Кіріспе

Музыкада үрмелі аспаптың (соның ішінде ағаш және қола үрмелі аспаптардың) ішкі кеңістігі – ауаның өтетін жолы. Осы ауа тербеліске келгенде дыбыс пайда болады. Ішкі кеңістіктің пішіні аспаптың тембріне күшті әсер етеді.

Бұрыштың пішіні

Конус және цилиндр – жел аспаптарының ішкі кеңістігін сипаттау үшін қолданылатын екі идеалданған пішін. Басқа пішіндер көбінесе қолданылмайды, себебі олар диссонанстық, агармониялық обертондыларды және музыкалық емес дыбысты тудырады. Аспаптар негізінен конустық немесе цилиндрлі түтікшеден тұруы мүмкін, бірақ олар ауыздықтан басталып, тез кеңейетін "жаңқа" немесе "қоңырау" түрінде аяқталады. Бұл жаңқа аспап пен ауа арасындағы акустикалық кедергінің айырмашылығын азайтады, соның арқасында аспап дыбысты ауаға тиімдірек жеткізе алады. Бұл пішіндер аспаптың тембріне байланысты гармоникалардың айқындығына әсер етеді. Ауыздықтан кеңейетін ішкі кеңістік тынысқа қарсылықты азайтады, ал ауыздықтан тарылатын ішкі кеңістік, цилиндрге қарағанда, оны арттырады.

Ағаш желдері

Ағаштан жасалған үрлеу аспаптарының ішкі бөліктерінің қимасы нақты конус немесе цилиндрден өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, обой мен обо-да-аморе бірдей дыбыс биіктігінде болғанымен, олардың соңғы бөлігіндегі құбырларының пішіні әртүрлі. Сәйкесінше, обойдың дыбысы обо-да-аморенің "толық" дыбысына қарағанда "тегіс" деп сипатталады. Үрлеу аспаптарының дыбыс реңін ішкі бөлігінің пішіні анықтаса да, аспаптың сыртқы геометриясы олардың дыбысына көбінесе аз әсер етеді. Сонымен қатар, үрлеу аспаптарының сыртқы пішіні олардың ішкі бөлігінің пішінімен үнемі сәйкес келе бермейді. Мысалы, обой мен кларнет сырттан ұқсас көрінсе де, обойдың ішкі бөлігі конустық, ал кларнеттің – цилиндрлі болады. Барокко диктофонының ішкі бөлігі "кері" конус тәрізді, яғни басында кең, аяғында тар. Қазіргі заманғы диктофондардың көпшілігі де сондай конустық пішінге ие, себебі олар барокко диктофондарына өте ұқсас жасалған. Дегенмен, қайта өрлеу дәуірінен, орта ғасырлардан және сондай-ақ заманауи диктофондардың кейбіреулерінде цилиндрлі ішкі бөлік кездеседі. Кейбір қалайы флажолеттердің де кері конустық пішіні бар.