оларға 1080-дан 1500-ға дейін оқ-дәрі берілді, әр зеңбірекке 120-дан 166-ға дейін снаряд. Құрылысымен бірге Лейпциг екі SK L/45 зениттік зеңбірекпен де жабдықталған; олардың 800 оқ-дәрісі болды. Нюрнберг болса осы қарудың сегіз данасын, барлығы 3200 оқ-дәрімен жабдықталды. Нюрнберг сонымен қатар сегіз SK C/30 зениттік зеңбірек пен бірнеше зениттік қаруды алып жүрді, бірақ соңғыларының саны оның қызмет ету кезеңінде өзгерді. Екі кемеде де бортында төрт үштік торпедалық түтік болды; Лейпцигте қару-жарақ, ал Нюрнбергте торпедалар болды. Оларға 24 торпеда берілді. Сондай-ақ, олар 120 теңіз минасын таси алатын. Лейпцигте Krupp цементтелген броня қолданылды, ал Нюрнбергте жаңадан әзірленген Wotan, Hart ("Wotan", Hard) болаттары қолданылды. Кемелер кеменің ортасында қалыңдығы жататын бронь плитасымен және қалың бронь белдеуімен қоршалған. Белдеу бұрынғы Königsberg кемелеріне қарағанда көбірек еңкейтілген, бұл бірдей қалыңдықтағы бронь плитасының тиімділігін арттырды. Палубамен белдеуді жалғастыратын еңкейген броня қалыңдығында болды. Бақылау мұнарасының қабырғалары қалың, ал шатыры 50 мм қалыңдықпен жабдықталған. Зеңбірек мұнараларының алдыңғы беттері қалың, қабырғалары қалың және төбелері қалың болды. Олар темір қаптамамен қорғалған шұңқырларға орнатылды.

Өзгерістер

Соғыс басталғаннан кейін екі кеме де магниттік миналардан қорғану үшін дегауссинг катушкасымен жабдықталды. 1941 жылы «Лейпциг» кемесінен әуе жабдықтары және кормалық торпедалық түтіктер алынып тасталды. 1942 жылы «Нюрнберг» кемесінің әуе шаруашылығы жабдығы мен кормалық торпедалық түтіктер де алынып тасталды. Соғыс бойында кемелердің радарлық жүйелері жаңартылып келді. 1941 жылдың наурыз айында «Нюрнберг» кемесі FuMO 21 радарымен, ал 1942 жылдың басында FuMO 25 радарлық жиынтығымен жабдықталды. Соңғысы – беткі нысаналарды және төмен қалықтайтын ұшақтарды жақын қашықтықта іздеуге арналған радар еді. FuMO 21 жиынтығы қысқа қашықтықтағы FuMO 63 Hohentwiel 50 сантиметрлік радарымен ауыстырылды. «Нюрнберг» кемесіне төрт Metox радарлық ескерту қабылдағышы орнатылды. «Лейпциг» кемесі 1943 жылға дейін FuMO 24/25 радарлық жиынтығын алмады; бұл «Лейпциг» үшін соңғы модификация болуға тиіс еді. «Лейпциг» кемесінің әуе шабуылына қарсы қару-жарағы оның түйіндес кемесіндегідей деңгейге жеткізілу үшін жаңартылды. 1934 жылдан кейін тағы екі 8,8 см-лік зеңбірек қосылды, кейін тағы бір жұп қосылды. 1941 жылдан бастап сегіз 3,7 см-лік және он төрт 2 см-лік зеңбірек орнатылды. 1944 жылдан кейін ол тек 2 см-лік 8 зеңбірекке ие болды. «Нюрнберг» кемесінің әуе шабуылына қарсы батареясы Екінші дүниежүзілік соғыс барысында жақсартылды. 1942 жылдың соңында армиялық үлгідегі 2 см Flakvierling төрттік қондырғылары орнатылды, біреуі навигациялық көпірде, екіншісі кормалық суперфайрлік мұнараның үстінде. 1944 жылдың мамыр айында теңіз күштері бірнеше Бофорс зеңбіректерін орнатуды ұсынды, бірақ осы қарулардың көпшілігі басқа мақсаттарға жұмсалды және тек екі зеңбірек орнатылды. Біреуі көпірге, екіншісі катапульт орналасқан жерге орнатылды. Екі теңіз үлгісіндегі Flakvierling қосылды; біреуі армиялық үлгісін кормалық суперфайрлік мұнараның үстінде, ал екіншісі әуе шабуылына қарсы отты басқару пунктінің алдына орналастырылды. Армиялық үлгідегі Flakvierling-тер негізгі палубаға көшірілді. 1944 жылдың желтоқсан айында тағы бір қайта қарастырылған әуе шабуылына қарсы жоспар ұсынылды, бұл жолы жаңа 3,7 см FlaK 43 зеңбірегін енгізу көзделді, оның сегізін, екі Flakvierling және он 2 см қос монументтерді қосу қажет еді. Алайда, Германияның 1944 жылдың соңындағы соғыс жағдайы осы өзгерістерді жасауға мүмкіндік бермеді.

Лейпциг

1930 жылдары «Лейпциг» оқу крейсері ретінде, сондай-ақ шетелдік порттарға жақындық сапарлары үшін пайдаланылды. Ол Испания азамат соғысы кезінде араласпау патрульдеріне қатысты. 1939 жылдың соңында, Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, Балтық және Солтүстік теңіздердегі әскери кемелерді сүйемелдеу міндетін орындады. 13 желтоқсанда «Лейпциг» британдық теңізшілердің торпедалық шабуылына ұшырады. Крейсер ауыр зақымдалды, оны жөндеуге шамамен бір жыл уақыт кетті. Одан кейін ол оқу кемесі ретінде қызметін жалғастырды. 1941 жылы Кеңес Одағына басып кірген Вермахт әскерлеріне артиллериялық қолдау көрсетті. 1944 жылдың қазан айында, тым қалың тұман болған кезде «Лейпциг» «Принц Эйген» неміс ауыр крейсерімен соқтығысты; зақымдар соншалықты ауыр болды, толық жөндеу мүмкін емес деп шешілді. Оның орнына, «Лейпцигті» су үстінде ұстап тұруға жеткілікті деңгейде жөндеп, 1945 жылдың наурыз айында Готенхафенді қорғаушыларға алға жылжып келе жатқан Қызыл Армияға қарсы артиллериялық қолдау көрсетті. Неміс әскері шығыста шегінісін жалғастырғанда, «Лейпциг» қашқындардың тобын тасымалдау үшін пайдаланылды. Сәуірдің соңында Данияға жетті. Соғыс аяқталғаннан кейін «Лейпциг» миналарды жоюшы күштердің казармалық кемесі ретінде пайдаланылды және 1946 жылдың шілдесінде батырылды.

Нюрнберг

Нюрнберг Испания азаматтық соғысы кезінде араласпау патрульдеріне қатысты; ол патрульдеуді ірі оқиғасыз аяқтап, 1937 жылдың ортасында Германияға оралды. 1939 жылдың қыркүйегінде Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол Солтүстік теңіздегі Германия жағалауында қорғаныс миналарын орнату үшін пайдаланылды. Содан кейін ол Солтүстік теңізде шабуылдық мина орналастырушыларды сүйемелдеуге қолданылды, 1939 жылдың 13 желтоқсанында британдық "Сальмон" теңіз асты қайығы оны торпедалады, бұл шабуыл оның әпкесіне де тиді. 1940 жылдың басында жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, Нюрнберг Балтық теңізінде оқу кемесі ретінде қызметке қайта оралды. Ол соғыстың қалған бөлігінде осы рөлді атқарды, 1942 жылдың қарашасынан 1943 жылдың сәуіріне дейін Норвегияға қысқа мерзімге орналасқаннан басқа. 1945 жылдың қаңтарында ол Скагерракта мина орнату міндеттеріне тағайындалды, бірақ отынның күрт жетіспеуі бір ғана операцияға мүмкіндік берді. Соғыс аяқталғаннан кейін Нюрнбергті Корольдік теңіз күштері басып алды және соғыс өтемі ретінде Кеңес Одағына берді. 1945 жылдың желтоқсанында совет экипажы кемені иеленді, ал келесі айда оны Таллинге жеткізді, онда ол "Адмирал Макаров" деп аталды. Ол Кеңес теңіз флотында, бастапқыда 8-ші флотта, содан кейін Кронштадттағы оқу крейсері ретінде қызмет етті. Оның соңғы тағдыры белгісіз, бірақ 1960 жылға дейін ол металл тескілеріне жіберілді. Нюрнберг, "Принц Эйген" ауыр крейсерінен кейін соғыстан зақымсыз қалған "Кригсмарине" кемелерінің екінші ең ірі кемесі болды, және ол соғыстан кейін, тіпті шетелдік теңіз күштерінде болса да, қызмет еткен жалғыз кеме болды.