Кіріспе
1998 жылы жарық көрген Орхан Памуктың түрік романы "Менің атым қызыл" (Benim Adım Kırmızı) – 1998 жылы жазылған, жазушы Орхан Памуқтың түрік романы, 2001 жылы ағылшын тіліне Ердағ Гөкнар аударған. 1591 жылы Осман империясындағы миниатюра шеберлері туралы бұл роман Памуқтың халықаралық беделін нығайтып, 2006 жылы әдебиет бойынша Нобель сыйлығын алуына септігін тигізді. Кітап жарық көргеннен бері 60-тан астам тілге аударылған. Француз тіліндегі аудармасы 2002 жылы "Үздік шетелдік кітап" (Prix du Meilleur Livre Étranger) сыйлығын, ал итальян тіліндегі нұсқасы "Примио Гринзане Кавур" сыйлығын жеңіп алды. "Менің атым қызыл" атты ағылшын тіліндегі аудармасы 2003 жылы Халықаралық Дублин әдеби сыйлығына ие болды. Бас кейіпкердің (Блэк) анасының інісі Эниште Эфенди, Құранға сунниттік түсіндірме берген Ибн Қайым Әл-Жаузияның "Жан кітабын" оқып отырады, кітап бойы оған үнемі сілтеме жасалады. Әл-Жаузия, ислам дініндегідей, өлгендердің жандары жерде қалады және тірілерді ести алады деп тұжырымдайды. Миниатюра шеберлерінің кейбіреулері, әсіресе Сұлтан шеберханасының басшысы Осман үшін, миниатюраларды немесе "жетілген өнерді" қарау – көрудің емес, мәңгілікті білудің бір жолы. Сондықтан, суретшілердің мансабының соңында көзі жоғалуының көптеген оқиғалары кемшілік ретінде емес, қасиеттілік ретінде бейнеленеді. Эстер, еврей саудагері, келісімші, ғашықтардың хаттарын жеткізеді. Нусрет Хожа, тарихи тұлғаға негізделген болуы мүмкін консервативті мұсылман басшысы. Ол кофеге, кофеханаларға, ұятсыз әңгімелерге және бейнелі суреттерге қарсы шығады.
My Name Is Red (Benim Adım Kırmızı) is a 1998 Turkish novel by writer Orhan Pamuk translated into English by Erdağ Göknar in 2001. The novel, concerning miniaturists in the Ottoman Empire of 1591, established Pamuk's international reputation and contributed to his reception of the Nobel Prize in Literature in 2006. The book has been translated into more than 60 languages since publication. The French translation won the French Prix du Meilleur Livre Étranger and the Italian version the Premio Grinzane Cavour in 2002. The English translation, My Name Is Red, won the International Dublin Literary Award in 2003. Enishte Effendi, the maternal uncle of the main character (Black), is reading the Book of the Soul by Ibn Qayyim Al Jawziyya, a Sunni commentator on the Qur'an, and continuous references to it are made throughout the book. Al Jawziyya argues, in the same fashion as Islamic doctrine, that the souls of the dead remain on earth and can hear the living. For some of the miniaturists, in particular the head of the Sultan's workshop Master Osman, viewing miniatures or "perfected art" is less a way of seeing than a way of knowing the eternal. The many stories of master painters going blind at the end of their careers is thus presented less as an infirmity than as a consecration. Esther, a Jewish peddler, a matchmaker, carries lovers' letters. Nusret Hoja, a Conservative Muslim leader who may be based on an historical figure. Opposes coffee and coffeehouses, bawdy stories, and figurative paintings.
Қабылдау
"Менің атым қызыл" ағылшын тілінде жарық көрген кезде жақсы пікірлер алды. Publishers Weekly журналының бір сарапшысы романның "көркем әсем, тартымды, бір-біріне енген әңгімелермен толы" көркем тілін бағалап, Памуқтың "оңай түсінілетін, әдемі және ойға толы" повестің көптеген жаңа оқырмандарды тартатынын айтты. Kirkus Reviews сыншысы романды "Ислам қоғамындағы өнердің мәнін зерттейтін, ойландыратын туынды" деп сипаттады. Бұл – идеялардың, бейнелердің және аңыз-ертегілердің бай жиынтығы. Джонатан Леви, L.A. Times Book Review басылымында жазған мақаласында, "Памуқтың Ислам дінінің пайда болғаннан кейін 1000 жыл өткенде суретшілердің күрделі өмірін бейнелеуі "Менің атым қызыл" романын заманауи классика деңгейіне көтереді" деп жазды. Леви сонымен қатар романның төрт жүйылдық бұрынғы оқиғаларға арқау болғанымен, қазіргі қоғамдағы керістерді бейнелейтінін атап өтті. Осы себепті ол оны "біздің заманымыздың романы" деп атады. The New York Times газетінде Ричард Эдер Памуқтың Шығыс пен Батыс арасындағы байланыстарға деген қызығушылығын және романдағы метафизикалық идеялардың кейбірін түсіндірді. Ол сондай-ақ романның тек идеялар туралы емес екенін айтты: "Шығыс немесе Батыс, жақсы немесе жаман, идеялар адамдардың санасына енген кезде, құштарлық пен зорлық-зомбылық тудырады. "Қызыл" – ұлылық пен күнәнің толы жинағы". Эдер Шәкүрдің кейіпкерін де жоғары бағалады, оны кітаптағы ең жақсы кейіпкер деп санайды. Ол "көріне бермейтін, өзгергіш, құпиялы және өте тартымды". Эдер былай деп қорытындылады: "Олар (оқырмандар) жазудың парадоксалды жеңілдігі мен қуанышына, әңгіменің үнемі жаңа бұрылысқа бет бұратын, кейіпкерлердің өмірге жабысу үшін жасаған күш-жігеріне тәнті болады. Бұл – адамзаттың жалғандығы мен үнсіздігінің ерекше және қызықты жеке шындықтар ретінде көрінетін адамгершілігі".
In The New York Times, Richard Eder describes Pamuk's intense interest in East West interactions and explains some of the metaphysical ideas that permeate the novel. He also comments that the novel is not just about ideas: "Eastern or Western, good or bad, ideas precipitate once they sink to human level, unleashing passions and violence. ‘Red’ is chockfull of sublimity and sin." Eder also praises the characterization of Shekure, which he regards as the finest in the book. She is " elusive, changeable, enigmatic and immensely beguiling." Eder concludes: "They (readers) will . be lofted by the paradoxical lightness and gaiety of the writing, by the wonderfully winding talk perpetually about to turn a corner, and by the stubborn humanity in the characters’ maneuvers to survive. It is a humanity whose lies and silences emerge as endearing and oddly bracing individual truths".
Ағылшынша аудармасы
Ердағ М. Гөкнардың "Менің атым қызыл" атты аудармасы Памукқа халықаралық деңгейде танымалдылық сыйлады және оның Нобель сыйлығының лауреаты болуына септігін тигізді; кітап жарық көргеннен кейін Памук Нобель сыйлығының басты үміткері деп есептелді. Аударманы көптеген рецензенттер, оның ішінде Джон Апдайк "The New Yorker" журналында жоғары бағалады: "Эрдағ М. Гөкнар Памуқтың нәзік сөйлемдерін, өнерге деген құштарлықпен бағалауын, епті пікірталастарын және (және) керемет қалалық суреттемелерін ағылшын тіліне салқын, тегіс етіп аударғаны үшін мақтауға лайық". Көптеген оқырмандар мен сыншылар "Менің атым қызыл" романын Памуқтың ағылшын тіліндегі ең үздік туындысы деп санайды. 2003 жылы ол Дублиндегі Халықаралық Дублин әдеби сыйлығын жеңіп алды, онда Гөкнар Памук атынан сыйлықты қабылдады. Бұл сыйлықтың қағидасы бойынша Гөкнар сыйлықтың ширегін алды. Соңғы зерттеу романның аудармаларының дәлдігін сандық әдістер арқылы тексерді.