Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Австралиядағы өрт, Калифорния штатының Батыс Голливудтағы осы атқа ұқсас түнгі клуб.
Fire in Australia
the similarly named nightclub in West Hollywood, California
"Уиски ау го го" клубындағы өрт 1973 жылғы 8 наурызда сағат 02:08-де Австралияның Брисбен қаласындағы Фортитуд-Вэллидегі "Уиски ау го го" түнгі клубында болды, нәтижесінде 15 адам қаза тапты.
The Whiskey Au Go Go fire was a fire that occurred at 2:08 am on Thursday 8 March 1973, in the Whiskey Au Go Go nightclub in Fortitude Valley, Brisbane, Australia that killed 15 people.
Ғимарат
"Уиски ау го го" түнгі клубы Амелия көшесі мен Сент-Полс террасасының бұрышындағы әлі күнге дейін сақталған ғимараттың бірінші қабатында орналасқан. Бұл орынға дейін қаржылық қиындықтарға байланысты жабылған "Celebrity Cabaret" клубы орналасқан болатын. Мүмкіндікті пайдаланып, топ менеджері Джон Ханней Литтл ағайындыларына (Брайан мен Кенге) жақындап, бос тұрған орынды жаңа түнгі клуб ашу үшін жалға алуды ұсынды. Олар 1972 жылдың наурыз айында осы ұсынысқа келісіп, жаңа кабарені "Уиски ау го го" деп атады.
The Whiskey Au Go Go nightclub occupied the first floor of a building which still exists on the corner of Amelia Street and St Paul's Terrace. The space was previously occupied by another club called the Celebrity Cabaret which closed due to financial pressures. Seeing an opportunity, band manager John Hannay approached the Little brothers (Brian and Ken) and suggested they rent the vacant space for a new nightclub. They did so in March 1972 and named the new cabaret the Whiskey Au Go Go.
Қалжылау қаупі
Джон Эндрю Стюарт, кәсіби қылмыскер, 1966 жылы әріптес қылмыскер Роберт Стилді өлтіруге талпынғаны үшін түрмеге жіберілді. 1972 жылдың шілдесінде Жаңа Оңтүстік Уэльс штатындағы түрмеден босатылғаннан кейін ол туған қаласы Брисбенге оралды және бірден Сиднейден келген қылмыскерлердің Брисбендегі түнгі клубтардан ақша талап етуі туралы анық емес қауесет таратуды бастады. Ол бұл туралы журналист Брайан Болтонға және детектив Базил Хикске айтты. 1972 жылдың соңында ол Болтонға нақты мәлімет берді: алдымен бос клуб өртке ұшыратылады, содан кейін адамдар толы болғанда "Уиски ау го го" клубы да өртке ұшыратылады. Болтон көптеген газет мақалалары жазып, полиция комиссары мен полиция министріне бұл қауіп туралы жеке хабарлады.
John Andrew Stuart, a career criminal, was sent to jail in 1966 for the attempted murder of fellow criminal Robert Steele. After his release from prison in New South Wales in July 1972, he returned to his hometown of Brisbane and immediately started vague rumors of criminals from Sydney wanting to extort nightclubs in Brisbane. He told this both to reporter Brian Bolton and Detective Basil Hicks. At the end of 1972, he gave specific intelligence to Bolton stating an empty club would be firebombed first and then a second, Whiskey Au Go Go, would be firebombed when it was full of people. Bolton wrote numerous newspaper articles and personally notified the police commissioner and police minister of the threat.
Ғимараттың өртенуі
Стюарттың ескертуі 1973 жылғы 25 ақпанда бос клуб, «Торинос», өртке салдарынан қираған кезде расталды. 1973 жылғы 8 наурыздың таңғы сағаттарында «Whiskey Au Go Go» клубына шабуыл жасалып, өртке ұшырады. Өрт ғимараттың вестибюліндегі екі (төрт және бес галлондық) бензин бөшкесін тұтандыру арқылы басталды. Жану кезінде бензиннен шыққан көміртек моноксиді клубтың бірінші қабаттағы негізгі залына көтерілді. Қашудың жалғыз жолы – нашар белгіленген және сынық бөтелке жәшіктерімен толы артқы баспалдақ болды. Клуб қауіпті тұзақ деп сипатталды. Өрт басталар кезде клубта шамамен 50 клиент, бар қызметкерлері және артистер болды. Бірқатар адамдар жарылған терезелерден шатырға секіріп, 4,5 метр биіктіктен жерге түсіп қашып құтылды. Басқалары ерлер мен әйелдердің киім ауыстыру бөлмелеріндегі терезелер арқылы шықты. Қашу жолындағы майдың көп мөлшері және 1,8 метрлік қоршаудың жақын маңдағы өткелді жабуы салдарынан адамдардың қашуы қиын болды. Қашуды қасақана майлап қойған деген қауесеттер жалған. Клубтағы практика бойынша, пайдаланылған тамақ майы ыдыстары қашу жолының қабырғасына қойылатын. Адамдар қашқанда олар аударылып, майлар аяқтармен таралып кетті.
Stuart's warning was verified when an empty club, Torinos, was destroyed by arson on 25 February 1973. The Whiskey Au Go Go was firebombed in the early hours of 8 March 1973 with fire begun by the ignition of two drums (four and five gallons) of petrol in the building's foyer. When ignited, the burning petrol sent carbon monoxide up to the club's main room on the first floor. The only escape route was the rear stairs which were poorly signposted and cluttered with crates of bottles. The club has been described as a deathtrap. About 50 patrons, bar staff, and entertainers had been in the club at the time of ignition. Some escaped by jumping from broken windows onto an awning and dropping 4.5m to the ground. Others escaped via the windows in the men's and women's changing rooms. Patrons had difficulty escaping due to the large quantities of grease that covered the escape path and the 1.8m high fence which blocked the side alley. The persistent rumors that the escape was deliberately greased by the arsonist(s) are untrue. The practice at the club was to place used cooking oil containers against the wall of the escape route. These were upended in the stampede and the fats spread by foot as the patrons fled.
Құрбандар
Өрт салдарынан 15 адам қаза тапты. Олар көміртек газымен уланудан көз жұмды және өрт сөндірушілер келгенге дейін қайтыс болған еді. Алты адамнан тұратын "Тринити" тобының екі мүшесі қаза тапты. Үш қызметкер мен он клиент те қаза тапты.
The fire resulted in the deaths of 15 people. They had died of carbon monoxide poisoning and were dead before firefighters arrived. Of the six person band Trinity, two musicians were killed. Three staff members and ten patrons also lost their lives.
Тергеу
Өрттен кейінгі сенбіде Квинсленд үкіметі бомбалау туралы ақпарат үшін 50 000 доллар сыйақы ұсынды. Стюарттың өрт туралы алдын ала білгендігіне байланысты, ол басты күдікті болып саналды. Полицияның оны тұтқындауға жеткілікті дәлелі болмағандықтан, және оның өрт кезінде алибиі болғандықтан, полиция оның біреуді пышақпен қорқытқаны туралы жасанды дәлелдер жасады. Ол заңды түрде тұтқындалды. Кейін Джеймс Ричард Финч қалалық Жиндали сауда орталығында ұсталды. 1966 жылы Финч қасақана дене жарақаттауына және лицензиясыз тапанша ұстағаны үшін 14 жылға бас бостандығынан айырылды. Финч Сиднейдегі Паддингтон ауданындағы Оксфорд көшесіндегі жанармай құю станциясының жанындағы жанжал кезінде екі рет оқ атқан, нәтижесінде екі адам жарақаттанған. Финч атыс оқиғасынан кейін Стюартқа оқ атар қаруды берген, және бұл екі қылмыскер кем дегенде жеті жыл бұрыннан таныс болған. Сотта полиция Финчті "Сиднейдегі ең қатыгез қылмыскерлердің серігі және белсенді қылмыскері" деп сипаттады. Финч осы мерзімнің жеті жылын өтегеннен кейін шартты түрде босатылды. Тұтқындалғаннан кейін екеуі де алғашқы сот отырысында өздерінің кінәсіз екенін жоғары дауыспен мәлімдеді. Өрт сөндіру және 15 адамды өлтіру фактісі бойынша ұсталғаннан кейін Брисбендегі сотқа әкелгенде, сот залында шу болды. Стюартты алты детектив ұстап тұрды, ал Финч салыстырмалы түрде тыныш болды және бір детективпен бақыланды. Бұл отырыс барысында Финч өзінің кінәсіз екенін, тұтқындалған кезде полиция оған дайын жазбаша мойындауды ұсынғанын және оны ұрып-соққанын мәлімдеді. Сотта Финчтің бұрын Австралияда тұрғандығы, ал Стюарт оны туған Англиясынан шантаж схемасы үшін әкелгені және бомбалаудан 12 күн бұрын Австралияға оралғаны айтылды. Полиция Финчтің оларға жеке мойындағанын және Стюартты кінәлі деп көрсеткенін хабарлады. Полиция Финчтің өртті қасақана қойғанын, ал Стюарттың Брисбенде "оңтүстік қылмыскерлері" шантаж схемасын жоспарлап отыр деген жалған із жасауға тырысқанын мәлімдеді.
On the Saturday after the fire the Queensland Government had offered a $50,000 reward for information on the bombing. Based on Stuart's foreknowledge of the fire, he was the number one suspect. As the police had insufficient evidence to arrest him, as he had an alibi at the time of the fire, the police fabricated evidence that he threatened someone with a knife. He was duly arrested. James Richard Finch was subsequently arrested at the suburban Jindalee shopping centre. In 1966, Finch had been sentenced to 14 years prison after being found guilty of malicious wounding with a firearm and carrying an unlicensed pistol. Finch had fired two shots during an altercation near a petrol station in Oxford Street, Paddington, Sydney, injuring two men. Finch gave Stuart the offending firearm post shooting and the two career criminals had known each other for at least seven years before. At the trial, Finch was described by police as "an active young criminal and associate of the most violent criminals in Sydney." Finch had been paroled after serving seven years of that sentence. Immediately after their arrest, both loudly protested their innocence at their first court appearance. It was reported that there was commotion in the dock when the men were brought before the Brisbane Magistrates court after their arrest for arson and 15 counts of murder. Stuart was restrained by six detectives while Finch was relatively quiet and restrained by one detective. During this hearing Finch claimed he was innocent, that on his arrest police had presented him with a prepared written confession, and had beaten him. The committal hearing heard that Finch, previously resident of Australia, had been imported by Stuart from his native England for the extortion scheme and had returned to Australia 12 days prior to the bombing. Police claimed Finch had privately confessed to them and had implicated Stuart. The police reported that Finch had willfully set the fire while Stuart had plotted to establish a false lead that "southern criminals" were planning an extortion racket in Brisbane.
Сот және түрмеге қамау
Жоғарғы сот процесінде Финч пен Стюарт өздерінің кінәсіздігін жоғары дауыспен айтып, оларды "сөзбен жазылған" және жалған мойындаулар негізінде айыптады. Екеуі де өзін кінәлі емес деп жариялады. Сот отырысының басталуы да кешіктірілді. 20 тамызда Стюарт үкіметтік медицина қызметкеріне металл сынықтарын жұтқандығын айтты. Ол осы әрекетті қайталап, сот процесінің көп бөлігіне қатыспады. Түрмеде отырған кезінде Стюарт асқазанынан шет заттарды алу үшін бес операциядан өтті. Сотталу барысында Финч өзінің бір саусағын кесіп тастады. 1973 жылғы 23 қазанда екеуі де Дженнифер Дениз Дэвиді өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Қазылар алдында өрт Брисбендегі түнгі клубтардың иелеріне қарсы жасалған қорқыту науқанының бөлігі ретінде тұтанғаны анықталды және олар өмір бойына бас бостандығынан айырылды. Стюарт Австралия заң тарихындағы ерекше оқиғаны жасады: ол сотқа келмей тұрып сотталды. Ол кезде ол үшінші асқазан операциясынан кейін ауруханада жатқан, себебі ол сым жұтқан болатын. Богго-Роуд түрмесінде отырғанда олар өздерінің кінәсіздігін дәлелдеуді жалғастырып, босатылу үшін ұзаққа созылған заңдық күреске түсті және наразылықтарын білдіру үшін өзіне зиян келтіруді тоқтатпады. Бір жағдайда Стюарт қағаз тілімдерін пайдаланып еріндерін тігіп қойды. Бұл оқиға күзетшілердің ереуілі кезінде болды, сол кезде полиция түрмеге бақылауды алған; Стюарт бұрын күзетшілерді полиция оны сұраққа алуына жол бермеу үшін мұндай іс жасайтыны туралы ескерткен еді. Осы кезеңде Финч түрмеде полицияға қарсы ұзақ және агрессивті сөздер айтты, бірде олардың үстіне санитарлық шелек құйды.
During the supreme court trial Finch and Stuart loudly protested their innocence, claiming they had been "verballed" and convicted based on false confessions. They both pleaded not guilty. Similar to the committal hearing, the start of the full court trial had been delayed. On 20 August, Stuart told the Government Medical Officer that he had swallowed some pieces of metal. He would repeat the exercise and be absent for most of the trial. Through his incarcerations Stuart underwent a total of five operations to remove foreign objects from his stomach. During the committal trial, Finch had amputated one of his fingers. On 23 October 1973, both were convicted of the murder of Jennifer Denise Davie. The jury found that the fire was lit as part of an extortion terror campaign aimed at Brisbane nightclub operators, and they were sentenced to life in prison. Stuart made Australian legal history: he was sentenced despite not being in court. At the time he was in hospital recovering from his third stomach operation as a result of him swallowing wire. During their imprisonment in Boggo Road Gaol they continued to protest their innocence, fighting a protracted legal battle for release and continuing their self harm to draw attention to their protest. In one incident Stuart sewed his lips together using wire paperclips. This occurred during a strike by warders when police had taken charge of the prison; Stuart had previously warned warders he would do this to prevent police from questioning him. During this period Finch kept up a tirade of abuse against police in the prison, once emptying his sanitary bucket over them.
Финчтің шағымдары
1984 жылдың ақпан айында Австралияның Жоғарғы соты Финчке, ол Жоғарғы соттың шешіміне шағымдануға рұқсат сұрап, Құпия кеңесінің сот комитетіне берген өтінішімен ары қарай жүргізуіне тыйым салды. Финч бұл шешімге шағымданып, 1974 және 1978 жылдары Квинсленд Қылмыстық апелляциялық сотының қабылдаған шешімдерін қайта қарауға тырысты. Аталған шешімдер Финчтің бастапқы шағымын және кейіннен апелляцияға рұқсат беру туралы өтінішін қабылдамаған болатын. Австралия үкіметі, Квинсленд үкіметінің қолдауымен, Финчтің Лондондағы ісін тоқтату үшін сотқа жүгінді. 28 маусымда Австралияның Жоғарғы соты бұл талапты қабылдамады, ал шағым 1984 жылдың 6 шілдесінде Лондондағы Құпия кеңесінің сот комитетіне жетті. Сот комитеті өтінішті қарау үшін отыз минуттан да аз уақыт жұмсады және оны қабылдамады. Бес судьядан тұратын құрамы Финч әкелген мәселенің кеңес қарауына жата қоймас екенін шешті.
In February 1984, the High Court of Australia granted a permanent injunction restraining Finch from proceeding with a petition he had lodged with the Judicial Committee of the Privy Council, seeking leave to appeal a decision of the High Court. Finch appealed this decision in order to appeal the decisions of the Queensland Court of Criminal appeal made in 1974 and 1978. Those decisions had dismissed Finch's original appeal and his later application for special leave to appeal. The Australian Government, with the support of the Queensland Government, sought an injunction to prevent Finch proceeding in London. On 28 June, the High Court of Australia refused this injunction, and the appeal reached the Judicial Committee of the Privy Council in London on 6 July 1984. The Judicial Committee of the Privy Council took less than thirty minutes to dismiss the application. The five member bench decided that the matter brought before it by Finch was not a matter that should be heard by the council.
Түрмеден босату
Стюарт 1979 жылғы 2 қаңтарда алты күндік аштықтан кейін Богго-Роуд түрмесіндегі камерасында өлі күйде табылған. Өлімнің себебі жедел жүрек инфекциясы, мүмкін вирустың салдарынан болды. Кейбіреулер оның өлтірілгенін айтса да, өзін-өзі жарақаттауы мен нашар психикалық денсаулығы оның өліміне себеп болды. Сол кезде көптеген полицейлер оны Австралияның ең қатыгез қылмыскері деп есептеген. 1986 жылы Финч дөңгелек креслода отыратын, өмірлік ауруы бар Шерил Коулға үйленді. Финч 1988 жылы, шамамен 15 жыл түрмеде отырғаннан кейін босатуға қол жеткізді. Пароль шарттары бойынша ол туған жеріне, Англияға депортацияланды. 1988 жылдың қазан айында ол қылмысын мойындады. The Sun газетіне берген видеосұхбатында, өрт салғанға дейін клуб ғимаратының есігіне екі бөшке отын құйғанын айтты. Сондай-ақ, бастапқы полиция тергеушілері оны "сөзбен айыптады" деген мәлімдемесін қайталады (яғни, олар Финчтің айтқан сөздері туралы жалған айтты және бұл жалғандықтар дәлел ретінде пайдаланылды). Ол сондай-ақ тергеу кезінде аталған полицей бомбалауға бұйрық бергенін мәлімдеді. Кейін ол мойындаудан бас тартты. Жана Вендт Финчпен "Ағымдағы жағдай" бағдарламасы арқылы спутник байланысы бойынша осы мойындауды талқылады. Вендт былай деді: "Мен оған оның мойындауы оны Австралияға басқа да кісі өлтіру айыптары бойынша экстрадициялауға мүмкіндік беретінін айтқанда, оның мінез-құлқы күрт өзгерді. Ол енді шатасып, ешкімді өлтіргенін есіне түсірмейтінін айтты. Оның миы жуылғанын мәлімдеді". Финч өзіне тек бір кісі өлтіруден айып тағылғанын және тағы он төрт айып күші жойылмағанын білмеді.
Stuart was found dead on 2 January 1979 in his cell of Boggo Road Gaol after a six day hunger strike. The cause of death was recorded as an acute heart infection, possibly the result of a virus. Although some believe he was murdered, his self mutilation practices and poor mental health explains his death. At the time it was reported that many police regarded him as Australia's most violent criminal. In 1986, Finch married Cheryl Cole, a wheelchair using woman with a terminal illness. Finch won his battle for release in 1988, after almost 15 years in prison. As part of his parole conditions he was deported back to his birth country, England. There, in October 1988, he confessed to the crime. He told The Sun newspaper in a videotaped interview that he had tipped two drums of fuel into the doorway of the nightclub building before the firebombing. He also repeated claims that he had been "verballed" by the original police investigators (i. e. that they lied about words Finch had purportedly said, and that those lies were used as evidence). He also claimed that a policeman named at the enquiry had ordered the bombing. He later recanted the confession. Jana Wendt interviewed Finch on A Current Affair by satellite to further discuss that admission. Wendt says that "When I suggested to him that his admission might mean that he could also be extradited to Australia to face other murder charges, his behaviour suddenly changed dramatically. He said he was now confused and could not recall murdering anybody. He claimed he had been brainwashed." Finch was unaware he had been only charged for one murder and fourteen other charges were outstanding.
Сот тергеуі қайта басталды
Жақында Винсент О'Демпси әйел және оның екі қызын өлтірді деген айып тағылды. 2 маусым 2017 жылы О'Демпси мен Гарри Дюбоистің Маккалкин отбасының қанына қылқым жасағаны үшін сотталғаннан және жазаланғаннан кейін Квинсленд штатының Бас прокуроры Иветт Д'Ат өртке қатысты сот тергеуін қайта ашуды жариялады.
Recently, Vincent O'Dempsey was charged with the murder of a woman and her two daughters. On 2 June 2017, following the conviction and sentencing of O'Dempsey and Garry DuBois for the McCulkin murders case, Queensland Attorney General Yvette D'Ath announced that the government would re open the coronial inquest into the fire.